Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
223v
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

pͥncipale mēbrū. ⁊ mēbrū cōpletū. ⁊ qd̓ eſt pͥncipiū aliorū quātū ad motū ⁊ fenſuꝫ. ſic capitale viciū noīat peccatu cōpletū a qͦ oīa alia vicia oriunt̉. radix ꝟo dicit aliqͥd ſubmaiori incōpletōe. ⁊ iō ꝓpͥe loq̄ndo radix nō noīnat genꝰ pctī det̓minatū. ſꝫ ꝓnitatē libidīs qͥ ꝯcurrit adom̄e pctm̄. Un̄ notādū ꝙ radix accipit̉ aliqn̄ generaliſſime. aliqn̄ generalit̓. aliqn̄ minꝰ generalit̓. Generaliſſime. vt cū d̓r libido ſiue cupiditas eē radix oīm maloꝝGeneralit̓ ꝟo. vt cū d̓r ꝙ duplex ē radix. amor male accendēs. ⁊ timormale humilias. Amor cī accipit̉ reſpectu boni. ⁊ timor reſpectu mali Minꝰ ꝟo generalit̓. vtcū d̓r triplex ē radix. ſcꝫ ꝯcupīa carnis. ꝯcupīa oculoꝝD intelligentiā huiꝰ ꝑtis ẜm tria q̄ h̓ determinātur. circa tria incidit h̓ q̄ſtio. Primo ē hic q̄ſtiode cōꝑatōe pctī oꝑis ad pctm̄ volūtatꝭ: Scd̓ode ꝯꝑatōe pctī venialis ⁊ pctīmortalis. Tertio inciditq̄ſtio circa mōs diuidēdi. pctm̄ Circa pͥmū querūt̉ duoPrimo querit̉ vtꝝ pctm̄ volūtatis ⁊ oꝑis ſint duo pctāvel vnū. Scd̓o vtꝝ vnū addat ad alterum. QueſtioUtrū pctm̄ volūtatꝭ ⁊ oꝑis ſint duo pctā vl̓ vnū. Et ꝙſint plura vr̄. ſuꝑ illd̓ Rom̄. j. Repletos homicidijs.gloſa. Pluraliter dicit homicidijs quia aliud eſt homicidium voluntatis. ⁊ aliud homicidium operis. Siſic ē in homicidio. gͦ pari rōe ī alijs pctīs Itē multiplicato inferiori ml̓tiplicat̉ ſuꝑiꝰ. ſꝫ fornicatō exteriorpctm̄ ē ſpēale. volūtas etiā fornicādi pctm̄ ē ſpēale. ſedvolūtas fornicādi ē alid̓ qͣꝫ ip̄e actꝰ fornicatōis. gͦ ſi iſtaſt̓ diuerſa. ⁊ ſūt pctā loq̄ndo formalit̓. gͦ ſūt diuerſa peccata. Itē multiplicato ſubiecto multiplicat̉ accidēsqd̓ ꝯſiſtit ꝑilld̓ ſubiectū. ſꝫ deformitas cōꝑat̉ ad actōeꝫtanqͣꝫ accidēs ad ſubiectū. gͦ vbi multe ſūt actōes deformes. ibi multe deformitates. ⁊ vbi multe deformitatesibi multa pctā. ⁊ actio interior ⁊ exterior ſunt diuerſe. gͦſunt in eis diuerſe deformitates. gͦ ⁊ diuerſa pctā. Iteꝫmultiplicatō vno oppoſitoꝝ multiplicat̉ ⁊ reliquū. q̄tm̄ vnū vni opponit̉. ſꝫ pctm̄ repugnat p̄cepto. cū igialiud ſit p̄ceptū qͦ ꝓhibet̉ actꝰ interior. ⁊ alid̓ qͦ ꝓhibeturactꝰ exterior qꝛ aliud mādatū ē. nō ꝯcupiſces. ⁊ alid̓ nōmechaberis. gͦ vr̄ ꝙ ſic̄ illa duo ſunt p̄cepta. ita actio exterior ⁊ interior ſunt duo pctā. Itē magꝭ cōuēit volūtas interior cū volūtati int̓iori. qꝫ volūtas interior cuꝫvolūtate exteriori. ſꝫ volūtas interior cū alia volūtatefacit duo peccata diuerſa. gͦ multo fortiꝰ volūtas interior cū actu exteriori ſūt diuerſa pctā. Sꝫ ꝯͣ. ꝑ ſe ⁊ ꝑ accidēs nō ponūt numeꝝ. ſic̄ cū diligo vinū qꝛ dulce. nōdicor diligere duo. ſꝫ vnū. ſꝫ actio exterior nō ē niſi ꝓpt̓volūtatē interiorē. igit̉ volūtas interior cū actu exteriori nō ponit numeꝝ. gͦ nō ſunt duo pctā ſꝫ vnū. Itemactio inchoata nō ponit numeꝝ cū ſcip̄a ꝯſūmata. ſedpctm̄ inchoat̉ ī volūtate ⁊ ꝯſūmat̉ in oꝑe ẜm ꝙ d̓r Iac̄.jͣ. Cōcupīa cū ꝯccꝑit parit pctm̄. pctm̄ ꝟo cū ꝯſūmatūfuerit generat mortē. gͦ ⁊c̄. Itē bonū opꝰ nō ponit numeꝝ cū bona volūtate in rōne meriti. Un̄ cū aliqͥs volūtarie bn̄ oꝑat̉. nō eſt ibi duplex meritū. ſꝫ vnū. gͦ parirōne net volūtas interior cū ope exteriori ponit numerū in rōne demeriti ſiue pctī. Ite formale in pctō ẜmꝙ pctm̄. ē libido vl̓ potiꝰ ꝯtemptꝰ dei ſiue auerſio. ſꝫ cūqͥs volūtarie opꝰ nephariū ꝑpetrat. nō ſunt duo ꝯtemptus ſꝫ vnꝰ. nec due auerſiōes ſꝫ vna. gͦ volūtas interior ⁊ actꝰ exterior nō ſunt duo pctā ſꝫ vnū. Itē multispeccatis multiplex dꝫ infligi pena. ſiue remuneratoriaſiue ſatiſfactoria. ſꝫ ꝓ pctō exteriꝰ cōſummato nō debealicui pena multiplex. nec diuerſe īponunt̉ ſatiſfactio-

⁊ ſuꝑbia vite. ꝑ cōꝑatōꝫ ad triplex bonū. ſcꝫ ad bonū inferiꝰ. exteriꝰ. ⁊ interiꝰ. Sil̓r initiū peccati tripl̓r p̄t accpi ſiue noīari. aut ꝓut dic̄ receſſuꝫ li. ar. a lege maieſtatis. ⁊ ſic dicit̉ ſuꝑbia ſiue ꝯtēptꝰ. aut a lege ꝟitatis ⁊ ſiceſt error. aut a lege bonitatis ⁊ ſic ē inſipiētia. q̄ eſt ꝯͣriaſapientie. Et ſic patet ꝙ non eſt contrarietas quandodicitur ꝙ initiū oīs pctī eſt ſuꝑbia. ⁊ quando dicit̉ deerrore ⁊ inſipiētia. Pꝫ etiā ꝙ nō eſt ꝯͣrietas in hͦ ꝙ aliqn̄ d̓r vna radix. aliqn̄ due. aliqn̄ tres. Patꝫ etiā differentia initij. ip̄ius radicis. ⁊ vicij capitalis. Et hec degenerali diuiſione peccatorum dictaſufficiant ad preſens.nes ſed vna. gͦ volūtas interior ⁊ actio exterior nō ſuntdiuerſa pctā. ℟º. dd̓. ꝙ dupl̓r ꝯtingit cōꝑari pctm̄oꝑis exterioris ⁊ volūtatꝭ interioris. Uno mō ꝓut iſtaduo ꝯiuncta ſunt ⁊ ordinata. ita ꝙ vnū eſt ex altero. ⁊ſic volūtas interior cū actu exteriori nō fac̄ diuerſa peccata. ꝓ eo ꝙ vnꝰ eſt ibi ꝯtēptus. ⁊ vna auerſio. ⁊ vna cōuerſio. volūtas em̄ eſt q̄ ꝯtēnendo ꝯuertit̉. dū ad bonūcōmēdabile ꝯuertit̉. nō ſolū qͣꝫtū ad actū ꝓpriū. ſꝫ etiamqͣꝫtū ad actū inferioris potētie qͥ ei ſubijcit̉. Quia igiturpctm̄ ẜm ꝙ hmōi dicit deordinationē ꝑ ꝯtēptū. ⁊ auerſionē a deo. ⁊ ꝯuerſionē ad creaturā. hinc ē ꝙ cū ibi ſitvna deordinatio. pꝫ ꝙ pctm̄ volūtatis ⁊ oꝑis vnū ē loquēdo formalit̓. put illa ꝯiuncta ſūt. Lꝫ aūt vna ſit ibirō deordinādi. plura tn̄ ſunt ibi deordinata. ⁊ iō qͣꝫuispctm̄ ibi vnū ſit formalit̓. plura tn̄ ſunt ibi materialit̓.Si aūt cōꝑemꝰ volūtatē interiorē ad opꝰ exteriꝰ ꝓut ſūtſeꝑata. ita ꝙ vnꝰ peccet volūtate tm̄. aliꝰ peccet volūtate ⁊ oꝑe. ſic pctm̄ volūtatis ⁊ oꝑis ſūt diuerſa pctā. nōſolū materialit̓. verūetiā formalit̓. ꝓ eo ꝙ actꝰ volūtatin qͦ ꝯſiſtit pͥma rō d̓eordinādi numerat̉ ⁊ ē aliꝰ ⁊ aliꝰ. hͦaūt mō nō q̄rit mgr̄ in lr̄a vtrū volūtas interior ⁊ actioexterior ſint diuerſa pctā. hͦ eī nō eſt dubiū ꝙ diuerſispctīs peccat qͥs. ſi vna vice tm̄ velit malū. alia vice velit ⁊ ꝑficiat. ſꝫ de hͦ q̄rit vtrū volūtas interior ⁊ actio exterior ſit diuerſa pctā. ẜm ꝙ vnū ab alt̓o ꝓcedit. ⁊ vnualteri ꝯiungit̉. ⁊ ad hͦ rn̄denduꝫ ꝙ qͣꝫuis ſint plura oꝑaculpabilia. ⁊ plura deordinata. qꝛ tn̄ vna ē rō deordinādi. ⁊ vnꝰ eſt ibi actꝰ volūtatis. nec alter ē culpabilis niſi ꝓpter illū. vnū ē ibi pctm̄. Et huic mō dd̓i magis concordat mgr̄ in lr̄a rn̄dens obiectōibꝰ q̄ fiūt ꝓ ꝑte altera.q̄ dicebāt illa eē diuerſa pctā. Et recte fac̄ in hͦ. qꝛqͣꝫuisaliqͥd poſſit dici numerari ex ꝗdā īpropͥetate ſolūmō exꝑte pͥncipij materialis. tn̄ ꝓprie loq̄ndo nō numerat̉ aliqͥd ex ꝑte pͥncipij materialis. niſi qꝛ cū numeratōe ex ꝑte pͥncipij material̓ ꝯcurrit numeratio ex ꝑte formal̓. ſucut albedo numerat̉ in duobꝰ hoībꝰ albis. nō ſic aut eſtin ꝓpoſito. ⁊ iō rōnes q̄ hͦ on̄dūt ſcꝫ volūtatē interiorē⁊ actionē exteriorē eē pctm̄ vnū. ꝯcedende ſūt. Ad illud ꝰqd̓ ob̓rde glo. aut loqͥtur materialit̓. aut loqͥtur de homicidio interiori ⁊ exteriori ꝓut diſiuncta ſūt ita ꝙ vnialteri nō ꝯtinuat̉. Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ multiplicato īferiori multiplicat ſuū ſuꝑiꝰ. dd̓. ꝙ illud veꝝ ē de illo īferiori cui ſuū ſuꝑiꝰ ē eēntiale. vel ad qd̓ ſuū ſuꝑiꝰ cōꝑatcentialit̓. nō ſic aūt eſt in ꝓpoſito. qꝛ pctm̄ ⁊ ſi dicat̉ devolūtate ⁊ rōne. nō d̓r p̄dicatōe eēntiali. ſꝫ magis accidē̄tali. Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ ml̓tiplicato ſubiecto multiplicat̉ accidēs. dd̓. ꝙ veꝝ e ſi ſubiectū ꝑ ſe multiplicetur ⁊ illud in qͦ pͥmo ē accidēs. deformitas aūt peccādinō attēdit̉ pͥmo ⁊ pͥncipalit̓ circa exteriorē actione. neceſt ibi tāqͣꝫ circa ſubiectū ꝑ ſe. ſꝫ ē ibi rōne volūtatis interioris ꝯiuncte. qd̓ pꝫ. qꝛ ſi actio illa ꝓcederet ab aliqͦpͥncipio qͣꝫ a volūtate. iā nō eēt culpabilis. Alit̓ p̄t eti-

16

17

20

7.

22