Prohemium
finem in quem ordinatur. cum ergo diffinitioex ſui natura ordinatur ad demōſtrandū paſſiones de ſubiecto. ſic ille diffinitiones q̄ tale finenō hn̄t dicuntur vane. Sic aūt eſt de diffinitōnibus paſſionū datis abſqꝫ ſubiecto. Exempligra. Paſſiones ire in ordine ad ſubiectum ſuntpallor faciei. tremor manuū ⁊c̄. Cauſe ꝟo iſtaꝝpaſſionum nō pn̄t dari ex formali diffinitioneip̄ius ire. ſed ex materiali que datur ꝑ ſubiectūFormaliter aūt ſic diffinitur ira. Ira eſt appetitus vindicte. Sed diffinitio data ꝑ ſubiectuꝫeſt iſta. Ira eſt ebulitio ſanguinis circa cor. etſtatim cognoſcitur quare irati palleſcūt in facieqꝛ ſanguīs tēdit īmediate ad cor. ⁊ ſic derelinqͥtmēbra ext̓iora .ſ. faciē ⁊ manꝰ. ille aūt cē nō pn̄tſumi ex alia diffinitione.Arguitur. Uidetur ꝙ iſta autoritas non ſitad ꝓpoſitn̄. qꝛ aīa nō eſt aliqͣ paſſio. Dd̓m ꝙqͣꝫuis aīa nō ſit paſſio hꝫ tn̄ ſe ꝑ modū paſſiōisqͥ ad ſuā diffinitionē. qꝛ diffinitōnes paſſionūdant̉ ꝑ additamētū qd̓ eſt alterius generis. ſicaīa diffinitur ꝑ additamētū qd̓ eſt eiuſdē generis. Et ideo ſicut diffinitiones paſſionuꝫ dateabſqꝫ ſubiecto ſunt vane. ſic et iā eſt de diffinitōne aīe data abſqꝫ corꝑe Et ſic valet ad oſtendēdum ꝙ diffinito aīe eſt danda ꝑ additamentiArguit̉ Diffinitiones date ꝑ genus ⁊ dr̄aꝫſunt diffinitiones phiſicales. ergo nō ſunt dyalectice. Dd̓m ꝙ genus et dr̄a p̄n̄t tripliciterꝯſiderari. Uno mō ẜm ꝙ genus hꝫ rōnem potentie. ⁊ dr̄a rōem actus. ⁊ ſic diffinitio data ꝑdr̄am ⁊ genꝰ eſt methaphiſical̓. In ſignū cuiꝰetiā ſeꝑata a materia qualia ſunt ſubſtantie ſeꝑate ſic diffiniunt̉. Alio mō accipiunt̉ genꝰ etdrā. inq̄ntū genus hꝫ rationē materie et drn̄arōem forme. ⁊ ſic diffinitio data ꝑ genꝰ ⁊ drāmē phiſicalis. Tertio mō capiunt̉ genus ⁊ drāẜm rōem generis ⁊ dr̄e. ẜm ꝙ genꝰ ſignificat cōceptū ꝯtrahibilē ⁊ drā ꝯceptū ꝯtrahentē Et hͦeſt qd̓ dicit ſanctus thomas in de ente ⁊ eēntiaꝙ ex duobꝰ ꝯceptibꝰ ſcꝫ ex genere ⁊ drā ꝯſtituit̉Aetertius ꝯceptus ſcꝫ ſpes Et ſic diffinitio dataꝑ genꝰ ⁊ dr̄am eſt loycalis. Pro quo ſciendū ēꝙ duplices ſunt diffinitiones ſcꝫ ſubſtantiarū⁊ ille date ꝑ genus ⁊ drām ſunt bone formal̓r⁊ finaliter qꝛ ſunt ſufficientes cauſe ad demonſtrandū paſſiones de diffinito. ⁊ ſic nō ſunt vane. Alie ſunt diffinitiones accidentiū ⁊ p̄cipuepaſſionū. que ſi dant̉ ꝑ genꝰ ⁊ drām ſunt qͥdeꝫbone qꝛ dant̉ ꝑ ea que ſufficiunt ad bonā d̓ffinitionē. ſed ſunt vane quia nō attingunt finemad quem ordinantur. quia nō ſunt ſufficientescauſe ad demonſtrandū paſſiones. de ſubiecto.
Patet ꝙ illa queſtio non habet locum de ſpeciebus ſubſtantiaꝝ.Duoītatione autē.Poſtqͣꝫ Areſto. poſuit difficultates ex ꝑte ſubſtantie anime. ⁊ qd̓ quid eſt ipſiꝰ aīe. h ꝯn̄r̄ mouet difficultates de aīa que fiunt ex ꝑte accidentiū ⁊ paſſionū ipſiꝰ aīe Primo mouet dubitatione Scd̓o eā ſoluit. Tertio ex ſolutione infert ꝙ cognitio de aīa ꝑtinet ad phiſicū. Primomouet difficultatem. Secundo oſtendit illiusdifficultatis neceſſitatem. Eſt ergo iſta dubitatio. Utrum paſſiones id eſt potētie anime ſintcommunes anime ⁊ corꝑi. vel eſt aliqua paſſioꝓpria ẜm quaꝫ anima nō ꝯmunicet corꝑi. Adhoc dicit Areſtoteles ꝙ iſtam dubitatione det̓minare nō eſt leue. id eſt nō eſt facile Sunt em̄alique ꝓprietates de quibus manifeſtum eſt ꝙno ſunt ſiue corꝑe. vt ſūt iraſci ⁊ ſentire. et ideoin illis manifeſtū eſt ꝙ ſūt paſſiones in anima⁊ in corꝑe ſil̓. ⁊ hoc inferiꝰ ꝓbat. Si aūt ſit aliqua paſſio .i. ꝓpria potentia ipſiꝰ aīe illa ponaerit intellectiua. hoc tn̄ eſt verū niſi dicat̉ ꝙ intelligere ſit quedam fantaſia. ſic em̄ dicebantantiqui nō ponentes drām inter ſenſum ⁊ intellectū. ⁊ ſi ſic. potētia intellectiua nō erit ꝓpriaaīe Si aūt intelligere nō eſt ſine fantaſia tunciteꝝ nō ꝯtingit intelligere abſqꝫ corꝑe. qꝛ fantaſia fit cū organo corꝑaliSi quidem igiturFHic conſequenter aſſignat cauſam neceſſitatisdeterminationis huiꝰ q̄ſtionis. qꝛ ex determinatione huiꝰ q̄ſtionis cognoſcit̉ aliqͥd qd̓ om̄eshomines naturaliter ſcire deſiderant ſcꝫ an aīaſit ſeꝑabilis a corꝑe aut nō. Et hoc eſt ideo. qͥaſi aīa hꝫ in ſe aliquā potentiaꝫ ⁊ oꝑationē in qͣnō ꝯmunicat corꝑi tunc eſt ſeꝑabilis a corꝑe ⁊ſi nō habeat aliqua tunc nō erit ſeꝑabilis Et patent iſte conditionales quarum prima eſt. ſi hꝫaīa oꝑationē ⁊ potentia quā nō ꝯmunicat corpori ipſa eſt ſeꝑabilis. quia operatio ꝓpria reicorrn̄det eē rei. qꝛ oꝑatio nō p̄t eē ꝑfectior qͣꝫ eē.Si ergo oꝑatio eſt ſeꝑabilis a corꝑe ergo etiaꝫipſū eſſe eſt ſeꝑabile a corꝑe. Scd̓a ꝯditional̓ſic pꝫ ſcꝫ ꝙ ſi aīa nō habeat aliquā oꝑationemin qua ꝯmunicat corꝑi ipſa nō eſt ſeꝑabilis. qꝛſi aīa ſepararetur abſqꝫ oꝑatione a corpore. tūceſſet ocioſa ⁊ fruſtraret̉ ſuo fine quod eſt inconueniens ⁊ non contingit alicui rei naturali. EtAreſto. addit in textu exemplū qd̓ eſt tale. quialinee recte ꝯuenit tangere eneā ſperam ẜm punctum. ⁊ non pōt ſibi competere niſi ẜm ꝙ eſt in