DI.XXVI

ſicut color ſime lumine. ſed ea adueniēte ex qua tota aīain ſe ⁊ ſuis potētijs decorat̉. formari ⁊ viuificari dicuntur habitus virtutū ⁊ effici deo accepti. Et quēadmodū ex lumine infuſo ⁊ colore nō fit vnū ꝑ eſſentiā ſꝫ ꝑ ordinē. Et iterū lumē inqͣꝫtum illuminat aera cōiunctumcorpori terminato. ⁊ inqͣꝫtum colorē reddit luminoſumnō eſt aliud ⁊ aliud ꝑ eſſentiā. ſꝫ ſola cōꝑatione differēset ẜm eſſe. Et ſicut vnū lumen diuerſos pōt colores adactū reducere ſine ſui multiplicatione. ſic in influentiagr̄e ⁊ habitu virtutis intelligendū ē eſſe. ſcꝫ ꝙ gr̄a ſuꝑueniens cū habitu virtutis quē informare d̓r non facitvnū ꝑ eſſentiā. ſed ideo informat. qꝛ ad finē ſuū ordinaSimiliter gr̄a a qua aīa dicit̉ eſſe deo grata. ⁊ a qua aliqua virtus dicit̉ eſſe gratuita nō differt niſi ſola cōꝑaratione. ſicut primū expoſitū eſt in lumine. Similitervna eſt gr̄a a qua oēs virtutes aīe dicuntur eſſe gratuite. Concedendū eſt igit̉ ſicut rōnes plures oſtendunt.ꝙ habitus gr̄e gratu facientis. ⁊ virtutum habitus ſūdiuerſi. ¶ Ad illud ergo quod primo obijcit̉ de igroqͥ dicit ꝙ gr̄a eſt fides cū dilectione. dd̓m ꝙ illa p̄dicatio nō eſt ꝑ eſſentiā ſꝫ ꝑ quandā cōcomitantiā ⁊ ſignificantiā. ⁊ aliquo modo poſſet reduci ad p̄dicatione percauſā. ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ diffinitio gre conuenit virtuti. dd̓m ꝙ illa notificatio vel nō eſt propriavel ſi eſt ꝓpria. non eo modo cōuenit virtuti quo dicitde gr̄a. gratia em̄ eſt ſicut donū primū. excellētiſſimuminter dona creata. ⁊ ſicut donū qd̓ cōplectit̉ totā bonitatē donātis. ſic autē tn̄tellecta hac notificatione noncōpetit virtuti ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ gratia cooperans eſt virtus. dd̓m ꝙ ille actus nō aſſignat̉ gratie ẜmſe. ſed ẜm ꝙ eſt ordinatiua virtutis. ⁊ ſic dicit̉ li. ar. cooꝑari. Nec ex hoc ſeqͥtur ꝙ idē ſit quod virtus. īmo ſiſic argueret̉ eſſet cōſequens. ſicut ſi ita argueret̉. colormouet vſum. ⁊ lux mouet viſum. ergo colornon differta luce. Et per hoc patet reſponſio ad ſequens. qm̄ viuificare. ⁊ acceptum reddere. ⁊ opus meritoriū facere. aliter cōpetit virtuti. aliter gr̄e. Gratie em̄ cōpetit primovirtuti vero ex cōſequēti. videlicet. qꝛ ab influentia grtie format̉ ⁊ ordinatur ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſi habitus ſunt diuerſi. vnus nō denominat alterū. dd̓ꝫ ꝙ eſtdenominatio ꝑ inherentiā. ſic albedo. albū denomīatcorpus. ⁊ denoīatio ꝑ circūceſſionē quandā in qua aliqua duo ſic ſe hn̄t ꝙ vnū habet ordinare alterū. ẜm ꝙdicit̉ volūtas deliberās. ⁊ iuſticia prudens. ⁊ per huncmodū virtus dicit̉ eſſe gratuita. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ꝙ circūſcripto omni habitu ⁊c̄. dd̓m ꝙ a charitate nonpōt circūſcribi gratia. qꝛ ſemꝑ nominat charitas virtutem formatam. Si qͥs aūt vocaret charitatem habituꝫamoris quo natus eſt homo diligere deū ꝓpter ſe. ⁊ ſuper oīa. ſic ⁊ quaſi mō nō poſſit abſqꝫ gr̄a reꝑiri. pōt intelligi ſicut in adā ⁊ in primo angelo ante lapſū fuit. vtſupra di. iij. patuit. Et ſic patet ꝙ gr̄a eſt alid̓ qͣꝫ virtꝰpatꝫ etiam ꝙ eſt aliud qͣꝫ potentiarū rectificatio. Naꝫin hoīe qͣꝫtū ad ſtatū innocentie erat potentiarum rectitudo anteqͣꝫ eſſet gr̄e grātū facientis infuſio. ⁊ hoc melius videbit̉ infra cū aget̉ de neceſſitate gratie ẜm ſtatuꝫinnocentie. ¶ QueſtioIIIDe gratia in cōparatione ad gloriā. Et eſt q̄ſtio. Utrūdifferant ꝑ eſſentiā. ⁊ ꝙ ſic. videt̉. Gratia gratū faciēset ſi nō ſit fides. tn̄ nō eſt ſine fide. qꝛ ſine fide impoſſibile eſt placere deo. gloria aūt nullo modo cōpatit̉ ſecūfidē. ergo neceſſe eſt gratiā ⁊ gloriā ꝑ eſſentiā differre.Ite gratia gratū faciens ſe habet ad gloriā ſicut viaad terminū. ⁊ ſicut id qd̓ eſt ad finē. ſi igit̉ terminus ne

ceſſario diſtinguit̉ a via. ⁊ finis ab eo qd̓ eſt ad finē diſtinctione eſſentiali. pari rōne videt̉ ꝙ gr̄a ⁊ gloria. Itēſicut ſe habet culpa ad ſuppliciū. ita ſe habet gr̄a ad p̄miū. ſed culpa ⁊ pena eterna differūt eſſentialiter. gͦ pari rōne gr̄a ⁊ gloria. ¶ Item corruptibile ⁊ incorruptibile differūt ꝑ eſſentiā. ſꝫ gr̄a eſt corruptibilis ⁊ amiſſibilis. ſicut ſupra oſtenſum fuit. gloria vero omnino eſtincorruptibilis. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē quod eſt cognoſcibile abhabente. differt per eſſentiā ab eo quod nō eſt cognoſcibile. ſed gloria ab om̄i eo qͥ habet eā cognoſcitur. nullꝰem̄ eſt glorioſus qui neſciat ſe eſſe glorioſum. gratia nōergo differt ꝑ eſſentiā a gloria. Sed cōtra. Sicut ſe habet charitas vie ad charitatem patrie. ſic ſe habet gratia ad gloriā. ſꝫ charitas vie nō differt ꝑ eſſentiā a charitate patrie. ſicut em̄ d̓r. jͣ. Coꝝ. xiij. Charitas nunqͣꝫ excidet. gͦ pari rōne gratia a gloria. ¶ Ite xp̄s ab inſtantiſue cōceptionis habuit gloriā. ⁊ habuit gr̄am. ſꝫ gratiailla quā habuit fuit ad cognoſcendū ⁊ amādum deū. ſtatim em̄ cū cōceptus fuit cognouit ⁊ amauit cognitioneet delectatione cōprehenſionis. igit̉ in ipſo gratia nondifferebat a gloria. ¶ Item ꝑfectum ⁊ imꝑfectum nonvariant remẜm eſſentiā. ſꝫ gr̄a dicit aſſimilationē anime ad deū ẜm ſtatum imꝑfectionis. gl̓ia vero ẜm ſtatūꝑfectionis. gͦ ⁊c̄. ¶ Item aūt gloria reddit acceptū deoaut nō. Si nō. ergo nō tm̄ placet deo gloria qͣꝫtū gratiagͦ nec ſtatus patrie qͣꝫtum ſtatus vie. qd̓ eſt incōueniens. Si ſic. gͦ cū iſte ſit ꝓprius actus gre. neceſſe eſt gloriam eſſe gr̄am. ¶ Item qn̄ aliquis de gratia tranſit adgloriā. aut ꝑdit gratiā aūt nō. Si perdit gr̄am. gͦ videt̉ꝙ deſinat eſſe gratus deo. ⁊ ꝙ gloria ⁊ gratia habeāt adinuicem repugnātiam quoꝝ vtrūqꝫ falſū eſt. Si non ꝑdit. cū gratia ſit vita anime. ſicut oſtenſū eſt ſupra. ⁊ invna aīa tm̄ ſit vna. aut gloria nō erit vita. aut gratia etgloria erūt idē ꝑ eſſentiā. ſꝫ cōſtat ꝙ gloria eſt vita. gͦ ⁊c̄Queſtio eſt igit̉ qualiter ſe habeat gr̄a ad gloriā. ſi eniꝫſūt idē. qualiter trāſeūt ab vna ad aliā. ⁊ quare ſortiunt̉diuerſa noīa. Si vero diuerſa ſūt. vt qͥd gloria appellatur gr̄a. Unde eſt etiā iſta diuerſitas. cū diuina gratiaom̄i ſtatui ꝯueniat. ſiue ſtatui vie. ſiue ſtatui pr̄ic. vtroqꝫ em̄ deus acceptat. ¶ ℟ꝰ. dd̓m. ꝙ tā gratia gratū faciens qͣꝫ gloria nominat diuinā influentiā ꝑ quā animahabet deū ⁊ deus habitat in anima. Habere aūt cōtingit dupliciter. Uel ꝑfecte. ⁊ ſic habet homo deū in rōnequieſcētis. Uel ſemiplene. ⁊ ſic hꝫ homo deū in rōne tēdentis. Primū ſcꝫ quies. cōpetit ſtatui patrie. ſcd̓m ſcꝫtendētia cōpetit ſtatui vie. ⁊ ideo primum eſt glorie. ſecundū ē gr̄e. Et qꝛ primū eſt premij. ſcd̓m eſt meriti. id̓ogratie attribuit̉ actus merēdi. glorie vero actus regnādi. Qm̄ igit̉ idē pōt eſſe ꝑ eſſentiā magis ꝑfectum ⁊ minus ꝑfectū. hinc eſt ꝙ gratia ⁊ gloria ẜm ꝙ diſtinguuntur ẜm modū habēdi deū differūt ſolū ẜm ſtatū. Et qm̄nos habere deū nō eſt aliud qͣꝫ deū habitare in nobis.ideo gr̄a ⁊ gloria nō ſolūmodo diſtinguunt̉ ẜm moduꝫhabēdi deū. ſꝫ etiā ẜm rōnem habitādi deū in nobis.Cum tn̄ dico deū habitare in hoīe. duo ex hoc dico. ſcilicet diuinā dignationē qua hoīem acceptat ⁊ ſibi cōfederat. ⁊ ꝑ ꝯſequēs hūanā exaltationē. ex qua hō cā q̄ deiſunt excellēter participat. Et ideo illa influentia ꝑ quādeus in nobis habitat d̓r eſſe gratia ẜm primā cōꝑationem. vicꝫ inquātū deus homini cōdeſcēdit. ⁊ d̓r eſſe gloria quātū ad ſubſtantiā. Ad ſcd̓am cōꝑationē ẜm hͦ videlicet ꝙ hō ꝑ illā inhabitationē ſublimat̉. ⁊ ad magnaconſcēdit. ẜm iſtā ꝯſiderationē ⁊ ẜm iſtū modum. gr̄a ⁊gl̓ia nō differūt niſi ſola cōꝑatōe. Un vita eterna noīat̉

10

20

21

12

24

23

Ccc