Prologus
undalorū ſcrutatus eſt ⁊ abita ꝓduxit in lucē. Uerd̓ ſumptū ex Iob .xxviij. diligētius conſideratumaꝑit nobis viam ad pcognoſcēdum quadruplex genuscauſe in lib. ſnīarū .ſ. materialis. formalis. efficiētis ⁊finalis. Cauſa nāqꝫ materialis innuit̉ in noīe fluuioꝝCauſa formalis in perſcrutatione profundorū. Eauſa finalis in reuelatione abſconditorum. Lauſa veroefficiens intelligit̉ in ſuppoſito duoꝝ verborū .ſ. ſcrutatus eſt et produxit in lucem. Innuit̉ em̄ cauſa materialis nomine fluuioꝝ pluraliter nō ſingulariter. vt nōſolū tangat̉ libri totius materia vel ſubiectū in generali. ſed etiā ꝑticulariū libroꝝ in ſpāli. Propter qd̓ notādū ꝙ iuxta quadruplicē ꝓprietatē fluuij materialis. quadruplex eſt fluuiꝰ ſpūalis. de qͦ ẜm quadruplicē differētiā ſunt quattuor li. ſnīarū. Conſidero nāqꝫ fluuiū materialē quo ad duratiōeꝫ ⁊ inuenio pennitatē. Nam ſic̄dicit Iſidorꝰ. Fluuius ē pennis fluxus. Conſidero qͣꝫtū ad extenſionē. ⁊ inuenio ſpacioſitatē. In hoc em̄ diſtinguit̉ fluuius a riuulo. Cōſidero qͣꝫtū ad motū. ⁊ inuenio circulationē. Sicut em̄ d̓r Ecc̄s. j. Ad locū vndeexeūt fluuia reuertunt̉ ⁊c̄. Conſidero effectū. ⁊ inuenioemundationē. Nā fluuiꝰ ꝓpter aqͣrū abundantiā mundat terras ꝑ qͣs currit. ita ꝙ nō inquinant̉. Et qm̄ oēstranſferentes ẜm aliquā ſil̓itudine tranſferunt. ex hacquadruplici cōditiōe. methaphora qͣdruplex in ſpūalibus fluuijs. inuenit̉. ſicut colligere poſſumꝰ ex ſcripturis. Primo ꝓpt̓ ꝑennitatē dicit̉ fluuiꝰ ꝑſonarū emanatio. qm̄ illa emanatio ſola eſt ſine pͥncipio. ſine fine.De hoc fluuio Dan̄. vij. Antiquus dierū ſedit. ⁊ fluuiꝰigneus rapiduſqꝫ egrediebatur a facie eius. Antiquꝰiſte dieruꝫ. eſt pater eternus. cuius antiquitas eſt eternitas. Iſte antiquꝰ ſedit. qꝛ non ſolum eſt in eo eternitas. ſꝫ etiā īmutabilitas. A facie illiꝰ antiqͥ egrediebat̉fluuiꝰ igneꝰ rapiduſqꝫ .i. de ſublimitate diuinitatis eiꝰꝓcedebat plenitudo amoris. ⁊ plenitudo ꝟtutis. Plenitudo virtutis in filiū. iō fluuiꝰ erat rapidus. Plenitudo amoris in ſpm̄ ſctm̄. iō fluuiꝰ erat igneꝰ. Scd̓oꝓpter ſpacioſitatē d̓r fluuiꝰ reꝝ mūdanaꝝ ꝓductio. obquā cāꝫ nō tm̄ fluuiꝰ ſed mare a ꝓpheta d̓r in p̄s iſte mūdus. Hoc mare magnū et ſpacioſuꝫ ⁊cͣ. De hoc fluuioEzech̓ xxix. Ecce ego ad te pharao rex egipti draco magne qͥ cubas in medio fluminū. ⁊ dicis meꝰ eſt fluuius.⁊ ego feci memetip̄m. ponā frenū in maxillis tuis ⁊cͣDraco iſte magnus queꝫ dn̄s alloquit̉. ⁊ cui cōminaſin filia ⁊ ꝑſona pharaonis dyabolꝰ ē qui ē rex egypti q̄īterp̄tat̉ tenebre qm̄ regnat ī eis qͦs excecauit tenebris erroris. vtputa ſunt heretici. Ad quē etiā dicit. Meꝰ eſtfluuiꝰ. ⁊ ego feci memetip̄m qͣſi ip̄e fecerit mundū iſtuꝫet ip̄e nō habeat aliud pͥncipiuꝫ. Hūc errorē ip̄e dixit etſuggeſſit īpijs manicheis qͥ totā machinā viſibilium adeo malo eē cōditā cōtēdūt. huiꝰ dracōis maxillas dn̄s
Celebratiſſimi patris domini bonauēture ordinis minoꝝ. artis diuine ſummi diſcuſſoris: etapoſtolice ſedis ep̄i Cardinalis prologus in pͥmum librum ſententiarum.
in frenabit. qn̄ ablata ſibi ptāte ſuggerēdi falſa. on̄detſe eē huiꝰ fluuij cōditorē. vnde in eadē auctoritate ſcqͥt̉.Sciēt oēs habitatores egipti qm̄ ego dn̄s. Tertio ꝓpter circulatiōeꝫ d̓r fluuiꝰ filij dei incarnatio. Qm̄ ſicutin circulo vltimū cōiungit̉ pͥncipio. ſic in incarnationeſup̄mū cōiungit̉ ymo. ⁊ primū poſtremo. vt filiꝰ dei eternus. hoī cōdito die ſexta. De hͦ fluuio Ecc̄i. xxiiij. Agoq̄ſi fluuiꝰ dorix. ⁊ ſic̄ aqueductꝰ exiui de paradiſo. Derix interp̄tat̉ gn̄atiōis medicamentū. ⁊ ē ibi figuratiuꝰſermo. vt conuerſim intelligat̉ .i. gn̄atio medicamenti.Incarnatio em̄ filij dei nihil aliud fuit qͣꝫ gn̄atio medicamenti. vere em̄ languores nr̄os ip̄e tulit. ⁊ in firmitates nr̄as ip̄e portauit. Recte igit̉ filij incarnatio fluuiꝰdorix d̓r. Et ip̄e de ſe vere dicit. Ego qͣſi fluuiꝰ dorix .i.medicinalis fluuiꝰ. ⁊ ſicut aq̄ductus exiui de paradiſo.Natura aque huiꝰ ē. ꝙ tm̄ aſcēdit. quantū deſcēdit. talis fuit exitus incarnatiōis ẜm qd̓ d̓r in p̄s. A ſummocelo egreſſio eius. ⁊ occurſus eiꝰ vſqꝫ ad ſummū eius.At Iphānis. xvj. Exiui a pr̄e ⁊ veni in mūdū. Iterumrelinqͦ mūdū ⁊ vado ad pr̄em. ⁊ ita fecit circuluꝫ. De hͦetiā fluuio qͣꝫtū ad egreſſū eius ex mr̄e. pōt exponi illudqd̓ d̓r Heſter. x. in ſomnio mardochei. paruus riuuluscreuit in fluuiū. ⁊ in lucē ſolēqꝫ cōuerſus eſt. Quis obſecro eſt paruulꝰ fluuiꝰ iſte. niſi humilima ꝟgo. hec creuit in fluuiū. cū generauit xp̄m. qͥ nō ſolū fluuiꝰ ꝑ abundantiā gr̄e. ſed etiā lux ſapīe ⁊ ſol iuſticie d̓r ẜm ꝙ Ioh̓.jͣ. de ip̄o d̓r. Erar lux vera ⁊cͣ. Quarto ꝓpter emundatione d̓r fluuiꝰ ſacramentoꝝ diſpenſatio. q̄ ſine ſui pollutōe mūdat nos a coinqͥnatiōibꝰ pctōꝝ. De hoc fluuioApoca. xxij. Qn̄dit mihi fluuiū aque viue ſplendiduꝫtanqͣꝫ criſtallū ꝓcedētē de ſede dei ⁊ agni. Sacramētoꝝdiſpenſatio d̓r fluuiꝰ ſplendidꝰ tanqͣꝫ criſtallꝰ ꝓpter claritatē ⁊ virorē quē relinqͥt in animabꝰ q̄ in hoc fluminedepurant̉. Dicit̉ etiā fluuiꝰ aque viue ꝓpter efficaciamgr̄e q̄ viuificat aīam. Hic etiā ꝓcedit de ſede dei ⁊ agni.Naꝫ ſacramentalis gr̄a ꝓcedit a deo tanqͣꝫ ab actore etefficiēte. a xp̄o tanqͣꝫ a mediatore ⁊ a ꝓmerēte. ꝓpter qd̓dicunt̉ oīa ſacr̄a efficaciā habere a paſſiōe xp̄i. vt teſtat̉Aug. De latere xp̄i dormientis fluxerūt ſacra. dū indefluxit ſanguis ⁊ aqͣ. De oībꝰ iſtis fluuijs ſimul ⁊ ꝑ ordineꝫ habet̉ Gen̄. ij. Ubi d̓r ꝙ fluuiꝰ egrediebat̉ de loco voluptatis. qͥ inde diuidit̉ in qͣttuor capita. Nomē primiphyſon. Nomen ſcd̓i Gyon. Nomen tercij tigris. Etnomen qͣrti eufrates. Fluuiꝰ iſte egrediēs de paradiſoeſt totius libri huius materia. Quattuor fluuij ex iſto ꝓcedentes ſunt ſpāles materie qͣttuor librorū. ſicut facile p̄t aꝑtare. qͥ p̄dictoꝝ noīm interp̄tatōes vult diligenter exponere. Phyſon em̄ interptatur oris mutatio. ⁊ īhoc ſignificat̉ ꝑſonarū emanatio. Sicut em̄ ex ore materiali ꝓcedit vbū ⁊ ſpūs. ita ex ore pr̄is filiꝰ ⁊ ſpūſſctūsEcc̄i. xxiiij. Ego ex ore altiſſimi ꝓdij pͥmogenita an̄ omnē creaturā. Hoc dicit ip̄e filius qͥ ē ꝟbū et ſapīa patrꝭEt in p̄s. Uerbo dn̄i celi firmati ſunt et ſpū oris eius⁊cͣ. Gyon interp̄tat̉ arena. ⁊ in hͦ ſignificat̉ rerū mundanarū ꝓductio. Sicut em̄ vniuerſitas creaturarū cōꝑarat̉ mari ꝓpter ſpacioſitatē. ita arene ꝓpter innumcroſitatē Ecc̄i. j. Arenā maris. ⁊ pluuie guttas. ⁊ dies ſeculi qͥs dinumerauit. Tigris interp̄tat̉ ſagitta. ⁊ in hͦ ſignificat̉ filij dei incarnatio. Sicut em̄ in ſagitta ferrumcōiunctū eſt ligno. ſic in xp̄o fortitudo diuinitatis coniuncta eſt molliciei humanitatis. Et ſicut ſagitta ex arcu ⁊ ligno volat ad percutiendū aduerſarios. ſic xp̄s decruce ſaliens confregit aduerſariuꝫ. Hec eſt illa ſagit-
3
a 3