Druckschrift 
... in Quartum libru[m] Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
154r
Einzelbild herunterladen
 

Di.XXXI

G intelligētiā p̄ſentis diſtinctiōis tria q̄rūt̉. Prīoqꝛit̉ vtꝝ ꝯſenſꝰ coactꝰ faciat mr̄imōiū. Scd̓o vtrūcōſenties in renitēteꝫ generet ſibi p̄iudiciū. Tertio vtꝝ aliquis poſſit compelli ꝑ p̄ceptū patris ad matrimoniū ꝯtrahendū. Queſtio. jͣ.Ꝙ ꝯſenſus coactꝰ faciat mr̄imoniū videt̉ qͥa. Augꝰ.dicit ꝙ coacta volūtas. volūtas eſt. ergo a ſimili ꝯſenſus coactus conſenſus eſt. ſed poſita cauſa ponitureffectus. ergo poſito tali ꝯſenſu eſt mr̄imōiū. Itēhoc videt̉ ratione ꝑ ſimile quia qui baptiſari conſentittimore mortis baptizatꝰ eſt. ⁊ ꝓ baptizato habet̉. gꝰ ſimilit̓ eſt in mr̄imonio. Itē hoc videt̉ ꝑ rationē. qꝛ cōſenſus nō pōt cogi ſed tm̄ induci. ſꝫ ſicut inducit̉ aliqͥsminis ita inducit blādicijs. ſed ſicut ſi aliqͥs inductusblādicijs cōſentiat in mrimoniū. mrimoniū tenet. gͦ ſimiliter ſi inducit̉ minis. Item qui negat xp̄m timoremortis peccat ſꝫnullꝰ peccat niſi liber. gͦ cōſentiens inaliquid timore mortis libere cōſentit Sed ꝯſenſꝰ liberfacit mr̄imoniū. gͦ qͥ cōſentit timore mortis ⁊cͣ. Cōitra. decre. de ſpōſalibꝰ ⁊ mr̄imonio cum locū nō habeat ꝯſenſꝰ vbi metꝰ vel coactio intercidit. neceſſe eſt vtvbi ꝯſenſꝰ cōis requirit̉. coactionis materia repellat̉.gꝰ ⁊cͣ. Conſenſus ꝟo mr̄imonialis ſignū eſt ꝯiuctiōisaīe ⁊ dei. Sꝫ aīa n̄ cōiūgit̉ deo ꝯſenſu coacto. gͦ ſi ſignū ēꝯgruū. mrimoniū nō ꝯtrahit̉ timore coacto. Iteꝫ nūqꝫ aīa fit ſponſa dei niſi vniat̉ ei ꝑ amorem. gͦ nunqͣꝫ fuſponſa viri niſi vniat̉ ei ꝑ amoreꝫ. ſꝫ vnio que eſt ꝑ cōſenſum coactū nō fit ꝑ amorē. gͦ ⁊cͣ. Itē in conſenſumatrimonij acquirit̉ poteſtas in alterutrū. gͦ neceſſe ēꝙ in ꝯſentiendo ſint equales. Sed cuꝫ alter cogit altorū ad cōſentiendū nō ſunt equales. ergo tl̓i ꝯſenſu noncōtrahit̉ mr̄imoniū. ℟ª. dd̓m ꝙ conſenſus coactus poteſt eſſe dupl̓r .ſ. vi vel metu. Uis eſt maioris rei imꝑetus que repelli nō poteſt. Metꝰ eſt inſtantis periculitrepidatio. Tūc aūt fit vis qn̄ capit̉. ducit̉. trahit̉ inuitus vel ligatꝰ ipſo reclamante ⁊ renitente. hͦ eſt coactioin qua non eſt ꝯſenſus. Et in hac oīno nō eſt matrimoniū. Eſt ⁊ alia coactio ꝑ mētū. vt cuꝫ aliqͥs minat̉ mortē vl̓ intēdat niſi ꝯſentiat. ⁊ de hac coactōne diſtinguūtaliqui ꝙ talis cōſentiēs aut cōſentit ore ſed nō corde. ⁊tunc nō eſt mr̄imoniū aliqͦ mō aut corde cōſentit qͣꝫuiscoactꝰ. ⁊ tūc mr̄imoniū eſt in ꝯſpectu dei qꝛ volūtas cōacta volūtas eſt. ſꝫ nō eſt in cōſpectu eccleſie q̄ p̄ſumitꝙ talis nō ꝯſenſerit corde. ⁊ id̓o iudicat ⁊ ſententiat. vtvterqꝫ alteri in domino nubat. Sꝫ certe in iſtud nō videt̉ cōſentire decretalis p̄dicta. q̄ dicit ꝙ conſenſus nōhꝫ locū vbi metꝰ vel coactio intercidit. Et ideo diſtinquit̉ aliter. ꝙ metꝰ duplex eſt quidā leuis. quidā iuſtꝰIuſtus vtpote q̄ in virū cōſtantē cadere pōt. Leuis efcū qͥs ꝑuū malū minat̉ vel cū tl̓is minat̉ de qͦ p̄ſumit̉ ꝙ īplere nō poſſit. ⁊ talis metꝰ. nō facit cōſenſum adeo defectiuū ꝙ impediat mr̄imoniū ꝯtrahēdū vel dirimat iācōtractū. ſꝫ conſenſus cum tali metu facit mr̄imoniumTūc autē eſt metus iuſtꝰ qn̄ aliquis cōminat̉ damnuꝫmortis mutilationis. ſeruitutꝭ. ⁊ ſtupri. Tūc autē caditin virū. cōſtantē qn̄ p̄ſumit̉ ꝓbabiliter ꝙ ille qui minat̉poſſit minas implere. nō tn̄ eſſet timēdū ſi ſimplex ruſticus minaret̉ duci. In hoc metu dicūt iura cōſenſumnon facerere matrimoniuꝫ. Sed ratio huius ſumitura diuerſis diuerſimode. Quidam enim dicunt ꝙ hoceſt ex indulgentia iuris. Iura enim indulgent tales ſeparari. Primū qꝛ p̄ſumunt cōſentientē ore nō conſenſiſſe corde. ⁊ qꝛ ꝟbum ſoluꝫ dixit vt penā redimeret. Uel

etiā ratione finis. qꝛ co acta mr̄imonia peſſimos exituscōſueuerūt habere. Alij dicūt ꝙ non ex iuris indulgētiaſꝫ hoc facit ꝑfecti ⁊ libe. ar. ꝯſenſus qui debet eſſe in matrimonio. qꝛ (ſicut oſtenſum eſt) plenꝰ debet ibi eſſe cōſenſus. ⁊ hoc videt̉ ꝓbabilius. ſi tn̄ pꝰ coactionē in canalē copulā cōſenſit. extūc īcipit eē mr̄imoniū. Ad illd̓gͦ qd̓ pͥmo obr̄ ꝙ coacta volūtas. volūtas eſt dd̓m ꝙ verū eſt ſꝫ nūqͣꝫ ſufficit talis volūtas ad faciendū bonumnec etiā ad cōtrahendū mr̄imoniū. ꝓ eo ꝙ dn̄s voluit hͦſacr̄m cōtrahi ꝑ cōſenſum liberū nō coactū. Ad illd̓ qd̓obijcit̉ ꝙ qui coactꝰ cōſenſit in baptiſmū baptizat̉. Rn̄det̉ ꝙ baptiſmus eſt opus dei nō hoīm. ſꝫ matrimoniūeſt a cōſenſu hoīm. Alit̓ pōt dici ꝙ nō ē ſil̓e. qꝛ nō tātalibertas ibi reqͥrit̉ quāta in mr̄imoio. totū em̄ eē mr̄imonij a cōſenſu cauſat̉. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ ꝙ cōſenſꝰ inducit̉ ꝑ blādicias. dicendū ꝙ blādicie nō ita detrahunt deratione cōſenſus ſicut mine. qꝛ blādicie ad amorē excitāt. ſed mine ad errorem. Ad illud qd̓ obijcit̉ de eo quinegat chriſtū timore. dd̓m ꝙ facilius eſt peccare qͣꝫ bn̄facere. vnde plura exigunt̉ ad cōſtruēdū bonū qͣꝫ ad faciendū malū Preterea nullus timor reſpectu peccati ꝑpetrādi poteſt nec debet cadere rationabilit̓ in virū cōſtantē. ſꝫ reſpectu alicuiꝰ rei faciende q̄ nō ē noſtre ſaluti ꝯtraria. ſicut vir conſtās rationabilit̓ priꝰ deberet ꝑmittere ſe interfici qͣꝫ deū negare Sed rationabilit̓ ageret ſi dimitteret ſe interfici anteqͣꝫ in aliquid indifferēscōſentiret. Mr̄imoniū aūt nō eſt de his q̄ ſint ſaluti cōtraria vel cōtra ſalutē. ⁊ ſic pꝫ quō intelligit̉ de metu quipōt cadere in ꝯſtaptē virū. Queſtio. ij.Utrū cōſentiēs in renitētem generet ſibi p̄iudiciū vt n̄poſſit cū alio cōtrahere matrimoniū. Et ꝙ ſic vr̄. quiavnuſquiſqꝫ poteſt abrenunciare iuri ſuo. ſed de iurevniuſcuiuſqꝫ eſt ꝙ poſſit in aliam ꝑſonā mrimonial̓rconſentire huic auteꝫ iuri homo renuciat cū alij ꝑ cōſenſum ſe obligat. Si gͦ qui cōſentit in inuitū ſuo iuri renunciat. pꝫ ⁊cͣ. Itē poteſtas ꝓprij corꝑis trāſfert̉ percōſenſum animi qͥ p̄eſt ei. ſꝫ vnuſquiſqꝫ ſibi p̄eſt. ergocū ꝯſentit in aliquā. ptātē ſui corꝑis ei tribuit. ergo iaꝫnō pōt dare eā alij. Itē iſte cōſentit in inuitā ⁊ renitētem. ⁊ poſtmodū illa ꝯſentit. cōſtat ꝙ cū illa conſentitmr̄imoniū ratū exiſtit. ergo ſi mulier virū ſibi obligat.nō ex hͦ ꝙ ip̄a cōſentit. qꝛ cōſenſus vniꝰ ꝑſone altera nōobligat. ergo hͦ ē ꝓpter priorē cōſenſum quē ille priꝰ emiſerat. ergo priꝰ obligatꝰ erat. Itē efficacius ⁊ intēſiuscōſentit qͥ nō ſolū fauet cōſentienti. ſed etiā cōſentit etaliā ꝑſonā ad conſentiēdū cōpellit. ſed pͥmus modꝰ cōſentiendi facit mr̄imoniū ⁊ obligationē inducit. gꝰ multo fortiꝰ ſecūdꝰ. Itē charitas ē vinculū ꝑfectiōis ſic̄d̓r Col̓. iij. hͦ aūt vinculū qͣꝫuis ſit ꝑfectū. tn̄ pōt eē vnius ad alterū. ita ꝙ nō ſit mutuū. ita pari ratione ⁊ vinculum carnale. ergo ⁊ mr̄imoniū ergo vr̄ ꝙ aliqͥs poſſit eſſe iunctꝰ mr̄imonial̓r alicui ſi in aliqua conſentit.aut econuerſo altera diſſentit. Cōtra. mrimoniū ē maris ⁊ femīe cōiunctio. oīs aūt talis cōiūctio ē eqͥꝑantie.relatio. Sꝫ oīs talis reqͥrit cōueniētiā int̓ extrema. qͥaad minꝰ ē inter duos. vn̄ ſi alt̓ duoꝝ deſinat eē ſil̓is. n̄ē ſil̓itudo. ergo a ſil̓i in mr̄imonio ſi alr̄ diſſentiat nonē mrimoniū nec ſponſalia. cōſtat ergo ꝙ nulla ē ibi obligatio nec aliqd̓ piudiciū. Itē vbi ē mr̄imonialis obligatio ē vir ⁊ vxor. ſꝫ vxor dicit̉ reſpectu viri ſic̄ pr̄ reſpectu filij. ⁊ ecōuerſo. ergo ſic̄ ſeqͥt̉ iſte nō ē filiꝰ huiusergo iſte nō ē pr̄ hꝰ. ita nō ē obligata iſti vt vxor. gͦ iſtenō ē obligatꝰ iſti vt vir nec alio mō. gͦ. ⁊cͣ. Itēſen

2

8

4

5

A z