DI.XLI
XLI
diaboli. Et rō huiꝰ eſt. qꝛ amor eſt radix oīm affectionū⁊tante adherētie. vt trāſformet amantē in amatū. Penes etiā ip̄am ꝯſiſtit rectitudinis ⁊ regiminis cōplemētum. qm̄ ip̄ius obiectū eſt bonū. bonū aūt ⁊ ſinis eſt idēEt qrin directione ad finē ꝯſiſtit bonitatis cōpletio.obliquatiōe ꝟo ꝯſiſtit bonitatis amiſſio. hinc eſt ꝙ abip̄a volūtate orit̉ om̄e peccatū. Et ꝓpterea Aug. in lib̓.de duebꝰ aīabus diffiniens pctm̄ dicit. ꝙ pctm̄ eſt volutas aſſequēdi ⁊c̄. deſcribit pctm̄ ẜm ꝙ eſt viciū ⁊ deodinatio q̄ a volūtate ortū hꝫ. Per hͦ aūt ꝙ dicit a qͦ liborum eſt abſtinere. notificat pctm̄ ẜm ꝙ tenet rōnem cupe. qꝛ nemo culpat̉ in eo quod vitare nō p̄t. ſicut ip̄e dicit ibidē. Sic igit̉ patet ꝙ pctm̄ inqͣꝫtū tenet rōneꝫ culne volūtatē reſpicit vt ſubiectū. inqͣꝫtū etiā tenet rōnevicij reſpicit volūtatē vt pͥncipiū ⁊ vt ſubiectū pͥmū.aliqͦ mō reſpiciat actꝰ aliaꝝ potētiaꝝ. Un̄ rōnes q̄ ad pͥmā ꝑte inducunt̉ ꝯcedende ſunt. ¶ Ad illud gͦ qd̓ pͥmoobijcit̉ ꝙ nō peccamꝰ niſi ꝯſentiēdo. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ꝯſenſusreſpiciat ſimul rōnem ⁊ volūtatem. pͥncipaliꝰ tamē ⁊ cōpletius volūtatē reſpicit. qꝛ in ea ꝯſummat̉. Quātū cūqꝫ em̄ rō deliberet. niſi volūtas alteꝝ p̄optet. nūqͣꝫ eligit nec ꝯſentit. ⁊ qd̓ eſt ibi culpe ⁊ iniuſticie. hͦ eſt rōnevolūtatis adiuncte. ¶ Ad tria ſequētia ꝙ peccat̉ obliuione. cogitatōe. ⁊ ſuggeſtione. pꝫ rn̄ſio ex hijs q̄ dictſunt. nā talia nō ſunt pctā. niſi qꝛ volūtaria. Un̄ nūcirca actū memorie culpa ꝯſiſtit. nec etiā circa actū intelligētie. niſi eis immiſceat ſe volūtas. vel an̄cedēter.vel ꝯcomitāter. vel ꝯſequēter. Similiter nec ſuggeſtioſi eſt oīno ab extrinſeco eſt culpa. ſꝫ illa q̄ eſt ab intrinſeco. q̄ qͦdāmodo volūtaria ē. ſiue qꝛ a volūtate ade habuit ortū. ſiue qꝛ a volūtate peccātis nō p̄cauet̉. ¶ Adillud qd̓ obijcit̉ ꝙ pctm̄ deformat totā imaginē. dicendū ꝙ ⁊ ſi tota imago deformet̉ ⁊ viciet̉. illa tn̄ ſola deformatio q̄ eſt in volūtate eſt illa q̄ eſt rō inculpādi. ⁊ ideonō ſequit̉ ꝙ culpa reſpiciat alias potētias aīe ſub rōneqͣꝫuis circa actꝰ eaꝝ ꝯſiſtat corruptio vicioſa.¶ Ad illud quod obijcit̉ ꝙ oēm malā volūtateꝫ p̄ceditmalū iudiciū. dicēdū ꝙ veꝝ eſt qͣꝫtum ad actū volūtatꝭqͥ quidē eſt ꝯſenſus plenariꝰ. attamē nunqͣꝫ in creaturarōnali ẜm ꝙ inſtituta. fuit iudiciū erroneū. niſi voluntas ſe illi iudicio īmiſceret. nūqͣꝫ em̄ adā p̄ſumpſiſſet. vl̓de ſe p̄ſumptuoſe iudicaſſet. niſi amore volūtatis nimium ſibi adheſiſſet. Un̄ amor mirabilit̓ ꝑuertit iudiciū.Licet igit̉ pͥmus angelꝰ ſiue adā qn̄ peccauit pͥus p̄ſumpſeritqꝫ ambierit. illiꝰ tn̄ p̄ſumptōis ꝑuerſitas a volūtate habuit ortū. ⁊ ambitōis zelus in volūtate fuit conſummatꝰ. ⁊ ita pctm̄ reſpicit volūtatē pͥncipalit̓. tuꝫ ꝙin ip̄o pͥmo inchoat̉. tū qꝛ in ip̄o ꝯſummat̉. iō recte dicitur ſubiectū pͥmū peccati. qꝛ ⁊ pͥmū eſt origine. pͥmū etiācōplemēto ſiue ꝯſūmatione.QueſtioIII¶ Utrū ſicut peccare ſic etiā puniri ſit volūtatis ꝓprium. Et ꝙ ſic videt̉ Anẜ. de originali pctō. Mirat inqͥt forte aliqͥs cur ꝑ culpā volūtatis. mēbra puniūtur ⁊ſenſus. veꝝ nō eſt ita. nō em̄ punit̉ niſi volūtas. nā nihil eſt alicui pena niſi qd̓ ꝯtra volūtatē eſt. ⁊ nulla respenā ſentit. niſi q̄ volūtatē hꝫ. membra aūt ⁊ ſenſus ꝑ ſenihil volūt. ſicut igit̉ volūtas mēbris ⁊ ſenſibꝰ oꝑat̉. itain ip̄is ip̄a aut torquet̉. aut delectat̉. Ex hac auc̄tate habetur ꝙ claudit in ſe rōcinationē ꝙ ꝓpriū ſit volūtatispuniri. ¶ Ite Aug. in li. lxxxiij. q̄ſtionū. Uolūtas qͥppeip̄a punit. ſiue animi ſupplicio. ſiue corꝑis. vt q̄ delectatur in pctīs. ip̄a plectat̉ in penis. ¶ Itē rōne. Oppoſita nata ſunt fieri circa idē. ſꝫ volūtariū ⁊ inuolūtarium
ſunt oppoſita. ſꝫ pena eſt affectio inuolūtaria ſicut diēAug. in li. de li. ar. gͦ ſicut culpa q̄ eſt affectio voluntaria reſpicit volūtate tāqͣꝫ illud a qͦ eſt. ſic videt̉ ꝙ culpareſpiciat volūtatē tanqͣꝫ illud ꝯͣ qd̓ eſt. ¶ Itē culpa eſtmeritū pene. ſꝫ meritū reſpectu p̄mij. ⁊ hꝫ rōnem ordīs⁊ hꝫ rōnem diſpoſitōis. ſi gͦ diſpoſitio ⁊ illud ad qͦd diſponit ſunt in eodē. ⁊ culpa vt in rōne culpe eſt potiusreſpicit volūtatē. gͦ ⁊ pena. Sꝫ ꝯͣ. qͣttuor vt dicit Beda inflicta ſunt nobis ꝓ pctō. ſcꝫ igͦrantia. malicia. infirmitas. ꝯcupiſcentia. ſꝫ qd̓ infligit̉ ꝓ pctō eſt pena. gͦigͦrantia eſt pena. ſꝫ ꝯſtat ꝙ ignorātia nō reſpicit volutatē ſꝫ rōnem. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē duplex eſt pena in futuro. videlicet pena dani ⁊ pena ſenſus. ſꝫ pena dāni q̄ eſt ī carētia viſionis d̓i nō tm̄ reſpicit volūtatē. īmo ml̓tomagis reſpicit rōnem. pena ꝟo ſenſus q̄ eſt in ꝯcrematiōeignis multomagꝭ reſpicit ꝑtēſenſibilē ⁊ ꝯiūctū qͣꝫ reſpiciat volūtatē rōnalē. cū ſentire ſit paſſio ꝯiuncti. gͦ videtur ꝙ pena pͥncipaliꝰ reſpiciat alias potētias aīe qͣꝫ voluntatē. ¶ Itē ſi pena reſpicit volūtatē. aut hͦ qꝛ eſt ẜmvolūtatē. aut qꝛ eſt ꝯͣ volūtatē. Si qꝛ ẜm volūtatem. gͦnemo puniret̉ niſi qͥ vellet. qd̓ plane falſum eſt. Si qꝛꝯtra volūtatē. gͦ cū vir iuſtꝰ volūtarie ſuſtineat oēs penas. ⁊ maxime xp̄s. nulli viro iuſto nec etiā xp̄o penal̓eſſet aliq paſſio. qd̓ manifeſte falſum eſt. ¶ Itē ſi penareſpiceret volūtatē tanqͣꝫ ſubiectū ꝓpriū. gͦ ſicut nemo p̄tpeccare qͥ hꝫ vſum volūtatis. ſic nemo poſſet puniri niſi qͥ volūtatis vſum haberet. ſꝫ hͦ eſt plane falſum. namꝑuuli puniunt̉ ꝓ pctīs ꝑentū. ⁊ multa etiā tormēta patiunt̉ nō ſolū in habitu. verū etiā in actu. gͦ ⁊c̄. ℟º. dd̓m.ꝙ pena rōne pene duo noīat. vicꝫ nocumētū nature. etinſtrumētū diuine iuſticie. vnū tāqͣꝫ materiale. reliquūtanqͣꝫ formale. Un̄ pena ⁊ eſt vltio. ⁊ eſt etiā paſſio. Cūgͦ pena comꝑat̉ ad aliqͥd. hͦ pōt eē aūt inqͣꝫtū vltio. autinqͣꝫtū paſſio. Si inqͣꝫtū vltio. ſic pprie habet cōꝑari adip̄am volūtatē. deꝰ cī nō vlciſcit̉ de ſe manu. vel pede.vel aliqͣ potētia ſenſitiua. ſꝫ de volūtate deliberatiua. deqͣ vlciſcit̉ deꝰ nō ſolū affligēdo ip̄aꝫ in ſe. ſꝫ etiā affligendo eā in ceteris mēbris corꝑis. in qͥbꝰ ip̄a cupiebat delectari. Si aūt cōꝑet̉ pena ad aliqͥd inqͣꝫtuꝫ eſt paſſio. ſicdd̓m eſt ꝙ cū nō q̄cūqꝫ paſſio pena ſit ẜm cōpletā rōneꝫpene. ſꝫ paſſio ledēs. paſſio affligēs. paſſio diſplicēs.ſic pena ẜm ꝙ plene tenet rōnē pene. ſcꝫ pena q̄ facit hominē recte miſeꝝ. adhuc reſpicit volūtatē rōne ſui completiui. Nemo eī plene miſer eſt ſic̄ dicit Augu. exhͦ ꝙpatit̉ ſolū. ſꝫ ex hͦ ꝙ patit̉. ⁊ ſcit ſe pati. ⁊ nō vult ſe patiScd̓m aūt ꝙ paſſio tenet ſemiplenā rōnē pene. ꝓut d̓rpaſſio ledēs vel affligēs in eo in qͦ n̄ eſt nata eē qͣꝫtū ē depͥma ꝯditōe nature. ſic nō tm̄ reſpicit volūtatē. ſꝫ etiamoēs potētias aīe. ⁊ oīa mēbra corꝑis. nō tn̄ reſpicit illaſine volūtate. qꝛ ī nullo p̄t eē pena. niſi in qͦ eſt rōnalisvolūtas. Un̄ bruta qͣꝫuis patiant̉ nō tn̄ puniunt̉. Sicigit̉ pꝫ ꝙ pena ⁊ inqͣꝫtū eſt vltio. ⁊ inqͣꝫtū eſt paſſio plene tenēs rōnē pene. directe reſpicit ip̄am volūtatē. itaꝙ ꝓpriū eſt ip̄ius volūtatis puniri. Un̄ ꝯcedēde ſūt rōnes q̄ hͦ on̄dunt. Inqͣꝫtū tn̄ eſt paſſio ledēs vel affligēshꝫ reſpicere alias potētias. ⁊ etiam corꝑis organa. Etẜm hͦ patꝫ rn̄ſio ad rōnes q̄ ad oppoſitū inducuntur.Ad illud em̄ qd̓ obijcit̉ de igͦrantia ⁊ pena dāni ⁊ ſenſus patꝫ rn̄ſio. Nā etſi igͦrantia dicat pͥuationē alicuiꝰboni qd̓ reſpiciat cognitiuā. ⁊ ſil̓r pena dāni. ⁊ ſil̓r pena ſenſus pͥuationē delectatiōis ⁊ qͥetis ꝑtis ſenſitiue.totū hͦ tn̄ deꝰ ordinat ad iudicandū ⁊ vlciſcendū ſe de volūtate. ip̄a em̄ eſt q̄ directe aduerſat̉ diuine iuſticie. dūꝑpetrat iniuſticiā. ⁊ iō ordo diuine iuſticie puniētis di
45
46
49
48
5y