Druckschrift 
... in Primum librum .. (1493)
Entstehung
Seite
175r
Einzelbild herunterladen
 

XLVIIDI.

ſolute. Ad illud quod obijcitur ꝙ potentius eſt illud contra cuiꝰ ſignum non poteſt fieri. dicendum ꝙverum eſt quando voluntas vult om̄ino ꝙ nihil fiat.niſi ꝙ oſtendit ſe velle. ſed diuina voluntas non eſt talis. immo vult ꝙ vnuſquiſqꝫ habeat propriā libertatē⁊ facit quod vult. Unde potentia faciendi contra diuinam voluntatē eſt a diuina voluntate. ⁊ ideo nō eſſet potentior propter hoc. Unde diſtinguendū ꝙ poſſe facere contra ſignū voluntatis alicuiꝰ. aut eſt cōtravoluntatē. ⁊ ſic atteſtatur impotētie. Aut illud poſſeeſt a voluntate cuiꝰ eſt ſignum. ⁊ ſic non atteſtatur impotentie. ſed magis potentie. Ad illud quod obijcitur ꝙ contra om̄ia. quia fit contra preceptionē que eſtmaximū ſignum. ſoluendū eſt per interemptionem.non eſt maximū ſignū. quia impletio maius eſt. Preterea hoc nihil eſt ad propoſitū. ſed preſentialitas ī effectu. ⁊ abſolutio in ſignificato. Ad illud quod obijcitur. ꝙ fit contra permiſſionē. quia peccator poteſtnon peccare. dicendum ꝙ deus nō dicitur permitterepeccare niſi eū qui actualiter peccat. duꝫ peccat. ⁊ tūimpoſſibile eſt eū non peccare. Ad illud quod vltimo obijcitur. ꝙ idē fuit ibi preceptū ⁊ ꝑmiſſum. dicendum ꝙ permiſſio multis modis accipitur in ſcriptura. Primo modo dicit̉ permiſſio non cohibere. ſic̄ dominus ꝑmittit mala. quia non cohibet et hoc modo ēſignum voluntatis diuine diſtinctū contra preceptū.Alio modo non punire temꝑaliter. ⁊ ſic dicitur libellus repudij permitti. Math̓. xix. Moyſes ad duriciam veſtrā permiſit. Tertio modo nō prohibere. Pſamiſta. Iraſcimini ⁊ nolite peccare. gloſa. permittit qd̓neceſſitatis eſt. non prohibet. Quarto modo permittere eſt minus bonum indulgere. ſuper illud. j. Coꝝ.vij. hoc aūt dico ẜm indulgentiā ⁊c̄. glo. ꝑmittit.QueſtioIIIUtrum debeat deus mala permittere. ⁊ ꝙ ſic. videtur.Iob .xij. abundabunt tabernacula predonū ⁊c̄. Gregorius. Omnipotēs deus quod fieri nō prohibet. iuſtuꝫeſt vt fieri ſinat. Item deus debet cōſeruare ordinemquem inſtituit. ſed cū deus creauit homine. dedit ei liberam voluntateꝫ. ſed libera voluntas dicit̉. eo ꝙ liberepoteſt quicquid vult. ergo ſi vult malum. poteſt ī malum. ergo cū non debeat auferre homini potentiā quādedit. debet ip̄m permittere peccare. Item malū frequenter eſt occaſio maioris boni. ſed nō fieret niſi malum preceſſiſſet. vt patet in paſſione chriſti. ſed decet deum facere ⁊ permittere id quod eſt viā ad melius. ergocum nō poſſit malum facere. ſolum debet permittere.Item deus om̄ia facit propter laudē ſuam. ſed ī malis manifeſtatur laus diuine iuſticie ⁊ miſericordie. ergo ſi non debet facere propter ampliationē ſue laudisnon debet impedire ne mala fiant. ergo ⁊cͣ. ContraRoꝝ. jͣ. Non ſolū qui talia agunt digni ſunt morte. ſꝫqui conſentiūt. gloſa. Conſentire eſt facere cum poſſitarguere. ergo cum deꝰ poſſit corrigere ⁊ impedire malum. ſi permittit ⁊ tacet conſentit. ſed qui conſentiuntdigni ſunt morte. ergo ⁊cͣ. Item Augnſtinus. xix. d̓ciuitate dei. ca. xvj. Ad innocentis officium non ſoluꝫpertinet nemini malū inferre. ſed etiam a peccato cohibere. ergo ſi deus non cohibet cū poſſit. deus non eſt īnocens. Item ratione videtur. quia omnes virtutes noſtre debent habere exemplar in deo. ſed in nobiseſt virtus zeli. ergo ⁊ in deo. ſed zelus quantuꝫ poteſtobuiat peccato. ergo ſi deus habet zelum. quantuꝫ poteſt obuiat. ergo ⁊c̄. Item vniuerſe vie domini miſeſericordia ⁊ veritas. ſi ergo permittit iuſtum peccare.

aut eſt miſericordie. aut iuſticie. Non miſericordie. cōſtat. Nec iuſticie. quia iuſtus non meruit cadere. ergo⁊cͣ. ℟º. dicendum ꝙ deus permittit mala fieri. et hordinatiſſime. Duplex eſt enim ordo rerū. Unus ī vniuerſo. Alter in finem. ⁊ vterqꝫ exigit ꝙ deus permittatmala fieri. Ordo quippe in vniuerſo exigit. quia ad ꝑfectionem vniuerſitatis neceſſe fuit fieri creaturam arbitrio liberam. ⁊ peccare potenteꝫ. ſed amminiſtratiovniuerſitatis eſt vt deus ſic res conditas amminiſtretvt eas agere proprio motu ſinat. ſicut dicit Auguſtinus. vij. de ciuitate dei. Ideo cum debuerit dare potentiam peccandi. ⁊ debuerit regere ſaluo ordine ſue conditionis. ſi voluit peccare debuit permittere. ⁊ ſi non noluit peccare debuit conſeruare. ⁊ ita debet ꝑmittere mala. Ordo ad finem hoc exigit. quia duplice finem contingit reperiri in vniuerſo. vnus eſt ſolus electorum.alius diuina laus. quoniā ergo permiſſio maloꝝ reddit electos glorioſiores per occaſionē. ⁊ deus non curat vtrū per cauſam vel per occaſionē electoruꝫ gloriaaugeatur. ideo deus permittit recte. Unde Auguſtinꝰxj. de ciuitate dei dicit. ꝙ nullū faceret quem malū preſciret. niſi pariter noſſet quibus bonorū vſibus accommodaret. Proſunt autē eis exercitando. Et ideo dicitde lapſu mundi. ꝙ permiſit plures eſſe malos. quia ſipauci eſſent. non auderent exercere bonos. Diuina etiam laus hoc exigit. quia occaſione mali ſumme manifeſtatur diuina miſericordia in electis. in filij vnigeniti donatione pro inimicis ẜm tempꝰ. Summe etiā manifeſtatur dei iuſticia in eterna punitione reproborumUnde Auguſtinꝰ. xj. de ciuitate dei. Si omnes remanerent in pena. in nullo appareret miſericordis gratiaredimentis.; Rurſus ſi omēs tranſferrentur ad lucemin nullo appareret ſeueritas vltionis Ad illud ergoquod obijcitur. ꝙ permittere eſt conſentire. dicendumꝙ permittere malū eſt dupliciter. Aut non cohibendomanū vel animū. nec in facto nec in retributione. et ſicconſentire eſt. Uel non cohibendo manū ſed tamē puniendo tanſgreſſorē ⁊ arguendo continue. ⁊ ſic nō conſentit. ⁊ hoc modo deus permittit ⁊ non conſentit.Ad illud quod obijcitur ꝙ ad innocentē pertinet cōhibere. dicendū ꝙ illud intelligitur de cohibitione qn̄tum ad argutionē ⁊ punitione. non qͣꝫtum ad volūtatis coactionē. Ad illud quod obijcitur ꝙ zelus obuiat peccato. dicendū ꝙ verū eſt ſaluo iure iuſticie ⁊ iuſticia. prout ordo vniuerſi hoc exigit vt deꝰ permittathominē ire ẜm imperiū ſue voluntatis. Ad illd̓ qd̓vltimo obijcitur patet reſponſio. quia permittere aliquem peccare eſt opus iuſticie. non inq̄m̄ iuſticie queſit exigentia meritorum. ſed condecentia diuine ſapiētie ⁊ bonitatis.Queſtio IIIIUtrum deus poſſit mala precipere. Et ꝙ ſic videtur.Quia precepit Oſee. jͣ. vt duceret vxorem fornicariaꝫEt Bernardus exponit ad litterā. Ꝙ ſi dicas adlitteram non eſſe intelligendū. Obijcitur tunc. quia precepit non tm̄ ducere vxorem. ſed etiā facere filios forninicarios. ꝙ ſi eſſet vxor legitima. non eſſent filij fornicationis. Item Exod̓. xij. Precepit facere furtum filijs iſracl. ſed furtū eſt malum ⁊ contra legem nature.ergo ⁊cͣ. Si tu dicas ꝙ non eſt malum ẜm ſe. ⁊ ideo poteſt fieri. obijcitur. quia precepit Abrae occidere filiuꝫinnocentem. ⁊ quē ſciebat innocentē. Gen̄. xxij. et hoceſt malum ẜm ſe. ergo videtur ꝙ deus poſſit preciperemalū. Item ratione videtur. quia deus eſt ſuper omnem legē. ergo in omni mandato poteſt diſpe

17

21

18

19

20

22

23

24

25

26

ff 3