DI.XXV I

eſt ⁊ culpari. culpatio autē ⁊ laus ⁊ vituperiū ineſt anime primo ẜm liberū arbitrium. ac per hoc ⁊ gratie donū. Non em̄ quecūqꝫ acceptatio gratificatio dicit̉. ſedilla ſola qua deus ſic acceptat animā vt reputet eā remuneratione dignā. ⁊ talis reſpicit ip̄am arbi. lib̓. ⁊ iōgratia ineſt anime primo ẜm libertatē ar. ⁊ huiꝰ ſignūeſt. quia ad eas ſolas potentias ſe extēdit arbi. libertasCōcedende ſunt igitur rōnes on̄dentes ꝙ gratia ineſtanime ẜm potentias. Ad rationes aūt ad oppoſitū facile eſt reſpondere ꝑ iam dicta. Quod em̄ obijcit̉ ꝙgratia eſt cōtinua in ſuo actu. non obuiat ei quod nundictum ē. Quāuis em̄ potentia in relatiōe ad opus nōſit in ſuo actu cōtinuo. ⁊ ſic non habeat ꝑfici gratia ſedvirtute. in comꝑatione tn̄ ad ſb̓am in qua eſt. eſt in ſuoactu cōtinuo. ita em̄ debetur quoddā viuere ⁊ quidamactꝰ cōtinuꝰ ip̄is potētijs ẜm ꝙ cōtinuāt̉ ip̄i ſubſtātie.quēadmodū ⁊ ip̄i ſb̓e. ⁊ iō ẜꝫ hac cōꝑationē a gr̄a ſūt ꝑfectibiles. Alit̓ etiā poſſet hic dici ꝙ duplex eſt actꝰ ip̄iforme vnꝰ qͥ eſt a forma ꝑ modū informātis. ⁊ alter qͥa forma ꝑ modum efficientis. ſicut albedo ſubiectū ſuūdealbat. ⁊ oculū diſgregat. Quantū ad primum eſt oīsforma in actu cōtinuo. qꝛ ille eſt actus vt habitꝰ. Quātū vero ad ẜm non. Sic ⁊ gratia qͣꝫuis ſit in ſuo actu cōtinuo qͣꝫtum ad illum actu quē habet ꝑ modū informātis. non tamē eſt in actu cōtinuo qͣꝫtum ad illum quemhabet per modū preueniētis ⁊ ſubſequētis. ſiue cooperantis ⁊ oꝑantis. Ad illud qd̓ obijcit̉ de actu viuifcandi. dd̓m ꝙ ⁊ ſi vita ẜm ꝙ dicit eſſe primū. prius reſpiciat ip̄am eſſentiā qͣꝫ potentiā. non tamen oportet devta ẜm ꝙ dicit eſſe ſcd̓m. Cū em̄ ſit accidens ſuꝑadditūnon tm̄ eſſentie ſed etiā potentie. habet anime ineſſe potentia mediante ſicut color dicit̉ eſſe in corpore. ita ꝙ pͥmo inſuꝑficie. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ accidens numeratur per ſb̓am. dd̓m ꝙ verū ē quando ea que ſubijciū/tur diuerſa ſunt. ⁊ ſubijciuntur vt diuerſa. quando vero per eandē naturam ſubijciunt̉. nō oportet eſſe in accidente diuerſitatem. ⁊ ſic gratia eſt in potētijs animeinqͣꝫtum cōtinuant̉ ad vnam ſubſtātiam. ⁊ inqͣꝫtum cōmunicant in li. ar. ſicut priꝰ dictū eſt. Unde ſicut vnaſanitas dicit̉ eſſe in oībus membris hoīs. qꝛ eſt in ip̄isẜm ꝙ ad vnā originem reducunt̉ ⁊ ẜm ꝙ in cōplexionecōueniunt. ſic ⁊ in propoſito intelligendū eſt. Ad illud quod obijcit̉ de cōformitate imaginis creationis.reformationis. dd̓m ꝙ cū deformatio imaginis nō poſſit eſſe niſi per potētias. ſic nec reformatio. ⁊ ideo imago reformationis inqͣꝫtum hmōi ſufficienter reformatip̄am animā cū ineſt ei ꝑ ſuas potētias. Potentijs em̄formatis ⁊ ꝑfectis. ꝑ cōſequēs ꝑficitur ⁊ format̉ ip̄a ſubſtantia. ideo ad ꝑfectā reformationem aīme nō oportetaliqͥd poni qd̓ ꝑ prius ſit ī ſb̓a qͣꝫ in potētia. niſi hoc dicatur ꝑ appropriationē quandā. Ad illud qd̓ obijcit̉ꝙ deus nō acceptat actū niſi prius acceptando potentiam. dd̓m ꝙ nō eſt ſimile. ꝓ eo ꝙ potentia pōt eſſe ſineactu ⁊ gr̄a in potētia abſqꝫ merito operis. ſb̓a aūt abſqꝫpotentia eſſe nō pōt. ⁊ ſi poſſit intelligi. nō tn̄ pōt intelligi abſqꝫ potētijs diuina dona ſuſciꝑe. in qͥbus donisdecorari dicit̉ facies aīe. eo genere decoris ꝑ quē deusacceptat. Ad vltimū qd̓ obijcit̉ de paruulis. dd̓ꝫ ꝙet ſi potentie in paruulo non ſint ydonee ad exeunduꝫin vſum gr̄e ⁊ virtutū. nihilominus tn̄ ydonee ſūt nō ſolum ꝑ donū gr̄e. ſed etiā per habitus virtutū decorari ⁊ꝑfici. Et hoc melius declarat̉ in quarto cum agit̉ de effectu baptiſmatis quē habet in paruulis.Queſtio v

Utrū gr̄a cōꝑetur ad aīam in rōne motoris. ⁊ ꝙ ſic videtur per auctoritatē Aug. quā magiſter adducit in littera. ꝙ gra preueniens eſt q̄ preuenit bone volūtatis meritum. ⁊ reſpectu cuius ip̄a volūtas bona pediſſequa ēnō preuia. igit̉ gr̄a reſpectu volūtatis ſe habet ꝑ moduꝫexcitantis ⁊ imꝑantis ⁊ regētis. ⁊ om̄e tale ſe habet inrōne motoris. gͦ ⁊c̄. Item Aug. gratia ſe habet ad li.ar. ſicut ſeſſor ad equū. ſꝫ ſeſſor eſt motor equi. gͦ gr̄a eſtmotrix li. ar. Ite hoc videt̉ rōne. Plus eſt potentiāaliquā ſupra ſe erigereqͣꝫ ip̄am mouere. ſꝫ gr̄a eleuat potentiam li. ar. ad oꝑa meritoria q̄ ſunt ſuꝑ ip̄am. gͦ ē lib̓.ar. motrix. Item plus pōt gr̄a ſuꝑ li. ar. qͣꝫ li. ar. poſſitſuꝑ ſeip̄m. ſꝫ l̓i. ar. e inſtrumentū ſeip̄m mouēs. ſicut dicit Anẜ. et volūtas mouere pōt ſeip̄m. gͦ multo fortiusmoueri poteſt a gr̄a. Item om̄e qd̓ eſt pͥncipium viteꝑfecte eſt principiū motus in eo qd̓ viuificat. ſꝫ gr̄a eſtpͥncipiū vite in aīa. gͦ ⁊c̄. Cōtra volūtas eoip̄o ē liberaquo mouet̉ ex ſeip̄a. cū igit̉ gr̄a ſit a volūtate. ſi gr̄a mouet volūtatē. aufert ei libertatem. ſꝫ ꝯſtans ē ꝙ gr̄a voluntati libertatē nō aufert. gͦ ip̄am nō mouet Itē omnis motor ſufficiens eſt hoc aliqͥd. ⁊ ſb̓a cōpleta diſtāsa mobili. gͦ aut gr̄a nō mouet li. ar. aut ſi mouet ē ſb̓a. ſiigit̉ gr̄a creata nō pōt eſſe in gn̄e ſb̓e ſed in gn̄e accidentis. gͦ ⁊c̄. Item ſi gr̄a mouet li. ar. aut mouet naturalter. aut violenter. aut volūtarie. Si naturaliter. gͦ oꝑameritoria erūt naturalia. Rurſus ſi naturaliter mouetſemꝑ mouet qͣꝫtū eſt de ſe. gͦ nunqͣꝫ quieſcit hō ab oꝑibꝰmeritorijs. Si violēter. gͦ nec ſaluat̉ ibi rō meriti. nec li.ar. quoꝝ vtrūqꝫ pꝫ eſſe falſū. Si volūtarie. ſꝫ nihil mouet volūtarie niſi habeat cognitionem ⁊ volūtatē. gͦ gratia cognoſcit ⁊ vult. ⁊ ita ē ſubſtātia rōalis. igit̉ vel gr̄aſi mouet li. ar. nō eſt aliqͥd creatū. vel ſi eſt aliqͥd creatūnō mouet li. ar. Itē ſi mouet li. ar. aut ſicut motor motus. aut ſicut motor nō motus. Si tu des ꝙ ſicut motor motus. gͦ cū nihil ẜm idem moueat̉ ⁊ moueat. gratiaẜm ſe habebit aliā ⁊ aliā naturā ꝑ quā moueat̉ ⁊ moueat. gͦ nō erit accidens ſimplex. Si ſicut motor nō mōtꝰſꝫ talis motor nō ē qͥd creatū. gͦ vl̓ gr̄a nō ē qͥd creatū. vl̓nō mouet li. ar. Item idē manens idem in creaturisſemꝑ eſt natū facere idē. gͦ ſi gr̄a ē qͥd creatū. ⁊ mouet li.ar. cū gratia nō variet̉. ſemꝑ ad idē inclinabit li. ar. gͦ nūqͣꝫ facit hō ꝑ gr̄am niſi vnū opus meritoriū. ſi igit̉ li. ar.mō excitat̉ ad vnū genus oꝑis. mō ad aliud. vr̄ ꝙ aūt illa excitatio nō ſit a gr̄a. aut gr̄a nō dicit aliqͥd creatum.aut gr̄a mutat̉ et variat̉ ſicut li. ar. Nº. dd̓m ꝙ abſqꝫ dubio ſicut autoritates ſctōꝝ dicūt. neceſſe eſt ponere li. ar. a gr̄a moueri ⁊ excitari. Ab ip̄a em̄ gr̄a oꝑantep̄uenitur. ⁊ a cooꝑante ad oꝑa meritoria eleuatur. ita ꝙreſpectu operis meritorij gr̄a eſt ſicut pͥncipalis motrix⁊ volūtas ſicut pediſſequa. Qualiter aūt ip̄a gr̄a cū ſitaccidens aīe ip̄am habeat mouere. hoc habet difficultatem. Ad huius aūt difficultatis explicationē duplex ēmodus dicēdi ſiue intelligēdi. ẜm quē li. ar. dicit̉ a gr̄amoueri. Unus modus dicēdi eſt ꝙ gr̄a mouere d̓r li. arqm̄ ipſa eſt diſpoſitio ad quendā ſpiritualē motū. Sicut em̄ pondus in corporibꝰ diſponit ad motū. ſic ⁊ ſuomodo pōdus in ſpiritibꝰ. gr̄a aūt eſt quoddā ſpiritualepōdus datū anime per qd̓ habet ſurſum tendere. ⁊ quoniam lib̓. ar. eſt natum ſeip̄m mouere ẜm actus in quospoteſt de ſe. cū ē adiutum ⁊ informatum gr̄a excellentiꝰmouet ſeip̄m. ita ꝙ cum lib̓. ar. ſit mouens ⁊ motū. gratia diſponit ip̄m ſub ratione mouentis. ⁊ pro tanto dicitur gr̄a mouere lib̓. ar. quia li. ar. gratia informatummouet ſeip̄m per quē modū amor dicit̉ mouere hoīem

1

36

37

38

42

40

43

VI

Bb 3