UI.XVI
gratia. aut a lib. arbi. A libero arbitrio nō. qm̄ cōtritioē motꝰ gratuitꝰ. ⁊ talis mēſurat̉ ẜm quātitate gr̄e. ſꝫ autgmentū gr̄e ⁊ charitatis nō p̄t eē a lib. ar. ſꝫ a deo. Si agr̄a. cōtra. gr̄a vniformit̉ mouet li. arbi. qͣꝫtū eſt de ſe. ergo nō videt̉ intēdere ī eo ꝯtritōeꝫ. Preterea ẜm illud attendit̉. intēſio vel augmētū penes qd̓ cōſiſtit rō quātitatis. ſꝫ qͣntitas ē ex ꝑte materie. formalis ꝟo ꝯtritōis rōpotiꝰ ꝯuenit gr̄e qͣꝫ materialis. ergo ẜm illā non intēdit̉nec auget̉. ¶ ℟º. dd̓m ꝙ cōtritio e motꝰ virtutis habēsquātitatē virtutis. ſicut ē virtꝰ a qͣ eſt. vn̄ ⁊ augmētuꝫ ⁊intēſionē hꝫ fidei a qͦ recipit qͣntitatē. hͦ aūt ē virtꝰ ꝑnīe.vn̄ ſicut certū eſt charitatē augeri. ita ⁊ pnīam. ac ꝑ hoccertū ē ⁊ cōtritōeꝫ intēdi ⁊ augeri. Un̄ notādū ꝙ quēadmodū charitas d̓r intēdi qͣꝫtū ad feruorē. et augeri qͣꝫtuꝫad eēntialē ꝟtutē. ⁊ pͥmū ē a cooꝑatiōe lib. ar. ſecūdū ꝟoeſt a dono celeſti. Ita ⁊ in ꝓpoſito oportꝫ ītelligi ꝙ motus cōtritōis feruetior eē p̄t ẜm cooꝑatōeꝫ lib. ar. vn̄ excqͣli gr̄a aliqn̄ magis feruēs elicit̉ motꝰ aliqn̄ minꝰ ẜmcōꝑatōeꝫ li. arbi. ſꝫ ꝓprie loquēdo nō d̓r maior niſi virtute pnīe augmētata. ⁊ hͦ eſt ꝑ grāꝫ. Cōcedēde ſunt igit̉ ratōes on̄dentes ꝙ cōtritio poſſit intēdi. ¶ Ad illud qd̓obijcit̉ ꝙ ē diuiſio in minima. dd̓m ꝙ ꝯtritio ⁊ hꝫ reſpectū ad obiectū ſup̄ qd̓ dirigit̉. ⁊ ad virtuteꝫ a qͣ orit̉. ſiuedicat̉ habitꝰ ſiue lib. ar. ẜm ꝯꝑatōem ad obiectū. qꝛ om̄emortale expellit ⁊ qͣſi in puluerē redigit. ⁊ ẜm illā viamnō hꝫ intēdi. Habet etiā ꝯꝑatiōeꝫ ad vim a qͣ exit. ⁊ ẜmillā viā hꝫ intēdi. ⁊ in pͥma viā rō ꝓcedit. ⁊ ideo nō ꝯcludit. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ē virtutis infinite. dd̓m ꝙꝯtritio nō delet niſi virtute gr̄e. gr̄a aūt ē donū ꝑ qd̓ inhabitat ī nobis ille cuiꝰ virtꝰ ē infinita: et illa c̄ q̄ p̄t ī infinitū effectū. ⁊ illi virtuti attribuit̉ expulſio pͥmo ⁊ ꝑ ſe⁊ cōtritōi ꝑ illā. ⁊ ideo nō ſequit̉ ꝙ cōtritio ſit infinita.ſꝫ ꝙ cōiūcta eſt cū virtute cuiꝰ oꝑatio ē infinita. ¶ Adillud qd̓ obijcit̉ ꝙ nō accedit magis qͥa nō recedit. d̓dꝫ ꝙvtrūqꝫ falſū eſt. īmo rōe gr̄e magis accedit. rōe ꝟo doloris dico ꝙ magis recedit. dolor em̄ nō tm̄ hꝫ oppoſitionē ad culpā. ſꝫ etiā ad ſcq̄las ⁊ ꝓnitates peccati. q̄ quodāmō doloris intēſione ī nobis remittunt̉ paulatiue etexpellunt̉ ꝓut dolor eſt purior ⁊ intēſior. acceſſus autēad verā īpoſitionē nō attēdit̉ in hoc ꝙ nō habeat verūnomē. ſꝫ qͥa nō ꝑcipiat iſtud in t̓mīo ẜm rōem gratuiti.¶ Ad illud qd̓ q̄rit̉ vtꝝ intendat̉ ẜm intēſione dolorisaut gr̄e ſiue lib. arbi. an̄ a gr̄a. iā pꝫ rn̄ſio. ſi cm̄ loqͣmurde feruore. dico ꝙ eſt a li. arbi. ſi aūt loqmur qͣꝫtū ad verā augmētatione. ſic dico ꝙ īmediate venit a crementopnīe. qͥ augmētata auget̉ dolor rōnalis ꝑtis qͥ ē deteſtatōis diſplicētie. Et ſi qras vn̄ veniat. dico ꝙ a deo effectiue. a li. arbi. diſpoſitiue. a gr̄a cōpletiue. Et ſi tu obijcias ꝙ gr̄a vniformis ē. et p̄terca ē forma. dd̓m ꝙ qͣꝫuisip̄a vniformit̉ gratificet. dum tn̄ magis a deo infiuit etabūdantiꝰ dat̉ magis gratificat. Et rurſus qͣꝫuis a gr̄acū ſit forma nō habeat pͥncipaliter ortū quātitas molisq̄ eſt a materia pͥncipal̓r. hꝫ tn̄ ortū quātitas virtutis q̄eſt a forma. ⁊ hoc genere quātitas ē ꝯtritio ꝗnta. Et exhoc pꝫ quō vel vnde habeat quantitatē. ⁊ vnde habeatintenſionē. ⁊ qualiter.¶ Queſtio. ij.Utrū ꝑ ꝯtritōem plꝰ vel intēſiꝰ oporteat cōteri de vnopctō qͣꝫ de alio. Et ꝙ nō videt̉. qꝛ cōtritio delēs culpā ēin inſtāti. ſicut pꝫ de iuſtificatōe impij. ſꝫ motꝰ idē in inſtāti nō p̄t eē magis ⁊ minꝰ intēſus. ergo ⁊cͣ. ¶ Itē qͥcqͥdagit in multa ſimul ita ꝙ nō in ſingula. nō agit in ꝗdamplus in qͣdā minꝰ. ſed cōtritio ſimul agit in multa peccata. ita ꝙ nō cōſiderat ſingula. qꝛ tūc oporteret reſpci
ctu illoꝝ diuidi actōem. ergo cōtritio nō magis deteſtatur vnū peccatū qͣꝫ aletrū. ¶ Item cōtritio ea rōne deteſtatur peccatū qua ſeꝑatiuū eſt a deo. ſed quodlibet ſeparat a deo. ⁊ ita amittit d̓cus ꝑ vnum pctm̄ mortale ſicut per aliud. ⁊ ita per paruū ficut per magnū. ergo ⁊cͣ.¶ Item cōtritio reſpicit peccatū qͣꝫtū ad duo .ſ. qͣꝫtū adoffenſam ⁊ qͣꝫtū ad dānū. ſed qͣꝫtū ad offenſam oē peccatum hꝫ rōnē infiniti. cū ſit cōtra deū infinitū. qͣꝫtum addamnū vnū pctm̄ aufert oēs virtutes. ſicut dicit̉ Iac̄.ij. ⁊ habet̉ in lr̄a. qui peccat in vno factus eſt omniū reꝰcuꝫ ergo damnū ⁊ offenſa habeant rationē equalitatisvidet̉ ꝙ cōtritio debet de oībus eē equalis. ¶ Itē quātumcūqꝫ cōtritio deteſtat̉ modicū pctm̄ laudabilis eſt.⁊ quātūcūqꝫ ſit parua cōtritio etiā de maximo pctō bona eſt ⁊ laudabilis. ergo videt̉ ꝙ nō ſit neceſſarius gradus intēſionis ẜm gradū vitioꝝ ⁊ pctōꝝ. ¶ Cōtra. maior eſt dolor de mortali ⁊ debet eē qꝫ de veniali. ergo pari rōne de vno pctō mortali grauiori qͣꝫ de alio minꝰ graui. ¶ Item ẜm Grego. magis ſe debet punire per ſatiſfactionē qui grauiꝰ peccauit ergo pari rōne idem ip̄e cūgrauiꝰ peccat. grauius ſe debet punire per contritōem.ſi ergo de grauiori pctō in diuerſis oportet eē cōtritōeꝫmaiorē. pari rōne in eodē. ergo ⁊cͣ. ¶ Item ideꝫ debet eēordo in dolore qui eſt ⁊ debꝫ cē in amore. quoniā ab ip̄ohabet ortū. ſed magis bonū ẜm ordinatā dilectōneꝫ magis eſt amandū. ergo pari rōne magis maluꝫ eſt magisdeteſtandū. ¶ It̓em contritio eſt dolor rōnalis. ſed dolor cōſequitur eſtimationē rationis. eſtimatio antē rationis nō equaliter penſat om̄ia peccata. ſed quedaꝫ maiora. ergo ꝑari ratōe ⁊ dolor. ¶ Item eſto ꝑ impoſſibile ꝙ aliquis perplexus eſſet vt caderet in alterum duorum maloꝝ. conſtat ꝙ ſi haberet ordinatā dilectionemmagis refugeret maius malū. ergo ſi magis refugit arlapſum. pari ratōe ⁊ poſt lapſuꝫ. ⁊ ſic ⁊cͣ. ¶ ℟ᵐ. dicendum ꝙ dupliciter eſt loqui de cōtritōe. Aut ꝓut eſt deiletiua culpe. aut ꝓut deletiua pene. Si ꝓut eſt deletiuaculpe ſic oꝑat̉ in iuſtificatiōe impij in inſtāti. ⁊ ſic actunō poteſt habere ordinē reſpectu ſpecialiū peccatorumquia ſimul ⁊ in inſtanti eſt cōtra omne peccatum cōmiſſum. habet tamē ẜm habitum. quia dolor ille habitualiter diſponit ad deteſtandū aliqd̓ plus. aliqd̓ minus. etquia habilitat ad deteſtandū malū qͥa malū. ideo ad magis deteſtandū maius malū. Si autē loqmur de deletiua pene. ſic dicendū ꝙ habet maiorē intēſionē ⁊ minorēctiam ẜm actū. ſicut oſtendūt rōnes inducte ad ſecūdaꝫpartē. Ad illud ergo qd̓ obijcit̉ in cōtrariū ptꝫ rn̄ſio .ſ.ad primū ⁊ ſecundū. Procedūt em̄ de cōtritōe ẜm pͥmaꝫviam .ſ. vt eſt in iuſtificatōe impij. ¶ Ad illud qd̓ obijcit de ſeꝑātōe ⁊ dāno ⁊ offenſa. dicendū ꝙ ſcꝑatio atteditur in clongatōe ẜm diſſimilitudinē ⁊ offenſam ẜm. cōtemptū ⁊ damnū. ẜm amiſſionem gratuitoꝝ ⁊ vulneratiō em̄ naturaliū ſiue dchabilitatōem. ⁊ in his pene gradus eſt. vnde illud nō valet. Quāuis eniꝫ deus ab omnibus offendat̉. tamen aliqui contemnūt eum plus. aliqui minus. ⁊ ſimiliter in aliquo peccato plus natura leditur ⁊ a virtute plus elongatur. ¶ Ad illud qd̓ obijctur ꝙ de paruo non minus poteſt dolere. dicendū ꝙ ſucut in charitate non eſt dare quin amor quantumcūqꝫſit paruus et quantūcunqꝫ magnus ſemper ſit bonus.tamen in ſua magnitudine ⁊ paruitate neceſſario habꝫordinem. ſic in ꝓpoſito eſt intelligendū. Et ſic eſt facilead cetera reſpondere.
54
55
56
58
57
59
60
p