DI.IX

deo hoſtiā humilitatis ⁊ laudis. in ara cordis igne feruide charitatis. Et poſt Hic eſt dei cultus. hec vera religio. hec recta pietas. ⁊ tm̄ deo debita ſeruitus. gͦ videtur ꝙ ſi hec om̄ia circūloquūtur latriā. nihil aliud ē latriaqꝫ ipſa charitas. gͦ latria ē virtus theologica ¶ ItēAug. xiiij. de trini. Sapīa vera eſt verꝰ ac p̄cipuꝰ deicultus q̄ vno nomīe greco theoſebia appellat̉. qd̓ nom̄nr̄i pietatē dixerūt. cupietas apud grecos vſitatiꝰ theoſebia nūcuꝑatur. Sed latria vt dicit augꝰ. x. de ciui.dei. nō ē aliud qͣꝫ theoſebia. Theoſebia aūt nō eſt aliudqͣꝫ ſapientia. ſapientia aūt ſe tenet ex parte virtutū theologicarū nō cardinaliū. gͦ ⁊ ipſa latria. Itē latria ē virtus ꝑ quā deꝰ colitur eo cultu qͥ eſt adoratio. ſꝫ ꝟtus dictans nobis deū adorandū eē eſt ip̄a fides vel etiā charitas. Quia ſicut dicit rabanus ſuꝑ Gen̄. Adorare eſtdeū qͥ adorādus ē tota mētis intentōe querere. ergo vtdet̉ ꝙ latria ſit virtus theologica. ſicut fides vel charitas. ¶ Itē in latria ē impletio pͥmi precepti. ſed p̄ceptapͥme tabule implētur virtutibus theologicis. ſicut ptꝫde pͥmo qd̓ impletur ꝑ fidē. ⁊ de tertio qd̓ implet̉ ꝑ charitatē. ergo vr̄ ꝙ ſi pͥmū implet̉ ꝑ latriā. ꝙ ſit virtꝰ theologica. ¶ Itē hec ē drn̄tia inter virtutes cardinales ettheologicas ꝙ cardinales cōſiſtūt ī medio circa ſuꝑfluum et diminutū. in theologicis aūt nō ē reꝑire ſuꝑfluum. ſed circa latriā q̄ ē deū colere nō ē ſuꝑfluū inueniregͦ videt̉ ꝙ latria nō ſit ī genere ꝟtutis virtutū cardinalium ſed theologicarū. ¶ Itē virtus theologica diciturqꝛ habet deū ꝓ obiecto. ſed latria habet deū ꝓ obiecto.ſicut enī fides credit primā ꝟitatē. ⁊ charitas diligit ſūmā bonitatē. ſic latria reueret̉ ⁊ colit ſūmā maieſtatemvidet̉ ergo ꝙ latria ſit virtus theologica. Sed cōtra.Religio eſt virtus qua colitur ille qͥ eſt ſuꝑioris nature. ſicut vult Aug. x. de ciui. dei. ⁊ Tullius in. j. rheto.ſed religio ē ſpēs iuſticie. vt dicit Tullis ibidē. ⁊ iuſticia ē virtus cardinalis. ſi ergo latria cōtinetur ſub ſpēreligionis. latria ē de genere virtutis cardinalis. Iteꝫſicut obediētia reſpicit debitū mādati ſic latria reſpicitdebitū honoris diuini. Eſt enī latria cultus deo debitus. ſed obedientia qꝛ reſpicit debitū p̄cepti ē virtꝰ cardinalis cōtēta ſub iuſticia. nō theologica. ergo pari ratione et ipſa latria ¶ Itē nulliꝰ ꝟtutis theologice actꝰcadit ſub coactōne. Credere enī nō p̄t qͥs nō volens. ſꝫactus latrie cadit ſub coactōne. vt adorare ⁊ thura pōere. gͦ latria nō cōtinet̉ ſub genere virtutis theologice.Ite om̄is virtus theologica vel ē fides. vel ſpes. vl̓ caritas. ſed latria nō ē fides ꝓ eo ꝙ nō cōſiderat ſummaꝫveritatem ẜm ſe. Nec charitas qꝛ nō cōſiderat ſummābonitatē ſed magis ſūmā maieſtatē. nec ſpes. hoc ꝯſtatgͦ. ⁊c̄ ¶ ℟º. ad p̄dictoꝝ intelligētiā ē notandū ꝙ licꝫ latria notificet̉ ꝑ cultū ſiue ꝑ ẜuitutē. vt dicat̉ latria eē ſeruitus. ſiue cultus deo debitus. ⁊ iſta duo quaſi ꝓ eodēaccipiūtur. differūt tn̄ ẜm ꝓpͥam acceptionem. Cultusenī dei reſpicit actū interiorē ⁊ exteriorē. ⁊ magis interiorē qͣꝫ exteriorē. ſeruitus aūt ꝓpͥe reſpicit actu exteriorē. Et iō cū latria de rōne ſui vocabuli idē ſit ꝙ ſeruituſẜm ꝙ exponit Aug. in li. de tri. latria ꝓpͥe reſpicit actūexteriore. theoſebia vero vel euſebia idē ē ꝙ cultus diuinus ſiue bonus cultus. ⁊ ideo ꝓpͥe reſpicit actū interiorem. Et qm̄ virtus q̄ reſpicit actū exteriorē verſatur qͦdāmodo circa actionē. ⁊ ē in genere virtutis cardinal̓.hinc eſt ꝙ latria ē virtꝰ cardinalis. Et qꝛ cōſiderat actūexteriore ſub rōe debiti. ⁊ in comparatōne ad alterū. ethoc ē ipſius iuſticie. iō latria cōtinet̉ ſub virtute cardinali. que qͥdeꝫ ē iuſticia. Rurſus qꝛ ſpecies iuſticie ẜm

ꝙ ordinat̉ ad venerandā naturā ſuꝑiorē eſt ip̄a religioſicut dicit Tullius. hincē ꝙ latria nō ſoluꝫ ē in genereꝟtutis tanqꝫ in genere remoto. ſꝫ in genere virtutꝭ cardinalis tanqꝫ in genere ſubalt̓ no. in genere ꝟo iuſticieſicut in genere ꝓpinqͦ. in genere ꝟo religiōis ſicut in genere ꝓximo. Et hoc ē qd̓ dicit aug. de ci. dei li. x. c. j. vbidicit ꝙ ideꝫ ē apud grecos latria qd̓ apud nos religioexcepto ꝙ nomē religiōis ē in plꝰ. Un̄ ibidē dicit ꝙ cutus deo debitꝰ qͣttuor noībꝰ nūcupat̉. duobꝰ apud grecos. ⁊ duobꝰ apud nos. Apud grecos nanqꝫ dr̄ latriaet theoſebia ſiue euſebia. apud nos ꝟo dr̄ pietas ⁊ religio. ita ꝙ iſta duo noīa rn̄dēt iſtꝭ duobꝰ lꝫ qͦdāmō ſintin plus qͣꝫtū ad modū ꝯſuetū. Differūt aūt latria ⁊ thooſebia ẜm ꝓpriā acceptionē. lꝫ aliqn̄ accipiant̉ ꝓ eodēqꝛ theoſebia dicit cultū interiorē qͥꝓprie ſpectat ad ꝟtutes theologicas. ſꝫ latria ẜuitutē exteriorē q̄ ſpectat adiuſticiā .ſ. virtutē cardinalē. Cōcedendū eſt gͦ latriā eēvirtutē cardinalē. Cōcedēda etiā ſunt argumēta hoc ꝓbantia. ¶ Ad duas aūt aucͣtes aug. pꝫ rn̄ſio ꝑ iam dicta. Cū enī dicit aug. ꝙ cultus deo debitꝰ ē ip̄a dilectiovel ſapīa. loqͥtur de cultu interiori. cū aūt dicimꝰ latriāeſſe cultū intelligimꝰ de cultu ext̓iori. vbi vocabulo abutimur. et ꝑ hoc ptꝫ oppoſitū. qꝛ nō dr̄ idolatra qꝛ creditidolū eſſe deū. vel amat ip̄m ſicut deū ſꝫ infidelis. Tūcaūt dr̄ idolatrare cum exterius colit. ⁊ ſic ꝑ oppoſitū intelligimus in ꝓpoſito. ¶ Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ virtus perquā adorat̉ deus eſt fidēs ⁊ charitas. dd̓m ꝙ ſicut ē cultus exterior ⁊ interior. ſic eſt adoratio exterior ⁊ interior. Adorare interius eſt tota mente in deū tēdere ſicutdicit Rabanus. Adorare exterius eſt aliquā reuerētiam corꝑaliter exhibere. Cum ergo dr̄ ꝙ ꝑ fidem ⁊ charitatem adorat̉ deus. dd̓m ꝙ verū eſt de adoratōe interiori que incipit in fide ⁊ terminat̉ in charitate. ſed nō habet veritatem de adoratiōe exteriori que ortum habet avirtute cardinali. Et ſi tu obijcias. tam fides qͣꝫ charitas dictat tam interius qͣꝫ exterius adorandū. dd̓m.breuiter ꝙ aliqͥs actus pōt eſſe alicuius virtutꝭ multipliciter. aut ſicut imꝑantis. aut ſicut eliciētis. lꝫ aūt exterior adoratio ſit ip̄ius fidei et charitatꝭ ſicut imꝑantꝭet maxime fidei que dictat deū adorādū. alterius tn̄ eſtvt eliciētis. ſcꝫ latrie. que qm̄ elicit actū ſub rōne debitideo cōtinet̉ ſub iuſticia q̄ eſt virtus cardinalis. ¶ Acillud qd̓ ob̓r ꝙ impletio primi p̄cepti ſpectat ad virtutem theologicā. ſicut impletio ſecūdi. dd̓m ꝙ impletioſecūdi vicꝫ nō aſſumas tibi nomen dei tui inuanū qͣꝫtuꝫad actū exteriorē eſt virtus cardinalis. qͣꝫtū ad actū interioreꝫ implet̉ virtute theologica que qͥdem eſt fides.Per hūc modū intelligendū eſt in iſto p̄cepto primo⁊qꝛ latria implet̉ ꝑ actū exteriorē. ideo nō eſt ncc̄e eamēſe virtutē theologicā ¶ Ad illud qd̓ ob̓r. ꝙ circa actūlatrie nō cōſiſtit ſuꝑfluū vel diminutū. Rn̄deri pōt ꝙfalſum eſt. qꝛ lꝫ qͣꝫtum ad actū interiorē nō cōtingat excedere in colēdo deū. tn̄ qͣꝫtum ad actū exteriorē ⁊ modūcōtingit reꝑire exceſſum. vtpote ſicut ſi aliqͥs ſacerdosvellet decē miſſas in vno die cantare ad laudē dei nō ſeuaret modū. ¶ Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ latria habꝫ ob̓m deūdd̓m. ꝙ ⁊ ſi latria habeat obiectū deuꝫ. aliquo modo tn̄cum hoc reſpicit aliquod creatū. Unde ſicut obediētiaqua quis obedit deo reſpicit ip̄m deum vt cui obediendum eſt. ip̄m aūt mandatū et eius obligationē reſpicitſicut illud quod implendū eſt Sic ⁊ ipſa latria reſpicitdeum vt cui honor exhibēdus eſt. reſpicit etiam cultuꝫexteriorē exhibendū. reſpicit etiam rationē exhibendi.ip̄iusvicꝫ rationē debiti. ⁊ hec eſt quaſi ratio formalis

57

3

58

l59

54

60

6

91

(2

H 3