Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
188v
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

Malū aūt pͥuationē dic̄ inqͣꝫtū malū. ⁊ iō ille tres rōesnō hn̄t hic locū. Et hͦ fuit qͥd decepit manicheū vt dicitAug. qꝛ neſciuit qͥd eēt malū. ⁊ qꝛ voluit de malo diſputare neſciēs qͥd hͦ eēt. iō ſe ⁊ multos p̄cipitauit in erroreSuꝑbia em̄ ſua fecit ip̄m ignorare modū addiſcēdi. Inom̄i em̄ inqͥſitōe pͥus oꝑtet intelligere qͥd ē qd̓ ꝑ nomendicit̉. ⁊ hͦ tanqͣꝫ p̄cognitionē afferre ſecuꝫ ad rei ꝓprietates poſterius cognoſcēdas.Queſtio Utrū malū ſiue malicia ſit in bono ſibi oppoſito. Eꝙ ſic videt̉ Augu. in ench̓. Cū mala ⁊ bona nullꝰ ambigat eē ꝯtraria. nō ſolū ſimul eē poſſunt. ſꝫ mala oīno ſine bonis ⁊ niſi in bonis eē nō poſſunt. Hic exp̄ſſe habetur ꝙ mala ſunt in bonis ſibi oppoſitis Ite Augꝰ. inhis ꝯtrarijs q̄ bona ⁊ mala vocant̉ deficit regula dialiticoꝝ q̄ dicūt nulli rei ſimul ineſſe ꝯtraria. ſꝫ ꝯſtat ꝙ rdeficeret niſi mala eēt in bonis ſibi opoſitis. gͦ ⁊c̄.Itē malū dicit̉ ꝙ corrūpit. ſꝫ nō corrūpit niſi illud inqͥ eſt. ⁊ ei bono opponit̉ qd̓ corrupit. gͦ videt̉ ꝙ malū ſitin bono ſibi oppoſito. Itē ſeruitꝰ opponit̉ libertati.peccatū qd̓ facit hoīem ſeruū pprie ineſt hoī ẜm volūt:tem ꝑ liberi arbitrij libertatē. gͦ videt̉ ꝙ malū ſubſtātiſicari habeat in bono ſibi oppoſito. Cōtra. Dyoni. i.li. de diui. no. Malū nō eſt exn̄s neqꝫ in exn̄tibꝰ. ſꝫ omne bonū eſt de genere exn̄tiū. gͦ malū nō eſt in bono. ergo nec ī bono ſibi oppoſito. Itē ꝟtus ⁊ viciū ſunt oppoſita. ⁊ tm̄ vnū vni opponit̉. gͦ ſi viciū nō eſt in v̓tutegͦ nec in bono ſibi oppoſito. nec etiā cū illo Itē regula dialeticoꝝ eſt vera ⁊ neceſſaria. gͦ nō fallit in aliqͣ materia. nā ſi falleret in vna ſola materia. repudiāda eſſettanqͣꝫ falſa. ſi igit̉ ars dicit ꝙ vnū oppoſitū nō eſt in altero nec cū altero circa idē. ⁊ bonū malo opponit̉. gͦ malū nō eſt in bono ſibi oppoſito Itē ſi malū pōt eſſe inbono ſibi oppoſito. gͦ ab ip̄o nō expellit̉. ⁊ ſi nō expellūa ſuo oppoſito. videt̉ ꝙ nō expellat̉ ab aliqͦ. ⁊ ſi a nulloexpellit̉. ſꝑ manet. gͦ ſi aliqͥs ſemel c̄ malꝰ. ſꝑ ē malꝰ. Ꝙſi hͦ eſt falſum. reſtat ꝙ ⁊ pͥmū. ℟º. ad p̄dictoꝝ intelligētiā eſt notādū ꝙ bonū in creatura dicit̉ ꝑ ordinationeꝫad finē. Un̄ bonū dicit̉ qd̓ eſt ordinatū in finē. Ordinatio aūt tria reſpicit. aut ip̄m ordinabile. aut ẜm ꝙ eſt ordinabile. aut illud ꝑ quod ordinat̉. Et ẜm hͦ triplex reperit̉ in nobis bonū. ſcꝫ bonū qd̓ eſt ordinabile. ⁊ hͦ eſtnaturale. ⁊ bonū ꝑ quod ordinat̉ ⁊ hͦ eſt ꝟtus vel gratia⁊ bonū ẜm qd̓ natura ordinabilis ē a gr̄a. ⁊ hͦ eſt habilitas media. Intelligendū eſt gͦ ꝙ malū culpe ei bono q̄eſt ip̄a natura vel ſubſtātia nō opponit̉. qꝛ ip̄am ſuſtantiam nō corrūpit. vt dicit Dyoni. Nihil exn̄tiū corrūpit in eo ꝙ eſt eēntia vel natura. Ei aūt bono qd̓ eſt virtus gr̄a ſimpliciter ⁊ directe opponit̉. Un̄ mutuo ſe expellūt. ⁊ ſimul eē nō pn̄t. Ei aut bono qd̓ eſt habilitasmedia. quodāmō opponit̉ ⁊ qd̓āmodo nō. Nā illa habilitas media hꝫ comꝑari ad naturā cuiꝰ ē. ⁊ ad gratiāad quā ē. Scd̓m ꝙ comꝑat̉ ad naturā cuiꝰ ē. ſic n̄ hꝫ oppoſitionē ad malū. qm̄ habilitas illa vt erat talis nature. indifferēs erat ad bonū ⁊ ad malū. ⁊ ſic eſt ſubiectuꝫmali. Ut aūt comꝑat̉ ad gr̄am ſiue ꝟtutē vel etiā ad finad quē eſt. ſic hꝫ oppoſitionē ad malū. Naꝫ malū tollitei rectā ordinationē ad illud ad qd̓ eſt. ⁊ reddit minꝰ etminus habilē. Qm̄ igit̉ malū culpe pͥmo ⁊ pͥncipalitecirca habilitatē ꝯſiſtit. ⁊ habilitas potētie opponit̉ ip̄imalo. cū malū reddat ip̄am potētiā inhabilē. hinc eſt ꝙAugꝰ. dicit ꝙ malū hꝫ eē in bono ſibi oppoſito. ⁊ ꝙ inhmōi oppoſitis regula dialeticoꝝ deficit. hͦ eſt dicere ꝙad talia oppoſita nō ſe extēdit Un̄ ex hͦ nō ſequit̉ ꝙ reguladialeticoꝝ falſificet̉. Sꝫ qm̄ mos eſt ph̓i poſitis ꝯſi-

derationibꝰ inſtantias ſubinferre. nō q̄ falſificēt ip̄as.ſꝫ q̄ intellectū ꝯſiderationū rectificēt ⁊ manifeſtent. ſicbeatꝰ Augꝰ. tanqͣꝫ vir prudes ingenio in hac inſtantiamanifeſtat illā maxima dialecticoꝝ in his oppoſitis tenere q̄ opponunt̉ oppoſitōe formali. ſicut opponit̉ virtꝰ⁊ viciū. gr̄a ⁊ culpa. In his aūt oppoſitis q̄ nō opponūtur rōne eiꝰ ꝙ ſunt. ſꝫ rōne eiꝰ ad qd̓ ſunt. nō eſt intelligēda illa regula. nā illa ſimul pn̄t ſtare ſic̄ ſtat gr̄a cū culpa. Et iteꝝ vnū pōt eē in altero ſicut culpa in habilitate. Exhis q̄ ſunt dicta manifeſta ē rn̄ſio ad q̄ſtionē ꝓpoſitā. Dico em̄ ꝙ malū ſubſtātificat̉ in bono. ⁊ nō ſolū inbono. ſꝫ etiā in bono qd̓āmō ſibi oppoſito. ſicut on̄dūtrōnes q̄ ad pͥmā ꝑtem inducunt̉. In bono aūt qd̓ directe ⁊ formaliter opponit̉ ſubſtātificari nō hꝫ. ſicut ducvltime rōnes q̄ ad ſcd̓am ꝑtem inducunt̉ on̄dūt. Adᶻillud qd̓ obijcit̉ de verbo Dyo. ꝙ malū nō eſt in exntibꝰ⁊c̄. Dd̓m. ꝙ ip̄e loquit̉ ꝑ ſe ꝙ ſcꝫ nō eſt in exn̄tibꝰ ẜm ꝙexn̄tia. ſꝫ potiꝰ ẜm ꝙ deficiētia. cū ſit pͥuatio ⁊ defectusvt iam patebit meliꝰ. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ tm̄ vnūvni opponit̉. Dd̓m ꝙ illud intelligēdū eſt de vno genere oppoſitōis. ⁊ intelligēdo ẜm ide ⁊ ꝑ ſe loquēdo. Habilitas aūt potētie nō opponit̉ ip̄i niſi rōne virtutꝭ. virtus em̄ directe opponit̉ vicio. ⁊ qꝛ naturalis habilitasqd̓āmō inclinat ad ꝟ̓tutē. hinc ē ꝙ vicio opponit̉ qd̓ammodo licet nō oīno vt virtus. ⁊ ſic patet totū.QueſtioII. Utrū malū ſit in bono tanqͣꝫ aliqͥs habitꝰ. an ſit pura pͥuatio. Et ꝙ nō ſit ibi tanqͣꝫ habitꝰ ⁊ potētia aliqͣ ſedvt pura pͥuatio videt̉. Primo ꝑ illud Ioh̓. j. Sine ip̄ofactū eſt nihil. glo. nihil. i. peccatū. gͦ peccatū nihil eſt.Itē Aug. Malū nō eſt natura aliq. ſꝫ defectꝰ circa naturā mali nomē accepit. gͦ malū nō eſt aliqͣ potētia ſꝫ defectus ⁊ pͥuatio. Ite Anẜ. de ꝯcep. virgi. c. v. Iniuſticia oīno nihil eſt ſicut cecitas. Nō em̄ aliud eſt cecitas qͣꝫ viſus abſentia vbi debet eē. q̄ nō magis eſt qͥd inoculo vbi dꝫ eē qͣꝫ in ligno vbi nō dꝫ eſſe. Itē hocip̄ꝫvidet̉ rōne. Bonū ⁊ ens ꝯuertunt̉. gͦ de qͦcunqꝫ p̄dicat̉ens. p̄dicat̉ ⁊ bonū. Si igit̉ peccatū vel malicia eēt ensmalicia ẜm ꝙ huiuſmodi haberet aliquid de bonitate.ſi ergo non habet aliquid de bonitate. non habet igituraliqͥd de entitate. Item omne ens a ſummo ente ꝓceditnec eſt aliqͣ eēntia q̄ nō ſit in dei potētia vt illā ꝓducat.ſꝫ deꝰ nō pōt peccare nec facere culpā. gͦ peccatū inquātum hmoi nō hꝫ aliqͥd de entitate. gnihil eſt pͥuatio pura. Item omne qd̓ eſt ens habet aliquā formam. omneenim quod habet aliquam formam. hꝫ pulcritudinē. ſꝫpeccatū nō hꝫ pulcritudinē cū ſit deformitas aīe. gͦ nihil hꝫ de entitate. gͦ purā dicit pͥuationē. Sꝫ contra.Aug. Peccatū eſt factū vel dictū vl̓ ꝯcupitū ꝯtra legēdei. ſꝫ om̄e dictū vel factū eſt aliqͥd. gͦ peccatū ſiue malūeſt aliqͥd. nō gͦ pͥuatio pura. Iteꝫ virtus ⁊ viciū ſuntꝯtraria. ſꝫ ꝯtraria ſunt in eodē genere. ⁊ q̄cunqꝫ ſunt ſb̓eodē genere. vtrūqꝫ eoꝝ eſt aliqͥd ⁊ nō pͥuatio pura. gͦ viciū aliqͥd eſt. igit̉ malū ſiue peccatū nō eſt oīno nihil. Itē ſiue accipiat̉ ꝯcrete ſiue abſtracte. veꝝ eſt dicereꝙ peccatū eſt in aliqͦ. ⁊ omne qd̓ eſt in aliqͦ eſt ens. ſicutom̄e qd̓ legit eſt leges. ⁊ om̄e qd̓ amat eſt amans. ⁊ omeqd̓ eſt ens eſt aliqͥd ⁊ nō eſt pͥuatio pura. gͦ peccatū ſiuemalū ſiue accipiat̉ cōcrete ſiue abſtracte nō eſt oīno nihil. Itē nihil qd̓ eſt pura pͥuatio intendit̉ ⁊ remittit̉. ſedmalū ⁊ peccatū intēdit̉ ⁊ remittit̉. qꝛ vnū peccatū ē maius alio. ⁊ vna malicia eſt maior altera. gͦ peccatuꝫ ſiuemalicia nō eſt pͥuatio pura. Item ome ordinatū p̄ſuppenit eē. ſꝫ malū culpe ẜm ꝙ malū ordinat̉ ad malū pene.ſi igit̉ ẜm ꝙ malū ē ordinatū ad penā. videt̉ ꝙ ẜm ꝙ ma

P

9