DI.IX
D intelligētiā hꝰ ꝑtꝭ circa duo incidit hic queſtio. Primū ē de obſtinatiōis malignitate qͣꝫtūad malos. Scd̓m ē d̓ liberi arbitrij mutabilitateqͣꝫtū ad bonos ⁊ malos. Circa pͥmū tria q̄runt̉. Prīoq̄rit̉ vtꝝ in demonū volūtate ſit poſſibilis rectificatio.Scd̓o vtꝝ ſit in eis male volūtatꝭ ꝯtinuatio. Tertiovtrū ſit in eis male voluntatis intenſio.Queſtio.Utꝝ affectio vl̓ volūtas demonū poſſit rectificari. Etꝙ n̄ vr̄ prīo Dam̄. dic̄ ꝙ hͦ ē angel̓ caſus ꝙ hoībꝰ mors.ſꝫ hō pꝰ mortē n̄ p̄t recuꝑare bonā volūtatē ⁊ rectā quāamiſit in vita. gͦ ⁊cͣ. Itē Augꝰ. in li. de fi. ad pe. Siccreauit deꝰ angl̓os vt qͥ vellēt ꝑpetuo boni eēt. ⁊ qͥ nollēt nūqͣꝫ eos dina munera reꝑarēt. Itē hͦ vr̄ rōe. Similis ē rō ꝯfirmatiōis ī bono. ⁊ obſtinatiōis in malo.ſꝫ angeli ſtatī vt bn̄ moti ſūt. ꝯfirmati ſūt in bono. gͦ etmali ſtatim vt peccauer̄t obſtinati ſūt in malo. ſic̄ gͦ boni nō pn̄t cadere. ita nec mali reſurgere. Iteꝫ gͣuiuspeccauit angelꝰ qͣꝫ hō. gͦ ⁊ gͣuiꝰ dꝫ puniri. ſꝫ pctm̄ hoīspunitū fuit aliqͣ pena irremediabili. vt pena mortꝭ deq̄ nullꝰ euadit. gͦ ncc̄e ē pctm̄ angeli qd̓ erat mors ſpūspuniri pena mortꝭ. ſꝫ nō potuit puniri pena mortꝭ na.ture. gͦ ncc̄e fuit ip̄m puniri pena dānationis eterne.Sꝫ ꝯtra. Ad rectificatiōeꝫ volūtatꝭ duo ſufficiuntſcꝫ ꝯdonatio dīne miẜicordie. ⁊ ꝯtritio pnīe. ſꝫ vtrūqeorē poſſibile circa āgelos lapſos eē. gͦ ⁊ volūtatē eoꝝrectificari. Ꝙ āt poſſit eē ꝯdonatio miſcd̓ie on̄dit̉. qꝛmiſcd̓ia dei ē infinita. pctm̄ luciferi ⁊ demonū ē finituꝫ.ſꝫ infinitū vincit ⁊ ſuꝑat finitū. gͦ diuina miſcd̓ia p̄t remittere illd̓ pctm̄. Si tu dicas ꝙ p̄t d̓ potētia ſꝫ n̄ d̓ cōdecētia. Cōtra. Decet miſcd̓iaꝫ dei ſūme manifeſtari. cūſit ſūma. gͦ ſi ſic. maīfeſtat̉ ī ſūmo. ſcꝫ ī remittēdo maximū oīm pctōꝝ. ⁊ hͦ fuit pctm̄ luciferi. gͦ decꝫ ip̄m illd̓ cōdonare Ꝙ āt poſſit eē dolor pnīe ī diabolo on̄dit̉. Qn̄cūqꝫ aliqͥs ſentit ſibi adeſſe qd̓ odit. ⁊ abeſſe qd̓ diligit.dolet ⁊ triſtat̉. qꝛ ſic̄ dic̄ Augꝰ. xiiij. de ci. dei. dolore diſſenſus ab his rebꝰ q̄ nob̓ nolētibꝰ accidūt. ſꝫ diabolusſcit ſe ex pctō ſuo amiſiſſe. illā nobilitatē quā hēbat ī celo ⁊ incurriſſe penā in īferno. ⁊ pͥmū maxīe diligit. ⁊ ſecūdū maxīe odit. gͦ penitꝫ d̓ hͦ qd̓ fecit. vl̓ d̓ hͦ qd̓ voluitvl̓ ſaltē poſſibile ē ip̄m aliqn̄ ad hūc ſtatū deueīre. ſi mōnō ē. gͦ p̄t ex ꝑte angeli eē dolor pnīe. ⁊ ex ꝑte dei ꝯdonatio miſcd̓ie. gͦ ⁊cͣ. Itē on̄dit̉. Quia ſi bonitas angelinō p̄t rectificari. aut hͦ ē ex ꝑte dei. aut ex ꝑte angeli. autexꝑte pctī. Oſtendit̉ igit̉ prīo ꝙ n̄ ſit ex ꝑte dei. triplicirōe. Prīa ē h. obſtinalio male volūtatꝭ vl̓ īpoſſibilitatis ad rectitudinē volūtatꝭ ē defectꝰ n̄ potētia. gͦ nō hꝫcām efficiētē ſꝫ deficiētē. ſꝫ deꝰ nulliꝰ ē cā deficiēs. gͦ nō ēcā vl̓ rō hꝰ īpoſſibilitatꝭ. Scd̓a ē hͦ. Deꝰ an̄cedēter oēshoīes ⁊ āgelos vult ſaluos fieri. vt dic̄ dam̄. qꝛ n̄ crcauit ſiue plaſmauit ad penā ſꝫ ad gl̓iaꝫ. Si gͦ n̄ vult āgelos malos btīficari. hͦ ē ſolū volūtate ꝯn̄te. ſꝫ volūtasꝯn̄s ē exceſſus ex cā ꝟa. gͦ alia rō ē vlterior qͣre hͦ ꝯceditnō gͦ volūtas dei. Tertia ē hͨ. ſi diabolꝰ veniā peteret.dn̄s n̄ repelleret. qꝛ ſic̄ dic̄ Amb̓. ip̄e recipit ꝯfugiētesad ſe. hͦ iuſticie ē. ſꝫ ꝯͣ iuſticiā deꝰ nullo mō fac̄. Preterea. qͣꝫtūcūqꝫ hō deo ẜuierit. ſi penitꝫ d̓ bonis. deꝰ bona pterita n̄ acceptat. gͦ ſil̓r ſi penitꝫ d̓ malo. vr̄ ꝙ malaremittat. ⁊ hͦ ſpectat ad ſūmā miſcd̓iaꝫ. gͦ rō qͣre voluntas diaboli n̄ p̄t rectificari. n̄ p̄t pͥncipal̓r venire ex ꝑtedei. vt pꝫ ex hac triplici rōe. On̄dit̉ etiā ꝙ n̄ ex ꝑte nat̉eangeli veīt hͦ īpoſſibilitas. Prīo aucͣte Augꝭ. de fi. adpe. Si hūana nat̉a poſtqͣꝫ a d̓o auerſa bonitatē ꝑdiditęolutatꝭ. ex ſeip̄a rurſuꝫ hr̄e potuiſſet. ml̓to poſſibiliꝰhͦ nat̉a angelica hr̄et. q̄ qͣꝫto minꝰ gͣuat̉ pōdere terreni
corꝑis. tāto magꝭ hac eēt p̄dita facultate. Itē hͦ vid̓rſcd̓a rōe. qꝛ āgelꝰ peccādo n̄ amiſit li. ar. qm̄ lib̓tas ar.ē ei nat̉al̓. ſꝫ rōe li. ar. erat ſuſceptibil̓ rectitudinis a ſuinat̉a. gͦ adhuc qͣꝫtū ē ex ꝑte nat̉e ſue ſuſceptibile ē. Itēſi nat̉ a angeli ē cā illiꝰ īpoſſibilitatꝭ. ⁊ cuiuſcunqꝫ res ꝑmodū nate ē cā. deꝰ ſil̓r ē cā. qꝛ ſola volūtas aduerſaturdeo. gͦ deꝰ eēt cā qͥ talē naturā fecit. ſi gͦ nullo mō deꝰ ē cāīpoſſibilitatꝭ ad bonū. gͦ nec nat̉a angeli. On̄dit̉ etiā ꝙrō n̄ ſit ex ꝑte pctī angelici. qꝛ pctm̄ angelicū nō excellitpctm̄ hoīs in īfinitū qͣꝫtū ad aliquā ꝯditiōeꝫ. gͦ n̄ nō cuit in infinitū. pluſqͣꝫ pctm̄ hoīs. ſꝫ pctm̄ hoīs ⁊ ſi auferat rectitudinē. n̄ tn̄ obtulit poſſibilitateꝫ ad rectitudinē. gͦ vr̄ ꝙ pctm̄ angeli. ⁊ ſi magꝭ elōgauerit. n̄ clōgauitinfinite. gͦ vr̄ ꝙ elōgauit cū poſſibilitate ad reditum. ⁊ita nō vr̄ rō ex ꝑte pctī. Itē qͣꝫtulacūqꝫ gr̄a adueniretvolūtati diaboli expelleret totā culpā. loqͦr de gr̄a gratū faciēte. ſꝫ morbꝰ qͥ modico remedio adueniēte pōt curari n̄ d̓r de ſe incurabil̓. ſꝫ ꝓpt̓ defectū remedij ſi illd̓ nōaſſit. gͦ īpoſſibilitas rectificatiōis ī volūtate angeli nōē rōe culpe pͥncipal̓r. Itē culpa n̄ īducit ncc̄itatē volūtati. qꝛ ē ī volūtate ẜm ꝙ volūtas ē. ⁊ ita ẜm ꝙ liberaet ꝟtibil̓. gͦ ſi n̄ īducit ncc̄itatē. gͦ nō aufert poſſibilitatēad oppoſitū. ⁊ ita ad rectitudinē. gͦ nō veīt illa īpoſſibilitas. ex ꝑte pctī. gͦ nullo mō. ℟ºº. dd̓m ꝙ ſic̄ ſancti di 1cūt ⁊ aucͣtes. volūtas diaboli nullo mō pōt rectificariẜm ꝙ hͦ v̓bū pōt p̄dicat quandā potētiā hn̄tē aliquā ordinatiōeꝫ ad actū. Nā ſi ītelligat̉ de potētia efficientisabſolute. abſqꝫ dubio potēs ē deꝰ diabolo reſtituere bonā volūtatē. tn̄ ex ꝑte diaboli n̄ ē ordinatio aliqͣ ad hͦ.īmo facta ē volūtas eiꝰ īpoſſibil̓. vt ſctī dicunt ⁊ rōneson̄dūt. Si āt q̄rat̉ cā īpoſſibilitatꝭ ad rectitudinē. ītelligēdū ē ad hͦ ꝙ ad rectitudinē voluntatꝭ ꝑ actuale pctm̄lapſe duo ꝯcurrūt. ſcꝫ ex ꝑte voluntatꝭ pnīa. ex ꝑte deigra ſanās. ⁊ vtrūqꝫ deeſt diabolo. ⁊ iō oīno deeſt ei viarectificatiōis. Si q̄ras vlteriꝰ qd̓ hoꝝ ē rō defectꝰ alteriꝰ. dd̓ꝫ. ꝙ defectꝰ pnīe ē rō qͣre deficit gr̄a gͣtū faciēs. qꝛad illā diſponit pnīa informis. Rurſus ſi q̄rat̉ qͣre deficit pnīa. dd̓ꝫ qꝛ deficit gr̄a gͣtiſdata q̄ p̄uenit volūtativt peniteat. ⁊ ſn̄ qͥ nemo vnqꝫ ſe p̄parat ad gr̄am ſic̄. jͣ.patebit. Si q̄rat̉ vn̄ veīat defectꝰ gr̄e gͣtiſdate. vel q̄ ſitrō. abſqꝫ dubio defectꝰ gr̄e gͣtiſdate n̄ p̄t hr̄e niſi cām deficiētē. ⁊ ita neqꝫ deꝰ neqꝫ nat̉a āgeli p̄t eē pͥma cā. ſꝫ neceſſariū ē ꝙ ip̄a culpa q̄ diabolꝰ ita egrotauit ⁊ egrotatvt n̄ pateat aditꝰ gr̄e. ⁊ ī hͦ ꝯſentiūt cōiter oēs qͥ recte ſapiūt circa materia iſtā. Sꝫ vnd̓ hēat culpā diabolihāc irremedialitateꝫ diuerſificati ſūt varie opinātes:Quidā em̄ ſūpſerūt rōcꝫ ex cōꝑatiōe culpe ad ſeueritatē iudicātꝭ. qꝛ em̄ diabolꝰ ⁊ angeli eiꝰ gͣuiſſime peccauerūt. dn̄ꝰ ſeuerꝰ iudex ſtatim ꝯdēnauit eos. ſic̄ iudex magnū latronē in turpi latrocinio dep̄hēſum ſtatī facit ſuſpēdi qͣꝫuis differat ſuſpēdiū vniꝰ ꝑui latronis qͥ potuit hr̄e aliquā excuſatiōeꝫ. Sꝫ hͦ rō ꝯgruitatꝭ eſt. Quiaeſto ꝙ diabolꝰ minꝰ peccaſſet tūc videret̉ poſſe redire.⁊ nos videmꝰ ꝙ deꝰ miſcd̓iaꝫ fac̄ cū ſceleratiſſimis freq̄nter. ⁊ aliqͦs aliqn̄ qͥ modicū peccauer̄t demergit ī infernū. ⁊ iō ꝯgruitas tm̄ ē. Alij ſūpſer̄t rōeꝫ ex cōꝑatiōecl̓pe ad naturā peccātꝭ. qꝛ peccās fuit ſub̓a ſpūal̓ oīnon̄ hn̄s pōdꝰ carnis. ⁊ qꝛ ſub̓a ſpūal̓ ē. ⁊ ſemꝑ ī actu ſuovn̄ nō laſſat̉. īmo ꝯtinuo habet inordinatā volūtateꝫ.et cōtinue gr̄am impugnat. ideo non offert̉ ſibi gratia.Sꝫ iſte nō ſunt rōnes neceſſitatꝭ. Tū qꝛ pōdꝰ carnis n̄inclinabat hoīem pͥmū ad pctm̄. iō nec adeo excuſabatvt pctm̄ eiꝰ caꝑet remediū rectitudīs. nec ecōtra carentia carnis adeo angl̓m īpediebat. Sil̓r nec alia rō. qͥadeꝰ gr̄am gratiſdatā frequēter dat hoī exn̄ti in actuali