Di.XXXVII

dendi. Unde huic mādato ẜmlitteram ſit ſuperadditio in euāgelio. quia littera euangelij exprimitur quod legis littera nōexprimebatur. Euangelij littera exprimit intelligentiam ſpiritualem. id eſt quam ſpirituales habent. et ẜm quaꝫ ſpiritualiter viuitur. littera legis ſenſuꝫcarnalem. id eſt quem carnaleshabent. ⁊ ẜm quem carnaliter

viuitur. cui facta eſt ſuperadditio. Tercium eſtⁱ non mechabe fris. id eſt ne cuilibet miſcearisexcepto federe matrimonij. aparte enim totum intelligiturNomine ergo mechie oīs concubitus illicitus. illorum quoqꝫmembrorū nō legitimꝰ vſus ꝓhibitus debet intelligi. Quartum eſt.ᵍ Non furtum facies. v­ gbi ſacrilegium et rapina omnis

parentes. hinc eſt ꝙ dominus ſimul volens inſinuareobligationem et charitatis ordinem potius expreſſit.de parentibus qͣꝫ de alijs proximis. nomine parentumetiamalios proximos volens intelligere. Alia eſt ratio. quia cum alijs perſonis debeamus beneficentiamparentibus noſtris non tantum debemus beneficentiam. ſed etiaꝫ honoria reuerentiam. Ideo vt ſimul vtraqꝫ invnum clauderet.maluit legꝭ latorparentes qͣꝫ alios homines exprimere. Tertiaetiam ratio eſt.quia parentespoſt generationem t̉ ilioruꝫ frequenter perueniunt ad ſeniuꝫet ad etatem decreꝑitam. ⁊ maxime ꝓ illo tempore indigent foueri ⁊ ſuſtentari. cū alijs ſint graues etonoroſi. ideo ꝓpter ſeruandum charitatis ordinem. etinſinuandum iuris obligationem. et propter neceſſitatis indigentie releuationem. maluit parentes exprimere qͣꝫ alios homines. Et per hoc patet reſponſio ad illud quod obijcitur de filijs. Illud enim nō oportuit expreſſe explicari. quia homines ad hoc per naturaꝫ ſuntſatis proni. Et ſimiliter patet reſpōſio ad illud de alijsproximis. Ad illd̓ ſimiliter quod obijcitur de verbo honorandi. Ad illud quod queritur quare huic mandatoſpecialiter promittitur longeuitas vite. Dicendum ꝙin iſto mandato precipitur opus pietatis. de qua dicitapoſtolus. pͥmo Thimo. iiij. Ꝙ promiſſionem eſt habens vite que nunc eſt et future. Unde populo carnalipromittebatur vita preſens. ſpirituali non tantum preſens. ſed etiam futura. Et ſi queras quare magis pietati promittitur qͣꝫ alij. dicendum ꝙ hoc eſt propter commendationem ipſius miſericordie. in cuius actu maxime meretur homo dei miſericordiam et gratiam. Et magis promittitur vita qͣꝫ aliud donum. propter hoc ꝙ illa eſt que maxime amatur. ⁊ vt homo expectans longeuitatem vite non abhorreat longam vitam parentum.Alia etiam ratio poteſt reddi de iſta promiſſione. quiaiudei maxime proni erant ad ydolatriam ⁊ auariciamque eſt quedam ydolatria. ideo illi precepto quod eſt deydolatria ſubiungitur comminatio. ⁊ illi precepto qd̓ ēde beneficentia que eſt contra auariciam ſubiungitur ꝓmiſſio. vt per comminationem retraherentur a malo. ⁊per promiſſionem attraherentur ad bonuꝫ. Poſſet etiam dici ꝙ comminatio poſita circa primum preceptumprime tabule refertur ad alia. ſimiliter et promiſſio circa primum preceptuꝫ ſecunde ⁊ ideo non oportuit iterare ¶ Nō ocides. In exp̄ſſiōe hꝰ ſcd̓i mādati ſcd̓e tabuleꝓhibet̉ ẜm litterā actus homicidij. ẜm ſpiritum voluntas occidendi. ⁊c̄. Obijcitur contra hoc. quia peior eſtvoluntas occidendi qͣꝫ voluntas mechandi. ſed voluntas mechandi nō ſolūmodo prohibetur ẜm ſpirituꝫ. immo etiam ẜm litteram. ergo pari ratiōe et voluntas oe-

cidendi. ¶ Item Exodi. xxij. Maleficoſ non patiarisviuere. In quo mandato precipitur interfectō. ergo videtur ꝙ redugnantia ſit inter mandatum mortale et iudiciale. ¶ Item cum prohibetur occiſio. aut intelligit̉generaliter de quolibet viuo. aut intelligitur ſpecialit̓de proximo. Si generaliter de quolibet viuo. ergopeccat qui occidit muſcam etpediculum. qd̓abſurdum eſt eterroneum. Sꝫſpecialiter de ꝓximo. ergo nonvidetur peccareqͥ occidit ſeip̄m.vel qui occiditbouem alienumEſt igitur queſtio quid in hocmandato ꝓhibeatur. Et qͥd etiāhuic mandato īuangelio ſuꝑaddat̉ ¶ ℟º. dd̓ ꝙdupliciter eſt loqui de intelligentia huius mandati. vldelicet ẜm intellectum legiſlatoris. vel ẜm intellectumcarnalis populi. Si ẜm intellectuꝫ legiſlatoris. ſic vtiqꝫ prohibetur homicidium exterius. ⁊ voluntas deliberatiua ordinata ad ledendū ꝓximum ex iracundia. Un̄prohibetur ira cum conſenſu deliberatiuo in animo. etcum expreſſione exterius in verbo ⁊ ſigno. ⁊ cum perpetratione in facto. Si vero intelligatur ẜm intellectumcarnaliſ populi qui ſolum reputabat illud prohiberi ꝓquo inferebatur pena ab ipſa lege. ſic intelligebatur ꝓhiberi progreſſus ad opus homicidij. Et hunc intellectum dicit magiſter litteralem. nō quia intellectus aliꝰnon eſſet de principali ratōne ferentis legem. ſed quiaclaudebatur ibi implicite. Et qm̄ illius explicatio fcāeſt in lege euangelij. ideo dicit magiſter ſuꝑadditioneꝫilli mandato eſſe factam. non qꝛ nouum aliquid p̄cipiatur. ſed quia intellectus predicti mandati explicatur.dum non tm̄ datur intelligi in predicto mandato. prohiberi perpetrationem homicidij in opere. ſed etiā offēſam in corde. oſtenſioneꝫ in ſigno. ⁊ expreſſionem ī verbo. propter quod tria dicit. Qui iraſcitur fratri ſuo reus erit iudicio. Qui autem dixerit racha reus erit concilio. Qui autem dixerit fatue. ibi eſt expreſſio verbi. reus erit gehenne ignis. Ubi dat intelligere triplicē gradū peccandii iracundie precedentis homicidij conſummationem. Et per hoc patet reſponſio ad primum obiectum. ¶ Ad illud vero quod obijcitur ꝙ per iudiciale precipit interficere maleficos. dicendū ꝙ nulla ē ibicontradictio. quia in vno prohibetur homicidium īnocentis ⁊ iuſti. ī alio precipitur occiſio malefici. In vnoetiam prohibetur homicidiuꝫ ex propria auc̄te. in alioiniungitur ex auctoritate legis. ⁊ iſta duo non habentoppoſitionem nec repugnantiam. ¶ Ad illud qd̓ queritur cuius occiſio prohibetur. ibi. Dicendum ꝙ prohibetur ibi occiſio viuentis in rationali. ſiue ſui ſiue alterius. Unde qui ſeipſum interficit facit contra mandatum predictum. vnde minus extendunt heretici predictum mandatum ad vitam cuiuſlibet animalis bruti.Illaem̄ licet occidere pro eo ꝙ data ſunt homini ī eſcāvt ſubſidium temporale ẜm ꝙ dicitur Gen̄. ix.

Tertiuꝫ

Quartū

6

10