Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
118v
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecundus

in eo peccata quot ſunt inſtantia. ꝙ ſi hoc eſt falſum etimpoſſibile. reſtat ignorantiā peccatum non eſſe. ℟ad predictorum intelligentiam eſt notandum ꝙ cū priuationes cognoſcantur per habitus. cognitio ignorātie pendet ex cognitione ſcientie. Attendendum auteꝫꝙ quedam eſt cognitio aliquorum q̄ nec eſt neceſſariaad virtutem. nec eſt neceſſaria ad ſalutem. ſicut artiuꝫmechanicaꝝ ⁊ liberalium. et talis cognitio nec eſt virtus. nec de eſſe virtutis. ⁊ illa ignorantia q̄ eſt huiuscognitionis priuatio culpa non eſt. ſiue ſit ignorantianegationis ſiue diſpoſitionis. ſiue etiam ſit voluntaria ſiue non. Alia eſt cognitio credibilium et operabilium. q̄ ad ſalutem neceſſaria eſt in adulto. ⁊ hec eſt cognitio fidei ⁊ ꝓuidentie. ⁊ ad hanc cognitionem habēdam tenemur. qꝛ ſine hac nullus pōt recte viuere. Diius auteꝫ cognitionis priuatio poteſt dupliciter in nobis eſſe. Aut manente tentione. tūc eſt ibi culpa. quiacum quis tenetur ad aliquid ⁊ illud non implet. ex hoip̄o culpatur ⁊ dignus eſt pena. Si autem ſit in nobispriuatio non manente tentione. vtpote cum non pōtſcire. ⁊ impotentia excuſat ab obligatione. ſic priuatiohuius cognitionis culpa non eſt. ſicut in furioſis. ⁊ ẜhoc ignorantia q̄ dicit priuationem cognitionis ad ſalutem neceſſarie. vno modo peccatuꝫ eſt. alio vero modo minime. Aliter poteſt dici ⁊ quaſi in idem redit qpriuatio cognitionis ad ſalutem neceſſarie dupliciterpoteſt eſſe. Aut ita ꝙ in nobis. ſed non a nobis. et hocmodo culpa non eſt. ſed magis pena. ⁊ cum non ſimꝰeius principium. in ip̄a nec meremur. nec demeremuAut ita ꝙ eſt in nobis ⁊ a nobis. ⁊ ſic culpa eſt. Hocautem poteſt eſſe tripliciter. Uel cum in via veritatisexiſtentes voluntarie ab ea recedimus. ⁊ in erroris foueam nos precipitamꝰ. ⁊ hec priuatio poteſt dici ignerantia erronea q̄ eſt in hereticis. Uel cum ad viam veritatis valentes pertingere. cupimus in tenebris ambulare. ⁊ hec poteſt dici ignorantia affectata. Aut qꝛex quadam pigricia ⁊ negligentia non curamus veritatem addiſcere. ⁊ hec dicitur ignorantia craſſa ⁊ ſuꝑina. ⁊ quelibet iſtarum eſt culpa. licet prima maiorqꝫ ſecunda. ⁊ ſcd̓a qͣꝫ tercia. Et ſic concedende ſunt ratōnesoſtendentes ꝙ ignorantia aliquo modo poteſt eſſe cupa. Ad illud ergo qd̓ obijcitur in contrarium ꝙ ignorantia eſt nobis inflicta. dd̓m ꝙ ꝓut nobis inflicta eſtpena eſt ⁊ non culpa. prout tn̄ voluntas noſtra aliquomodo deordinatur circa illā (ſicut prius dictum eſt) incipit eſſe culpa. Sicut paſſiones ſāctis martyribus ilate pene erāt conſiderate ẜm ſe. cōparate tn̄ ad volurtatem ſāctorum libenter eas perferentes pro amore xp̄ierāt eis meritorie. Utrū aūt aliquo modo ſit culpa prout ſcꝫ cōtracta eſt videbitur infra cum aget̉ de originalipeccato. Ad illud quod obijcitur ꝙ in ignorantianon eſt cōuerſio. dd̓m ꝙ verum eſt prout eſt pura priuatio. ꝓut tamē ipſā cōcomitatur aliquo modo noſtraaffectio non habet veritatē. ⁊ hoc modo dicit̉ eſſe culpa nō primo. Ad illud quod obijcitur ꝙ ignorantiaremanet poſt penitentiā. dd̓m ꝙ non remanet ꝓut habet rōnem culpe. ſcꝫ rōne volūtatis concomitantis velquodāmodo eā cauſantis. ſꝫ ſi remanet hoc eſt inqͣꝫtuꝫhabet rōnem pene ex originali cōtracte. ideo qͣꝫtum adprimū in quo habet rōnem actualis trāſit nō ſolū actuſꝫ etiā reatu. cū qͥs penitet. qͣꝫtū vero ad ſcd̓ꝫ quodāmodo remanet. ⁊ ita videt̉ ignorātia remanere actu. ⁊ inhoc habet quandā approximationē ad pctm̄ originaleẜm id tn̄ ꝙ culpa eſt actuale pctm̄ eſt Ad illud quod

obijcit̉ ꝙ ignorātia eſt ī ītellectu. dd̓m ꝙ illa ignorātiaq̄ opponit̉ cognitioni virtutis ad quā tenemur nō tm̄reſpicit intellectū. ſed etiā affectū. ſicut ⁊ virtus ſibi oppoſita. Un̄ nō tm̄ dicit ſciētie carentiā. ſed etiā volūtatis incuriā ⁊ negligentiā ad ſcientiā ꝑcipiendā. Acillud qd̓ obijcit̉ ꝙ in quolibet inſtanti ignorat. dd̓m ꝙ.ignorare nō d̓r eſſe culpa. niſi eatenus qua qͥs tenet̉ ſcire qd̓ ignorat. ideo ⁊ ſi in qͦlibet inſtāti ignoret ⁊ in quolibet teneat̉. qꝛ tn̄ p̄ceptū affirmatiuū nō obligat ſemꝑſed ꝓ loco ⁊ tēpore. ignorās ignorādo nō peccat. niſi īillo inſtāti ⁊ tꝑe ī quo tenet̉ noſſe vel addiſcere qd̓ ignorat. ideo qͣꝫuis ſemꝑ dicat̉ ignorare. nō tn̄ d̓r ſemꝑ pecQueſtiocare.IIIUtrū ignorātia ſit culpe excuſatoria. Et ꝙ ſic videtur.j. Thi. ij. Miſericordiā ꝯſecutus ſū. qꝛ ignorās hoc feci. ſi gͦ ignorātia fuit ratio qͣre ꝑuenit ad mīam. videt̉ ꝙignorātia excuſabilē fecerit eiꝰ culpā. Itē ſciētia aggrauat culpā. ſicut d̓r. Luce. x. Seruus ſciēs vo. do. ſ. ⁊cͣ. gͦꝑ oppoſitū ignorātia alleuiat. gͦ excuſat. Itē om̄e peccatū eſt voluntariū. gͦ qd̓ diminuit de rōne volūtarij diminuit de rōne pctī. ſꝫ ignorātia diminuit de rōne voluntarij. qꝛ volūtariū eſt. vt dicit ph̓s cuiꝰ pͥncipiū ē inip̄o cognoſcēte ſingularia. gͦ ⁊c̄. Itē ſicut ad reſiſtēdūpctō reqͥrit̉ fortitudo. ſic etiā reqͥrit̉ cognitio. ſed defectus fortitudinis vtpote infirmitas excuſat culpā. ergo ſimiliter videt̉ ꝙ defectus cognitionis ſcꝫ ignorantia. Itē qd̓ in ſua plenitudine oīo tollit culpa. citraplenitudinē aliquo mō diminuit. ſꝫ cū aliqͥs ſimplicit̓eſt ignarus. ſicut paruulus ⁊ furioſus. nihil qd̓ faciatimputat̉ ei in pctm̄. ſicut dic̄ Bern̄. ⁊ alij doctores. gͦ videtur ꝙ oīs ignorātia. pctō ꝑpetrato aliqͦ modo p̄beatexcuſationis patrociniū. Cōtra Iſido. in li. de ecc̄i. inſtitutionē. Nullus in culpa maior eſt qͣꝫ qͥ deū neſcit. gͦvidet̉ ꝙ ignorātia nō excuſet ſed aggrauet. Itē ſuꝑ illud Rom. ij. An ignoras ⁊cͣ. Ambro. glo. Grauiſſimepeccas qꝛ ignoras. gͦ videt̉ ignorātia grauare culpāItē ignorātia de ſe malū eſt. ſed malū additū malo facitmaius malū. gͦ videt̉ ꝙ ignorātia pctm̄ augeat nō excuſet. Itē ſciētia nec auget nec minuit meritū. ſed ſolagr̄a ⁊ charitas. gͦ pari ratione nec ignorantia auget necdiminuit demeritū. gͦ nō excuſat pctm̄. Itē eſto ꝙ vnꝰſciens peccet ex aliquāta libidine. ⁊ alter ignorās ex tāta libidine. ſi equalis eſt ibi libido. gͦ equalis debet eſſepunitio. gͦ vr̄ ꝙ eqͣlis ſit vtrobiqꝫ excuſatio vel accuſatio. gͦ nō magis excuſat vel accuſat ignorātia qͣꝫ ſciētiaEſt igit̉ queſtio ꝓpter quid magis excuſat ignorātiaqꝫſciētia. Et cū tā ignorātia qͣꝫ infirmitas excuſet. ſimiliter eſt q̄ſtio q̄ iſtarū magis excuſet Nurſus cū ſint ml̓tedrīe ignorantie. cū hͦ q̄rit̉ q̄ eaꝝ excuſet et q̄ nō. ⁊ q̄ magis ⁊ q̄ minus ℟º. ad p̄dictoꝝ intelligentiā eſt notādūꝙ oīs ignorātia aliquo modo excuſat pctm̄. ⁊ rō huiuseſt. qꝛ minuit de rōne volūtarij. minuit etiā de rōne contēptus. Ceteris em̄ paribus magis contēnit qͥ pecccatex iduſtria qͣꝫ qͥ ignorāter peccat. Et iterū. cū volūtariūincludat in ſe cognitionē. qd̓ pͥuat cognitionē pͥuat derōne volūtarij. Quia gͦ pctm̄ mēſurat̉ ẜm qͣꝫtitatē libidinis ⁊ ꝯtēptus. ⁊ ignorātia diminuit de rōne hoꝝ. gna.liter verū eſt ꝙ oīs ignorātia inqͣꝫtū huiuſmodi excuſatpctm̄. ⁊ ſi tāta ſit ꝙ puet oīno rōnem volūtarij ⁊ rōnemꝯtēptus excuſat a toto. ſi vero nō oīno pͥuet. excuſat atāto. Cōcedēde ſūt igit̉ rōnes on̄dentes ꝙ ignorātia excuſat pctm̄. Ad illud gͦ qd̓ obijcit̉ in ꝯtrariū de Iſido.grauiſſime peccat qͥ deū neſcit. dd̓m ꝙ Iſido. ibi cōꝑatpctm̄ īfidelitatis ad alia pctōꝝ genera. ⁊ ip̄m in ſe val-

24

31

25

26

27

28

29

30