Druckschrift 
... in Quartum libru[m] Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
106r
Einzelbild herunterladen
 

Di.XIX

Ad illud quod obijcitur ꝙ pͥuatōes nō recipiūt magis nec minus poteſt reſponderi dupliciter. Primo qꝛillud ē verū in puris pͥuatōnibꝰ. nō in alijs. Nam claudus dicitur magis ⁊ minus. quia nō totaliter pͥuat virtutē gradiēdi. ſimiliter ⁊ iniuſtus magis ⁊ minus. Uelpoſſet dici ꝙ ⁊ ſi rōne actus vel habitus magꝭ ⁊ minnon recipiant. tamē ratione cauſarū. vnde magis ē clōgatus a viſu qui leſus eſt in neruo ⁊ in pupilla ⁊ in humore criſtallino. qͣꝫ qui ī altero horum tantū. ſimiliterintelligendum eſt in propoſito.Queſtio v. De excēmunicatione qͣntū ad cōmunicationē. ⁊ queritur. vtrū cōmunicans cū excōmunicato ſit excōmuncatus. Et ꝙ ſic oſtenditur. qꝛ iura iſtud dicunt. Itē.ratione videtur. qꝛ accedere ad vnū opoſitorū eſt recedere a reliquo. ſꝫ excōmunicatus ē extra cōmunicatō nēioſitus. ergo qui ei cōmunicat a cōmunicatōne receditItem excōmunicatio infligitur ī penaꝫ erubeſcentſed nulla ē e rubeſcentia vbi alij cōmunicant. ergo ad hꝫꝙ ſententia illa ſit alicuius valoris neceſſe eſt ipſo iurealios arcere ab excōmunicati cōmunione. ergo ſi cenſura eccleſiaſtica eſt in excōmunicatōne. videtur ꝙ iuſte⁊ debite talis ſit excōmunicatus. Itē aūt licet cōmunicare excōmunicato. aut nō. Si ſic. ergo tales nō ſuntvitandi. ⁊ hoc eſt cōtra illud prima ad Corinth̓. v. Sꝫquis frater. ⁊c̄. ⁊ poſt. cū huiuſmodi nec cibum ſumereSi non licet. ergo per aliquam ſententiam alij arcēturcōmunicare cum iſto. ⁊ non niſi per ſententiā excōmunicationis. ergo qui cōmunicant ei incidunt in excomnunicationis ſententiam. ergo ſunt excōmunicati. Contra. cōmunicans cum infideli ſiue cuꝫ alt̓o peccatore. ſiue in cibo. ſiue in potu non incurrit illud vitium niſi cōmunicet in actu conſimili ſiue crimine. ergopari ratione nullus participans cum excōmunicato ēexcōmunicatus niſi participet in crimine. Item excōmunicatio aut eſt morbus contagioſus. aut nō. Siſic. ergo qua ratione iſte primo excōmunicatus inficitparticipantem pari vitio. ita ⁊ alius alium. ⁊ ſic de inceps. ergo ſi hoc falſum ē ⁊ contra. iura non ē morbꝰ cōtagioſus. gͦ nō videtur ꝙ cōmunicās excōmunicato ſiexcōmunicatus. Si tu dicas ꝙ hoc facit inſtitutio nōcontagio. Cōtra. inſtitutio iſta ab homine ē ſicut excōmunicatio ſed nullus debet infligere penam niſi ꝓ culpa. ergo ſi nō cōmunicat in merito ſiue in culpa nec inpena. ergo inſtitutio illa que facit cōmunicari in penaſiue culpa ē iniuſta. Item filius communicās patriaut ē excōmunicatus. aut non Si ſic. ergo debet vitarepatrem. Sed ſi pater non pōt vitari ſine ſuo detrimento. gͦ filiꝰ portat iniqͥtatē pr̄is. qd̓ ē ꝯtra ius diuinum.Si aūt nō ē excōmunicatꝰ. gͦ licet alicui ex familiaritate cōmunicare cū excōmunicato. Sꝫ laudabilior ē ſocietas ⁊ amicitia ⁊ charitas. ergo vr̄ pari rōe ꝙ ex ſocialiamore vel aliqͦ tali licet excōmunicato communicare. ⁊ita nō videt̉ cōmunicans excōmunicato eſſe excōicatꝰ Itē excōmunicatio om̄is ſiue maior ſiue minorſeparat a ſacramentis. Sꝫ nullus ſeparādus ē a ſacramentis. niſi ꝓ culpa mortali. gͦ om̄is cōicās excōicato peccat mortaliter. Sed ſi hoc veꝝ ē. cū iſta medicina ſit occaſio multoꝝ periculoꝝ. videt̉ tūc ꝙ nō ſit medicina ſꝫmorbus. ⁊ ꝙ qͥcunqꝫ infert cā cū ponat multos ī graupericulo ꝙ grauiter peccet. ℟º. dd̓m. ꝙ ſicut tactumeſt duplex eſt excōmunicatio .ſ. minor ⁊ maior. Mīortātū ſeparat a ſacramētis. Maior vero non tm̄ a ſacramentis ſeparat. ſꝫ etiā ab actibꝰ legittimis cū alijs per

ſonis. ⁊ ideo excōicatio minor ē morbꝰ reſpiciēs ꝑſonāabſolute. excōmunicatio ꝟo maior ē morbꝰ reſpiciēs ꝑſonā vt ē ꝑs cōicās ⁊ ſeparās a cōmunicāte. hec aūt ſeꝑatio cū ſit relatio eqͥperantie. locū nō haberet niſi alijſeꝑarentur ab eo. ergo ad hͦ ꝙ iſta excōicatio ſit efficax.ſtatuit ius vt alij eū vitēt. Et quia hoīes vt in pluribꝰmagis timēt penā qͣꝫ culpā. in firmitatē ſentētie adiunxit penā conſil̓em. ſꝫ minorē. vn̄ nō ſeꝑat a cōmunicatōne fideliū ſꝫ ſacroꝝ. Et hoc totū dictat rō recta eſſe ꝯuenienter factū ⁊ ſtatutū. ſꝫ qm̄ ꝑiculū eſt om̄s a cōmunicatōne (vtpote qͥ neceſſitate vel ignorātia ꝯmunicant)ꝓhibere. ideo debuerūt tales ꝑſone excipi. vnde qͥ communicat neceſſitate ſicut filij ⁊ filie qͣꝫdiu ſūt ſub manuparentū. ſicut vxor. ſicut ẜui ⁊ ſeruiētes. ⁊ ancille. ſicutperegrini ⁊ pauꝑes. dū vnde ſuſtentētur nō habent. intalibus ius ſententiam relaxat. Similiter qͥ ꝯmunicātex vtilitate vt cōuertatur pctōr a via ſua mala. cū ſcd̓mlegē charitatis ambulēt nō arcētur. Similiter qͥ cōmunicant ex ignorātia. excōmunicati nō ſūt. ꝓ eo ꝙ tal̓ ignorātia facti excuſat. Dicit̉ aūt hic ignorare qͣꝫdiu homo neſcit. vel per denunciationē. vel per famā. vn̄ nōdebet ſibi quis de facili ꝯſcientiā facere qꝛ de quolibet p̄ſumēdū eſt bonū niſi ꝓbetur ꝯtrariū. ⁊ hec circumſtātiehoc verſu ꝯtinētur. Utile lex humile res ignorata ncc̄eIn quo tāgitur h̓ triplex cauſa. ⁊ neceſſitas comp̄hēdittria mēbra his ꝑſonis exceptis. ⁊ ſic cōmunicātes ſinealiqua haꝝ ꝯditionū interuenientium excōmunicatis.ſcd̓m regulam iuris excōmunicati ſunt minori excōmūnicatōne. ⁊ hoc quidē rationabile ē vt viſum eſt. Et exhis patent obiecta. Qd̓ enī obijcitur de alijs peccatis.⁊ de ꝯtagione ⁊ de filio. in om̄ibus patet reſponſio. qꝛhoc facit inſtitutio. ⁊ ratio inſtitutionis dicta eſt. ⁊ cōuenientia exceptōis. ⁊ quare maior tranſit ⁊ minor nōEt ideo regula ē ꝙ excōicatio non tranſit in terciam ꝑſonam. Patet etiā ꝙ cōmunicās non ꝯmunicat in culpa. ſed qꝛ nō adhibet debitā reuerētiā ſententie. hinc iuſtum ē ꝙ reportet penā Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ iſta eſt ꝑna tm̄ mortaliter peccātiū. Dd̓m ꝙ ẜm aliquos concluſio ꝯceditur. Dicūt enī ꝙ p̄ter caſus exceptos mortalit̓peccat. qꝛ facit ꝯͣ eccleſie mandatū. ⁊ ſcienter videt̉ contēnerē ſentētiā eccleſie. Sed qꝛ valde duꝝ videt̉ illd̓ dicere ⁊ maximū ꝑiculum eſſet om̄s ꝯmunicātes excōicari. vt declinemꝰ ꝑiculū vtrūqꝫ. ſine p̄iudicio hic diſtinguendū videtur. Dicere enī ꝙ tm̄ ſit pctm̄ veniale nonvidet̉ ꝯueniens. cū ꝯmuniter paruam vim faciāt homines ī pctīs venialibꝰ. Dicere iteꝝ ꝙ pro quolibꝫ verbo humanitatis qd̓ amicus amico dicit peccet mortaliter duꝝ videt̉. Et ideo dd̓m ꝙ qͥ ꝯmunicat ſciēter. autꝯmunicat ī actu exterio: ī ī ꝯtemptū ſnīe late. ⁊ tūc peccat mortaliter. Aut nō ꝯmunicat ī ꝯtemptum. ſed tamen rationabiliter videri poteſt ꝙ ſententia veniat inꝯtemptum. adhuc credendum eſt eum mortaliter peccare. Aut ꝓbabiliter credit̉ ꝙ ex hͦ nūqͣꝫ ſentētia ꝯtemnetur. ⁊ ip̄e cū timore hͦ fac̄. ⁊ ex qͣdā affabilitate vel ſocietate aliqua ꝟba p̄ter neceſſitatē dicit vel alio modo īcaſibꝰ nō exceptis ꝯmunicat. tūc credendū ē circa talesſnīam tēperari. Unde ſiquis q̄rat vtꝝ hō debeat magisdimittere ſe interficiqꝫ aliquod verbū dicere. dico ꝙ ſicxhͦ ī ꝯtēptū veniret ſnīa. deberet vtiqꝫ. Sꝫ qͥs iudicaret iſtū male facere. cū potiꝰ debeat de furto cōedere ꝙͣꝫfame perire. Si qͥ gͦ dicūt ꝙ peccat mortaliter. intelligēdum eſt quando ꝯtemptus interuenit. ⁊ qꝛ vix po. eſtfrequentari ſine ꝯtemptu. ideo ſanum conſilium ē vnicuiqꝫ vt ſe a talibus elonget propter vitandum ꝑuiſ

14

78

75