Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
4r
Einzelbild herunterladen
 

Prime editionis in porphi. li. i.

porphyrius nomen generis hoc modo in tres diuiditꝑtes: vt dicat vocari ſemel genus eorum īter ſe plurimorūqꝫ collectionē: qui ab vno quocūqꝫ nomē generis trahūt: vt romani a romulo trahentes genus:ex eodem genere dicuntur. Secundo vero loco dici genus affirmat: vt cuiuſcūqꝫ rōnis principiū aut agenerāte aut a loco ī quo ꝗs gēitꝰ ē: ut eneā ab anchiſe. genere dicimus eſſe troianū Tertium v̓o genꝰdicit̉ illud cui ſupponitur ſpēs. Uictorinus v̓o duo ſuperiora in vnuꝫ genus redigit: multitudinisgruentiam inter ſe per eandē generis nūcupationeꝫ quorūcūqꝫ a genere lineam locū in quo quis natꝰeſt: vno generis vocabulo deſignatione eſſe declarat: Addit autem ipſe qd̓ ſoli latine lingue cōgruerepoſſit. dicit eniꝫ ſecundo genus dici: vt eſt genꝰcauſe honeſtū. Que genera cauſaꝝ greci in rhetorica arte genera eſſe non putant: ſed ſthemata vocant figuras. Genera aūt ſola principalia accipiunt: demonſtratiuuꝫ: deliberatiuum .ſ. iudiciale. Que ip̄aε1δη rhetorices vocant .i. ſpecies rethorice: generav̓o cauſarum nos dicimꝰ Tertiū v̓o genus .i. qd̓ porphyrius ponit .i. ſub quo differentijs diſtribute ſpecies ſupponunt̉. Sed qm̄ de tertio genere tractaturus eſt: victorini culpā. vel ſi ita cōtigit emendationēequi boniqꝫ ſaciamus. Nunc ergo ad pͥorem apud victorinuꝫ generis ſignificationē reuertamur eius utſunt v̓ba enodāda atqꝫ expediēda ſumamus. Genusnāqꝫ inꝗt dr̄ quorūdā ad aliꝗd quodāmō ſe habētiūcollectio. Hic ergo nūqͣꝫ monſtrauit cognationeminter ſe multitudinis linee ductū: dicit geneſſe quorūdā collectionē ad ſe inuicē quodāmō habētiū .i. aliqͣ īter ſe cognatione iunctorū: qd̓ addidit:ad aliꝗd generis lineā ſignificat: quā ſinguli cōtingētes ad vnā ſeſe ipſius generationis applicatiōegentes: plures ex eadem linea iūcti atqꝫ cognati ſūt:ut ſit hic ordo. Genus dr̄ quorundā collectio quodā ad aliquē habētiū .i. ad alicuius lineā genustingentiū: vt collectionē cognationē demoſtret: vt habitudinē quodāmō ad aliquē colligatā: lineā generis ductumqꝫ deſignet. Seꝗtur ergo ad id planius lucidiuſqꝫ ſignificat: dicit. Dr̄ rurſus genuscuiuſcūqꝫ natiuitatis principiū: aut a generāte: autab eo loco in quo ꝗs genitus eſt. Idipſum latius expedit qd̓ ſuꝑius ſtricto ſentuoſo breuitatis vinculocolligauerat. Dicit .n. rurſus genus dici: aut a generante: aut ab eo loco in quo ꝗs genitꝰ eſt. Sꝫ rurſusꝑticula ſi ad hoc cōnectat̉ qd̓ ait aut ab eo in quo ꝗsgenitus eſt: intellectus non titubat: ut ſit ordo. Dr̄ genus vniuſcuiuſqꝫ natiuitatis prīcipiū: aut a generāteaut rurſus ab eo loco in quo ꝗs genitus eſt: vel certeerit ſimplicior expoſitio ſi priorē generis ſignificationem .i. quorūdā ad aliquē quodāmō habētium collectionē. Ad ſolius cognationē multitudinis accipiamꝰLineę v̓o ductuꝫ loci gn̓ationē in inferiori ſignificatione diſtribuit. Ita tn̄ ut vnam quodāmō generisſignificationem: multitudinis cognationē: aut agenerāte lineā loci natiuitatē ſignificet. Hec eniꝫoīa de ſola cuiuſlibet natōe tractantur. Quare nonabſurdū eſt oīa que ad ortum genitalē cuiuſlibet pertineāt: vna ſignificatione generis cōtineri. Proprietn̄ ſimpliciſſime expoſitionis eſt quatuor ſignificationes generis cōſtituiſſe victorinuꝫ: ut ad tres porphyrii vnā ipſe addiderit generis cauſaꝫ: ut ſint hequatuor ſignificationes multitudinis cognatio. lineeductus. genus cauſe. genus ſpecierū. Sequit̉ ſecūda

generis diuiſio apud victorinū: vt ē genuſ cauſe quegreci (vt dictū eſt). genera: ſed ſchemata vocantTertie v̓o ſignificatiōis generis hic modꝰ eſt: genꝰdici cui ſupponitur ſpēs. .i. genus illud a quo ſpeciesderiuant̉: quod ait ad ſuperioꝝ fortaſſe ſimilitudinūequitatē diſpoſitū. Sic enī genus ſpeciebꝰ ſuis principium eſt. vt romulus ijs ab eo cognati ſūt iunctiqꝫ romani. Itē eodē nomē romuli romanos oēscōtinet: quēadmodū noīe generis ſpēs cōtinent̉.ſicut a dardano dardanide prioris nomen dardaniin ſeſe ipſos poſteriores accipiunt. Ita aīalis. cumverbi gratia ſpecies habeat hoīeꝫ atqꝫ equū. Equus.ſ. atqꝫ aīalis in ſe vocabulū capere: vt dicāt̉ ipſaaīalia non recuſant Eodē igitur ſpecies ſub generibus cōtinent̉ quēadmodū cognati hoīes ſub illoa quo illaꝫ cognationē forte traxerūt. genꝰ ſpeciebus principium eſt plurimarū in ſe ſpecieꝝ collectiuum eſt. Rurſus primū cognationis nomē ipſisgenerationis eſt principium: in illius ſolius vocabulo diuerſitas hōinū vocabuli generis participatiōecolligit̉: atqꝫ hoc eſt qd̓ ait his v̓bis Aliter dr̄ genuscui ſuppōit̉ ſpecies: iuxta ſimilitudinē forte ſuperiorum appellatū: etenī principiū quoddā eſt genꝰ hisſub ipſo ſūt: videt̉ multitudinē cōtinere oīum queſub ſe ſūt. Sꝫ cautiſſime additū videt̉. Si enī nihil hec oīa diſtarent: vna ſignificatio generis eſſetea qua ſpecieſ fundit̉: ea que in cognatione diuidit̉Sed eſt inter hec genera talis diuerſitas: genera eaꝝ ſpecieꝝ que ſub ſe habent alias ſpēs: equeuisſpeciebus eqͣliter ſunt genera. Hoīeꝫ enī equū: quiſub aīali ſūt: neutꝝ neutro poſſumꝰ dicere priꝰ: quā ꝑtinet ad tempus inchoationēqꝫ naſcendi. ſi res vna ſit prior: altera poſterior: eas ſub vniuſcuiuſqꝫ generis noīe ꝗs velit aptare: non poterit. Genus enī ſpeciebus ſuis eqͣliter genus eſt. Qd̓ ſi genꝰſpeciebus ſuis eqͣliter genus eſt: ſpecies ip̄e eiꝰ oririinter ſe equali tꝑe ortūqꝫ cenſent̉. At v̓o in generibꝰ cognatōes efficiūt ita eſt: Quiſꝗs enī fuit caꝑis pater: capuam condidit: ſi ſolum filiū capimgenuit: ab vno capuanoruꝫ cognatio vel cūcta manauit: diſtat a genere cui ſpecies ſupponuntur: genus vni ſpeciei genus nunqͣꝫ eſſe pōt niſi pluribꝰ: qd̓qm̄ eſt idoneū genus illud .i. principiū cognationumetiā ab vno filio colligere cōgregare cognationemqd̓ genꝰ ſpēs ductū facere non pōt. niſi plures ſpēsſupponant̉. Cōſtat in hoc diſtare genꝰ qd̓ cognatio colligit: a quo ſpecies diuidūt̉. Pōt aūt diſtareī hoc etiā genus .i. principiū cognationis pōt habere ſub ſe duos ex ſe equali tēporis conditionegenitos: ſꝫ alium poſterioris ortus: aliū vero ſeniorisquod in generibꝰ ſpēbuſqꝫ cōuenit. (vt ſuꝑiusdictū ē) ſpēs niſi ſibi eqͣles fuerint merito: ſed natura: ſub gne̓ poni poſſūt. his igit̉ expeditis ſeꝗt̉. Totiens igitur de genere dicto poſtrema ſignificatione inter philoſophos diſputatio ē. quod definientes ita declarant. Qd̓ dicit totiens: tertio demōſtrare vult: atqꝫ hocꝑꝑ lucidā operis ſeriē admiſſū ē: ut qm̄ genus plurimoꝝ nomē eſt: oīs eiꝰ primū ſignificatio diceret̉: vtde diſputādū eēt alijs relictis eligeret̉. Qd̓ ait hoc: totiēs hoc .i. tertio genus dicat̉: apud philoſophos: vnde ipſe tracturus eſt de poſtrema generis ſignificatiōe quā dixit .i. de illo genere qd̓ ſub ſe ſpēshꝫ diſputatio cōſideratioqꝫ vertit̉. At v̓o de ſuꝑiori-