Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
232v
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

accidens. un̄ circūſcripta potētia faciēdi malū. ſi bonūfaceret voluntarie adhuc laudaret̉. Ad illud qd̓ q̄ritur vtrū potentia peccādi inſit creature a deo vel ex nihilo. dd̓m ꝙ rōne actꝰ ſubſtrati qͥ eſt actꝰ deliberatiuusineſt ei a deo. rōne ꝟo defectꝰ ineſt ei ex nihilo. ⁊ hincēꝙ potentia peccandi nō reꝑit̉ in om̄i creatura. qꝛ rōneimꝑfectōis nō reꝑit̉ in creatura irrōnali. ꝓ eo ꝙ nō pōtin ea eſſe actus deliberatōis. Rōne ꝟo oīmode ꝑfectionis nō reꝑit̉ in creaturā beata. qꝛ nō pōt in ea eē defecteo ꝙ adeo ſuo creatori eſt ꝯiuncta. ⁊ ſic potētia peccandi qd̓āmō euellit̉ ꝑ gl̓iam. qͦdāmō relinquit̉. qͦdāmō eſtip̄a libertas. qͦdāmō minuit libertatē. qͦdāmō eſt potentia. ⁊ qͦdāmō impotētia. qꝛ qͦdāmō dicit poſitione. ⁊ qd̓ammo pͥuatione. ⁊ iō cū q̄rit̉ vtrū ſit a deo. nō eſt rn̄dendum ſimpliciter. ſꝫ ẜm p̄dictā diſtinctionē.IIUtrū potētia peccandi ẜm ꝙ hmōi ſit mala. Et ꝙ ſiQueſtiomala inqͣꝫtū hmōi videt̉. Potētia peccandi nō eſt alid̓qͣꝫ volūtas. ſꝫ voluntas peccādi eſt mala. gͦ potētia peccandi eſt mala ẜm ꝙ hmoi. Itē cuius vſus malus eſtip̄m qͦꝫ malū eſt. ſicut cuiꝰ vſus bonꝰ eſt ⁊c̄. ſꝫ vſus potetie peccandi eſt peccare. ⁊ peccare ē malū. gͦ ⁊ potentiapeccandi ē mala. Item ſicut ſe hꝫ potētia bn̄faciendireſpectu boni. ita ſe hꝫ potētia malefaciēdi reſpectu mali. ſꝫ oīs potētia bn̄faciendi inqͣꝫtū hmōi eſt. eſt bona. gͦpotētia maleficiēdi inqͣꝫtū hmōi ē mala. Itē vnaqueqꝫpotētia cōpletiorē qn̄ eſt ſuo actui ꝯiuncta. ſed potētiamalefaciēdi dū ē ꝯiuncta actui malefaciēdi mala eſt. gͦſi minꝰ cōpleta ē qn̄ eſt ſeꝑata ab actu. gͦ videt̉ ꝙ etiā ſeparata ab actu mala. Item potētia malefaciēdi auteſt bona aut mala ſit. Si eſt bona. ⁊ om̄e bonū eſt ī deo⁊ a deo. gͦ videt̉ ꝙ potētia malefaciēdi inqͣꝫtuꝫ hmōi ⁊ adeo ſit. ⁊ in deo ſit. quoꝝ vtrūqꝫ falſum e. reſtat igit̉ ꝙpotētia peccandi ſit mala. Sꝫ ꝯͣ. ſi potētia peccandi ēmala. gͦ potēs peccare eſt malꝰ. ſꝫ iuſtus ⁊ ſanctꝰ poteſtpeccare. gͦ iuſtꝰ ⁊ ſanctꝰ eſt malꝰ. Itē ſi potētia peccandi eſt mala. aut gͦ malo pene. aut malo culpe. Malo pene nō. qꝛ illud ſequit̉ malū culpe. Malo culpe noqꝛ culpa ꝯſequit̉ peccandi potentiā tꝑe ⁊ natura. pͥusem̄ ⁊ hō ⁊ angelus peccare potuit qͣꝫ peccauit. Itemſi potētia peccandi ē mala. aut gͦ malicia quā fecit. autmalicia que facta ē in ip̄a. Malicia quā fecit nō oꝑtetqꝛ multi poſſunt malefacere qͥ nō faciūt. nec fecerūt. Simalicia q̄ facta ē in ip̄a. Sꝫ ꝯͣ. Aug. in li. lxxxiij. q. probat ꝙ nullo alio actore pōt hō fieri malꝰ niſi ſeip̄o. gͦ nōvidet̉ ꝙ potētia peccandi quātū eſt de ſemala ſit. Itenō ſequit̉. iſte pōt adulterari. gͦ eſt adulter. gͦ nō ſequiſiſte pōt malū facere. gͦ eſt malꝰ. ſꝫ ſi potētia malefaciēdieſſet mala. neceſſario ſeq̄ret̉ ad ip̄am eē malū. gͦ ⁊c̄. Iuxta hͦ q̄rit̉ vn̄ hͦ eſt ꝙ volūtas malefaciēdi ē mala. ⁊ potētia malefaciēdi nō dicit̉ eſſe mala. Querit̉ etiā ꝓpter qͥdvolūtas peccādi nō d̓r volūtas ſicut potētia peccandidicit̉ impotētia. videt̉ em̄ ꝙ magis. Si eī volūtas peccandi minorē dicit approximationē ad pctī defectuꝫ qͣpotētia peccandi. magꝭ vr̄ ꝙ deberet cadere a ꝑpͥa rōnevt volūtas peccandi diceret̉ volūtas. qͣꝫ potētia peccādi dicat̉ impotētia. ℟º. dd̓m ꝙ ſicut potētia reſpectul bonoꝝ nō dicit actualē ordinatōꝫ ad effectū ſꝫ ſolū habitualē. voluntas ꝟo dicit actualē ordinatōꝫ. ſic ⁊ in malis intelligendū eſt ꝙ potētia nō dicit actualē ordinationē ad defectū. ſꝫ potiꝰ habitualē. Un̄ nō d̓r aliqͥs habere potētiā melefaciēdi qꝛ actualiter tendat ī mala. ſꝫ ꝙpōt tendere in malū. Uolūtas aūt actualē ordinatōꝫ di

cit. n̄ eī d̓r iſte vult malū. niſi qn̄ actualiter tēdit ī malū.Sic̄ eī dictū fuit ī pͥmo li. volūtas ē approximatiua ip̄ius potētie ad agendū. ⁊ iō qꝛ eē malū dicit aliquē detectum p̄ſentē in eo vel circa id de qͦ d̓r. hinc ē ꝙ volūtaspeccādi mala ⁊ velle peccare ē malū. potētia aūt peccādi ſiue poſſe peccare nō d̓r eē mala. Cōcedēde ſunt igit̉rōnes on̄dētes ꝙ potētia peccādi inqͣꝫtū hmōi nō ē mala. Ad illud qd̓ ob̓r in ꝯͣriū pͥmo de volūtate. dd̓m ꝙillud nō valet. qꝛ volūtas malefaciēdi plꝰ ponit qͣꝫ potentia malefaciēdi. dicit eī actualit̓ ordinationē ad malū. vel vt ꝓpriꝰ dicā actualē deordinationē. Un̄ ſic̄ argumentū illud nō valet. velle malefacere ē malū. gͦ poſſe malefacere eſt malū. ita nec illud valet. Nec valet qd̓obijcit ꝙ potētia malefaciēdi nō eſt aliud qꝫ voluntas.qͣꝫuis em̄ nō ſit aliud. alio tn̄ mō importat̉ ꝑ hͦ nomē potētia. ⁊ alio mō ꝑ hͦ nomē volūtas. Quia in vno importat̉ in maiori elongatōe. in altero ꝟo in maiori approximatōe. ⁊ iō eſt ſopl̓a ẜm accidēs. ſicut h̓. eadē eſt voluntas q̄ diſtat a malo. ⁊ q̄ approximat̉ malo. gͦ ſi mala ē. ꝓut eſt approximata ex cōꝑatiōe ad malū. ſil̓r mala ē ꝓuterit diſtans. Aſſignat̉ eī hic aliqͥd ſil̓r accidēti ⁊ rei ib̓iecte ineſſe. Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ vſus potētie peccāorinqͣꝫtū hmōi eſt malꝰ. dd̓m ꝙ maxīe illa intelligit̉ de vſuad quē vnaqueqꝫ res directe ⁊ de ꝓximo ordinat̉. ſꝫ potentia peccādi nō ordinat̉ nec directe. nec de ꝓximo adactū peccādi. ꝓ eo ꝙ illa eadē potētia eſt ad oppoſita. ⁊ad ſuū oppoſitū ordinat̉ ꝑ ſe. ad hͦ āt ordinat̉ ꝑ accidēs.Un̄ oppoſitū peccati ē eiꝰ vſus. ⁊ peccatū eſt eiꝰ abuſus⁊ iō nō ſequit̉ ꝙ ſi peccare ſit malū. ꝙ ꝓpter hͦ potentiapeccādi inqͣꝫtū hmōi ſit malū. Ad illud ꝙ ob̓r ꝙ ī bonis potētia bn̄faciēdi eſt bona. gͦ ⁊c̄. dd̓m ꝙ nō eſt ſile.qꝛ in bonis bonitas actꝰ ē a bonitate potētie. vn̄ ꝯſueuit dici ꝙ nō qꝛ bona facimꝰ boni ſumꝰ. ſꝫ qꝛ boni ſumꝰbona facimꝰ. nō ſic aūt eſt in malis. īmo ecōtra. qꝛ mala facimꝰ mali ſumꝰ. Et rō huiꝰ eſt. qꝛ qͣꝫuis potētia nopoſſit ſe ꝑ ſuū actū ꝑficere. p̄t tn̄ ſe ꝑ ſuū actū deordinare ⁊ deficientē facere. ⁊ ꝓpter hͦ nō tātū addit bonū opꝰſup̄ bonū opꝰ qͣꝫtū ad rōnē merēdi. ſic̄ pctm̄ ſup̄ pctm̄ qͣꝫtum ad rōnē demerēdi. Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ cōpletioeſt potētia cū eſt ſuo actui ꝯiuncta. dd̓m ꝙ hͦ veꝝ eſt deactu ad quē ordinat̉ ſimpl̓r. ſꝫ nō ē veꝝ de eo ad quē ordinat̉ ꝑaccidēs. maxīe cū actꝰ ille plꝰ renet rōnē defectꝰqͣꝫ effectꝰ. tūc eī magꝭ deordinat qͣꝫ ꝑficiat. ⁊ ſic ē ī potentia peccādi reſpectu actꝰ peccādi. ⁊ iō magꝭ recedit potētia a cōpletōe ī hͦ ꝙ peccat. qͣꝫ in eo ꝙ potuit peccare.Ad illud qd̓ q̄rit̉ vtrū potētia peccandi ſit bona autmala. dd̓m ꝙ ſi dicat̉ potētia peccādi potētia q̄ qͥs pōtpeccare. abſqꝫ dubio bona ē̓. ⁊ a deo ē. ſil̓r ſi dicat̉ potetia peccādi ordinata ad actū pctō ſb̓ſtratuꝫ ſil̓r ē a deo.Si āt dicat̉ potētia peccādi ip̄a ptās deficiēdi. hͦ mō n̄dꝫ dici bona nec mala. Bona nō dꝫ dici. qꝛ nō dicit aliqd̓ ens. ⁊ nihil hꝫ rōne entꝭ qd̓ n̄ hēat rōnē boni. Malanō dꝫ dici ꝓpt̓ hͦ ꝙ n̄ dic̄ pͥuatōꝫ alicuiꝰ boni nati ineſſenec dic̄ actualē defectū. ſꝫ hītualē. vn̄ tal̓ potētia n̄ dꝫ d̓ici potētia mala vl̓ deficiēs. ſꝫ potētia defectiua. nece ꝓprie potētia ſꝫ īpotētia. Un̄ n̄ poſſe videre ī lapide neceſt bonū nec ē malū. qꝛ nec dic̄ poſitōeꝫ. nec dic pͥuatōeꝫalicuiꝰ boni nati ineſſe. ſic intelligēdū ē de potētia peccādi ī creatura rōnali. ẜm ꝙ potētia peccādi dic̄ defectibilitatē q̄ ineſt ei ex rōne creature. ẜm quā ex nihilo hꝫ.eſſe. Ex his ptꝫ rn̄ſio ad illud qd̓ q̄rebat̉ vltimo quarevidelicet voluntas peccandi d̓r eſſe mala. ⁊ non ſic pͥoteſtas. Hoc em̄ eſt ex hͦ. qꝛ volūtas eſt cā īmediata ⁊ ꝓ

10

12

13

15

16

17

18

I