LiberTertius
De qͣttuor ꝟtutibꝰ cardīalibꝰqͣꝫtū ad nūeꝝ ⁊ diſtīctōꝫ. aſt pre2oictā de qͣttuor ꝟtutiIbus que principalesvel cardinales vocant̉ diſſerēdū eſt. q̄ ſunt iuſticia. fortitudoprudētia. temꝑantia. De qͥbusa Augꝰ ait̉. Iuſticia ē in ſubueni
endo miſeris. Prudēti in p̄ca j.uendis inſidijs. Fortitudo in cꝑferēdis moleſtijsᵈ Tꝑātia in dcoercedis delectatōibꝰ prauisDe hijs d̓r ī libro ſapīe. Sobrietatē ⁊ prudētiā docet. iuſticiā ⁊virtutē. Sobrietatē vocat tꝑātiā. ⁊ ꝟtuteꝫ vocat fortitudinē.¶ De qͣttuor ꝟtutibꝰ cardīalibus qͣꝫtū ad noīs rōneꝫ. b
tiam q̄ſtionis ē notanduꝫ ꝙ hic eſt triplex modus dicēdi. quorum vnꝰ facit ad explicatōnē alteriꝰ. Primꝰ eſtẜm Aug. alter ẜm Bern̄. ⁊ tercius ẜm coēm modū dd̓iAug. enī ad iſtā q̄ſtionē ſuꝑ Ioh̓. dicit rn̄dens ꝙ ē dilectio ī ſigno exteriori. ⁊ dilectio in affectu interiori. Sloquamur de dilcōne in ſigno exteriori. magis diligebat xp̄ūs ioh̓em qͣꝫ petꝝ. qꝛ maiorē familiaritatē ei exhibebat. ſicut ptꝫ. qꝛ ſuꝑ pectꝰ eiꝰ ī cena recubuit. Si ꝟoloquamur de dilcōne qͣꝫtū ad effectū interiorē qͥ eſt affectus gr̄e. ſic magis diligebat petrū. qꝛ maius munꝰ gratie ſibi dederat. Et ſi tu obijcias ꝙ d̓s illi debebat maiora ſigna dilcōnis on̄dere quē magis diligebat ẜm veritatē. Rn̄det augꝰ. ꝙ ꝑ Ioh̓em ⁊ petꝝ ſignificat̉ dupl̓xvita. ꝑ petꝝ actiua q̄ trāſit. ꝑ Ioh̓eꝫ cōtemplatiua quemanet. Unde petro dictum? Sequere me. De iohāneꝟo Sic eū volo manere. Et qm̄ actiua liberalior eſt etfructuoſior. ꝯtemplatiua ꝟo purior ⁊ iocūdior. ⁊ ad ſnificādā drīam hꝰ duplicꝭ vite familiariꝰ exhibebat ſedn̄s iohāni qͣꝫ petro. In cuiꝰ rei ſignū cōmiſit dn̄s matrē iohāni cuſtodiēdā. petro ꝟo curaꝫ paſtoraleꝫ. Et exhoc dicit Aug. ꝙ petrus erat melior. ſed iohannes felicior. Et ẜm iſtu modū dicēdi ſatis patet reſpōſio ad obiecta. qꝛ ꝓcedūt ẜm diuerſas vias. Alius modꝰ reſpōdendi ẜm Bern̄. eſt ꝙ petrꝰ dilexit feruētius ⁊ diligetur fortius. Iohānes ꝟo dilexit dulcius. ⁊ diligebat̉ ſmiliarius. ⁊ ſic ẜm diuerſas vias de vtroqꝫ pōt cōcediꝙ magis diligebat. ⁊ etiaꝫ ꝙ magis diligebat̉. ẜm ꝙ rō¶ Diſt. xxxiij. de virtutibus cardinalibus.Oſt p̄dicta de qͣttuor ꝟtutibꝰ ⁊cͣ. Pars iſta in qͣmgr̄ determīat de habitibꝰ gratuitis ꝓut ab inuicē diſtinguunt̉ diuiſa fuit in tres ꝑtes. In qͣrū pͥma determinat de habitibꝰ ꝟtutū theologicarū. Inſcd̓a de hītibꝰ ꝟtutū cardinaliū. In tertia de habitibꝰ donoꝝ. Prīa ꝑte determinata. hic incipit ſcd̓a ꝑs qͥ ꝯtinetdiſtinctōꝫ pn̄tē. Diuidit̉ āt iſta ꝑs ī ꝑtes qͣttuor ẜm qͣttuor q̄ determīat d̓ ip̄is ꝟtutibꝰ cardīalibꝰ. In pͥma determinat de ip̄is qͣꝫtū ad numeꝝ ⁊ diſtīctionē. In ſcd̓a vea ¶ Iuſticis eſtin ſubueniendomiſeris. Cōtra.videtur ꝙ malediffiniat iuſticiam hoc modo.quia iuſticia diſtinguitur ꝯtraˡmiſericordiam.aut miſcd̓ia eſtꝑs iuſticie virtutis. cum gͦ ip̄iusmiſcd̓ie ſit ſb̓uenire miſerꝭ. videt̉ male hic notificari habitꝰ iuſticie virtutis. ¶ Item iuſticie eſt reddere vnicuiqꝫ qd̓ ſuuꝫ eſt.ſed aliquibꝰ debemus honorē aliquibꝰ ſubuentionē. ergo predicta notificatio nō cōuenit vniuerſaliter iuſticie. Obedientia em̄ eſt pars iuſticie. ⁊ tamen obediētianō eſt pars in ſubueniendo miſeris ſed in obediēdo mādatꝭ. ¶ ℟º. dd̓m ꝙ mgr̄ ſiue Aug. cuius hec verba ſūtnō intendit diffinire ip̄am virtuteꝫ generaliter. ſed ẜmſuum potiſſimū ſtatum. in quo ⁊ ẜm quē cōformamurad chriſtū. Et quoniā ī iſto ſtatu iuſticie (⁊ ſi ml̓ti ſunt.maxime conformamur chriſto .ſ. in ſubueniendo miſe-
nes ad vtramqꝫ ꝑtē inducto oſtendūt. Tertius ē modidd̓i ꝙ petrꝰ magis dilexerit deū in ꝓximo. Io. magis.dilexerit deū in ſe. vn̄ petrꝰ accepit curā regimīs. ſꝫ iohannes gr̄am ꝯtemplatōnis. Un̄ petrus efficaciorē habuit grām ad labore actōis. Iohānes ꝟo efficaciorē adqͥetē contēplatōnis. Om̄es aūt hi modi dicendi ſūt ſatis congrui. ⁊ vnus magis explicat alterū. Ideo eī Iohānes dilexit dulciꝰ. ⁊ petrꝰ feruētiꝰ. qꝛ Ioh̓es accepitſpāliter gr̄am ad amādū deū in ſe ꝑ ꝯtēplatōis ſoporē.petrꝰ ꝟo p̄cipue ad diligendū deū in ꝓximo ꝑ actōis laborē. Et hinc ē ꝙ petrꝰ diligebat̉ a xp̄o fortiꝰ qͣꝫtū ad effectum gre interioris. Ioh̓es ꝟo familiariꝰ qͣꝫtū ad ſignaexterioris ꝯuerſatiōis. Hec aūt ſigͣ familiaritatis dn̄sexhibebat Ioh̓i nō ſolū ꝓpt̓ ſignificationē ſꝫ etiā ꝓpt̓ ꝙlitatē ꝑſone. Diligebat em̄ dn̄s Ioh̓em ſicut dic̄ Criſo.magis familiariter ꝓpt̓ ingenita māſuctudinē ⁊ ꝓpterꝟginalē puritatē. ⁊ etiā ꝓpt̓ iuuentutē q̄ etiā ceteris paribꝰ fac̄ hoīeꝫ diligi magꝭ tenere. Hijs viẜ ptꝫ rn̄ſio adqōnē ⁊ ad obiecta. qm̄ iſti duo ī dilectōe dei ẜꝫ diuerſasꝯſideratōes ſe mutuo excedebant. hinc eſt ꝙ ẜm ꝙ aliqͥdiuerſimode afficiunt̉ p̄ponunt ioh̓em petro. qͥdam ꝟoſentiūt ecōuerſo. Sed qͥs eoꝝ apud deū finaliter fueritcarior. hͦ meliꝰ ſciemꝰ in gl̓ia. ⁊ meliꝰ eſt expectare qͣꝫ h̓ temere diffinire. Hoc tm̄ dixiſſe ſufficiat. qꝛ ille altiorē īcel̓. qͥ finalit̓ maiorē charitatē hūit ī terrꝭ. Et hͦ dico qͣꝫtū ad magnitudinē p̄mij ſub̓alis. Nā qͣꝫtū ad decorē aureole q̄ rn̄det ꝯtinētie ꝟgīali n̄ ē īcōueniēs Io. pe. p̄pōi.ro qͣꝫtum ad noīs rōnē. ibi. Hec ꝟtutes cardinales dicunt̉. ⁊cͣ. In tertia ꝟo mouet q̄ſtionē de ip̄aꝝ ꝟtutū euacuatōe ibi. Uerūtn̄ an hec ꝟtutes ⁊c̄. In qͣrta ꝟo ſubiūgit q̄ſtiōis determinatōꝫ. ibi. Quibuſdā viſum ē eas eēdeſituras ⁊cͣ. Et illa vltima ꝑs ſubdiuidi p̄t in qͣttuor.In qͦꝝ pͥma rn̄det ad q̄ſtione ꝓpoſitā qͣꝫtū ad iuſticie habitū. In ſcd̓a ꝟo qͣꝫtū ad hītus ꝟtutū aliaꝝ on̄dēs ẜꝫ qͦsactꝰ in pria remanebūt. ibi. Fortaſſe ⁊ alie tres ꝟtutes.In tertia ꝟo p̄determīata epilogat. ibi. Eccc aꝑte augIn qͣrta ꝟo auc̄tē ꝯfirmat. ibi. Beda ꝯſētit ſuꝑ exo. ⁊cͣ.IIi p̄ca b ris. ideo iuſticiayrtirudo in c per actum iſtuꝫTꝑātia in dnotificatur. niquia generalitoib praiomni iuſticie cōnīe. Eueniat. ſed quiacōuenit iuſticiein ſno potiſſimo ſtatu. ex hoctamē poteſt colligi eius generalis notificatio.quia ſicut miſeris debemus ſubuentionē. ita alijs generibus hominuꝫalia ⁊ alia debemus. Unde generalis notificatio ip̄iꝰiuſticie ex hoc poteſt elici ꝙ iuſticia eſt virtus reddensvnicuiqꝫ quod ſuum eſt. Et ſic patet reſponſio ad illaduo obiecta. Notandum tamē eſt ꝙ ſubuenire miſerispoteſt aliquis dupliciter. aut ꝓut mouetur ſub rationedebiti. aut ꝓut ſimpliciter conſiderat neceſſitatē ꝓximicui compatiendum eſt. Et primū eſt iuſticie. ſcd̓m miſericordie. Ueruntamē ſicut dictum eſt miſcd̓ia continetur ſub iuſticia cardinali. licet aliquo modo iuſticia diſtinguatur contra miſcd̓iaꝫ. Propter quod nota ꝙ iu-
3
Sap̄. viij.
DI.XXXIII
Aug. ī li.xviij. detrini.
2
3