N no hex aclij v. paleſtina a perſis bellop̄mitur. ſancta quoqꝫ ciuitas capit̉. ī eavſqꝫ. xc. milia viroruꝫ ꝑimunt̉ zachariasprīarcha captiuat̉. crux ip̄a dn̄ica ſancta aſportatur ¶ Hugo vbi ſupͣ. Cōſdroe rex ꝑſarū cepit damaſcū. & deuaſtauit hieroſolimam & venerabilialoca q̄ erant ī ea ꝯflagrauit & ppl̓oꝝ copias captiuauit vna cū prīarcha eiuſdē vrbis zacharia. & p̄cioſū crucis chriſti lignū ſecū in ꝑſidem aſportauit. Sepulcri vero dn̄i locū nunꝙͣ ītrare aut violare diuina virtute ē ꝑmiſſus. Ad quē miſit heraclius rogans magnis p̄cibus vt ab illo loco recederet. vtqꝫ diffinirꝫ tributa & acciꝑet pacta Qd̓ille facere noluit. ſed inefficaces ad heracliū legatos remiſit. Anno itaqꝫ imꝑij heraclij. vj. occupauit cōſdroe totam egiptū & alexandriā & libiamatqꝫ cartaginē. Qd̓ vt audiuit heracliꝰ aſſūpſit filiū ſuū conſtantinū. & regio dyademate redimitum appellauit auguſtū. Collecta itaqꝫ armoꝝ ml̓titudine āno imꝑij ſui. x. mēſe aprilis die quartaſecūda feria paſce. aduerſus cōſdroe mouit iter.ferens ſecū ſancte dei genitricis yconiā q̄ apd̓ bizantiū eſt. non hoīs manu ſic̄ fert̉ ſed diuīo miraculo pictam. & proficiſcēs dimiſit ī vrbe p̄fatuꝫfiliuiū ſuū heracliū conſtātinū cū ſergio venerabili prīarcha. & bonoſo patricio ſagaci & ſtrenuoviro & arripiens iter ꝑ ſiriam venit vſqꝫ gazoteꝫciuitatē. Quod vt cōſdroes comꝑit fuga vſusante eū igne ꝯburens om̄ia ſata ꝑ q̄ fugiebat. Heraclius quoqꝫ deuaſtabat ciuitates & regionesꝑ quas ambulabat. Tūc ordinauit cōſdroe duosp̄tores ſarabagā & ſarbaran qui cū heraclio d̓certarent. Quod audiens heracliꝰ militū alis adu̓ſus eos deſtinatis. ip̄e cū reliqͦ exercitu trāſmeauit eufraten. & ꝑtrāſiuit thaurū montē ꝑuenitqꝫad amnē ſaron & obtinuit pontē cū ꝓpugnaculq̄ in ip̄o erant. ꝑuenit etiā ſarbarus ad eundē pōtem. & ante eū caſtrametatꝰ eſt. Tunc excurrētesmulti romanoꝝ ꝑ pontē inordinate ꝑſis intule̓ cōflictū. Qd̓ videns ſarbarus ꝓcul a ſe inſidijs collocatis. on̄dit ſe romanis qͣſi fugientē. ac ſic multos eoꝝ abſtraxit ad inſecutōeꝫ ſui p̄ter votū imperatoris. Et ſubito a fuga reuerſus contra ſe inſeq̄ntes impetū ꝯcitauit. & multos protinꝰ ꝓſtrauit vindictā inobediētie ſue ꝑpeſſos Multitudodeniqꝫ barbaroꝝ ꝑ flumīſ ripa diffuſa. romanosſuꝑ pontē cū imꝑatore ſtātes acriter ſagittabantImꝑator aūt cū paucis eis viriliter reſiſtebat. vn̄& multas in hoc p̄lio plagas licet nullā ꝑiculoſaꝫaccepit. tunc qͥdam vir ꝑſa gigāteus imꝑatoremī medio pōtis aggredit̉. Imꝑator aūt hūc lanceatrāſfoſſū in annis fluēta ꝓiecit. quo ruēte territibarbari in fugā ſūt verſi Poſt cōſdroe miſit adu̓ſus eū aliū p̄torem noīe ſaym. cū quo heracliꝰ dimicans illū ꝑ interceſſioneꝫ dei genitricis marieſuꝑauit. Grando qͥppe vehemens ſuꝑ eius exercitum cecidit & multos ex eis extinxit. Acies autēchriſtianoꝝ trāquilla ab ip̄a tēpeſtate manebatPoſt hec cōſdroēs aceruatis militijs ſuis p̄toreꝫſuꝑ illas razate m ꝓuexit. & eū aduerſus heracliūdeſtinauit Qui veniēs cū exercitu magno duritercū heraclio dimicauit. Sed hūc heracliꝰ dei genitrice marie opitulāte ſuꝑauit & occidit. perſiſtēsin bello viriliter vſqꝫ ad horā. ix. In quo bello cecidit razates & tres turmache ꝑſaꝝ & principesmulti & maxīa pars exercitꝰ ip̄oꝝ. tulerūtqꝫ īderomaī bādā perſaꝝ. xxvij. & ſpolia magna nimisXII. ¶ De ſuꝑbia & interitu coſdror & ſancte crucis exaltatōne. Ex hiſtoria & exultatōeſancte crucis.Ic cōſdroe in tantā ꝓrumꝑe ꝓteruiamauſus ē. vt ab incol̓ vicinaꝝ gentiū qͣsnefario ſuo ſubiugarat imꝑio coli ſe iuberet vt deū & vocare regem regū & dn̄m dn̄antium. Fecit quoqꝫ ſibi turrī argenteā ī qͣ interluculentibꝰ gēmis chronū extruxit aureū. ibiqꝫ ſol̓quadrigā & lune & ſtellaꝝ ymaginem collocauerat. ac per ſubtiles & occultos meatꝰ aquā aſpergebat. vt qͣſi deus pluuiā deſuꝑ videret̉ infundeCū aūt ſiriam & paleſtinā ſubiigaſſꝫ & eccleſijschriſti ſubuerſis etiā ligni crucis ſaluatoris ꝑtemquā ibi ſancta helena reliquerat aſportaſſꝫ cōtraheracliū ꝑgens filiꝰ coſdroe iuxta danubiū ſeditcū exercitu ſuo. tandē inſpirāte dei clemētia. placuit vtriqꝫ prīcipi vt ipſi ſinguli in medio flumīspōte ꝯfligerēt. & cui ſors victoriā ꝯferrꝫ ip̄e ſinedāno vtriuſqꝫ exercitꝰ imꝑaret. Quid plura pulſatꝰ dn̄s lacrimis xp̄ianoꝝ. fideli ſuo heraclio cōceſſit de hoſte triūphum. tantaqꝫ mentis mutatōcōſdroe īuaſit exercitū. vt ſponte cū om̄i familia& ꝓle heraclio ſe ſubderent tā poteſtate ꝙͣ fide.Ipſe chriſtianiſſimꝰ prīceps cum ſuo tm̄ exercituregna q̄ cōſdroe inuaſerat. circūquaqꝫ perluſtrāsad ſedem ipſiꝰ ꝑuenit. ſedentēqꝫ in throno aureorepperit. Qui cuꝫ tremefactus heracliū ſalutaretille reſpōdit. Pro eo ꝙ lignū ſācte crucis quāuisindignus honorifice tractaſti ſi credere voluerisdn̄o hieſu chriſto & illiꝰ te ſeruū eſſe ꝯfeſſus fueris. regnū tibi perſarū tm̄ cū patrimoīo tuo & vita acceptis ate paciſ obſidibꝰ dabo. Qd̓ ſi nolueris. mox gladio meo īteribis. Cū āt ille nequaquāacqͥeſceret. extracto gladio eaput eiꝰ amputauitSuſcepit igit̉ lignū ſancte crucis & om̄es populi ꝯgaudentes cū ramīs & cereiſ & cāticis alij obuiā pergūt. & alij ſubſequūtur. Cunqꝫ imꝑatorde mōte oliuēti deſcendens. per portā qͣ dn̄s ītrauerat qn̄ ad paſſionē venerat cum equo regio &ornamētis imꝑialibꝰ intrare vellet. repente lapides porte deſcēdentes clauſerūt ſe inuicē. & fcūseſt paries vnꝰ. Cunqꝫ mirarent̉ attōniti & nimiomerorē ꝯſtricti. reſpiciētes in altū viderūt ſignuꝫcrucis in celo flameo fulgore ſplēdeſcere. Angelꝰquoqꝫ dn̄i accipiens illd̓ manibꝰ ſtetit ſupͣ. portā& ait. Qn̄ rex celoꝝ paſſionis ſacramēta ꝯpleturus per hūc aditū introiuit non ſe purpuratumnec dyademate renitentē exhibuit. vel equi potētis vehiculū requiſiuit. ſed huīlis aſelli terga inſidens. cultoribꝰ ſuis huīlitatis exemplū reliquit.His dictis angelus in celū ꝯfeſtim redijt. tūc imperator gandēs de viſitatu āgelico depoſitis imperij īſignibꝰ diſcalciat̉. ꝓtinꝰ zōna linea tm̄ p̄cictus crucem dn̄i manu ſuſcipiēs. ꝑfuſus faciemlacrimis. oculos ad celū erigens ꝓperabat ad portam. Illo huīliter ꝓpinquāte. duricia lapiduꝫ celeſte ſenſit imperiū. ſtatīqꝫ porta ſe ſurrigens. liberum intrantibꝰ patefecit ingreſſum. Odor quoqꝫſuauiſſimꝰ qͥ voluntate diuinitꝰ aura de ꝑſaruꝫꝓuintia per longa terraꝝ ſpacia hieroſolimis fuerat illapſus. eodeꝫ momēto quo de fano cōſdrōeſancta crux fuerat heraclio baiulāte egreſſa. tūcredijt. et per pectora ſe gratāter infudit. Igiturppl̓o dei laudāte potentia. glorioſus quoqꝫ auguſtus erūpens in laudibꝰ ait. O crux ſplēdor aſtriſ⁊cͣ. Nec cū dixiſſet. precioſū illud lignū in loco