LiberSecundus

ꝙ actus gratie ẜm ꝙ gratia eſt diuerſificātur ⁊c̄. dd̓mꝙ ⁊ ſi actus illi diuerſi ſint tāta diuerſitate ꝙ in corpotalibus diuerſis rebus attribuūtur. quia alterius medicine eſt curare. ⁊ alterius p̄ſeruare. in ſpiritualibustamē nō ſic diuerſificant̉ vt indicāt diuerſitatem habitus. tū ꝓpter ipſoꝝ actuū ⁊ effectuū ordinem. tū etiā ꝓpter ip̄ius habitus ꝑfectionē. ex qua habet vt poſſit mtomelius in plures effectus ſine ſui multiplicatiōe. qnatura corporalis hoc poſſit ex diuerſaꝝ naturarū coiunctionē. Ad illud quod obijcit̉ de ſcientia plana ē reſponſio ꝑ iam dicta. nō em̄ eſt ſimile. tū qꝛ ſciētia dicihabitū habentē reſpectū ad exteriora cognoſcibilia ẜmſpeciales ⁊ proprias ꝯditiones ⁊ naturas. tū etiā qꝛ aliquo modo ſcientia creata creari d̓r ex rebus extra. tumetiā qꝛ ad ip̄am maxime ꝑtinet diſtinguere. Oppoſitaaūt haꝝ ꝓprietatū ⁊ cōditionū reperiri habent in gratia. ſicut poteſt haberi ex his q̄ predicta ſunt. ⁊ ideo nōplurificat̉. ſed in aīa vna reperitur vna.¶ QueſtioIIDe cōparatione gratie ad virtutē gratuitā. ⁊ ē queſtioUrrū gr̄a gratū faciens ⁊ virtus gratuita differāt ꝑ eſſentiā. Et ꝙ ſic. Uidet̉ primo ꝑ illud qd̓ magiſter dicitet habitū eſt in lectione p̄cedenti. ꝙ gratia gratū faciēseſt fides cū dilectione. ſi gͦ fides ⁊ charitas virtutes ſūvr̄ ⁊c̄. Itē quoꝝ diffinitiones ſunt eedē. ip̄a ſunt eadeꝫſꝫ gratiā ſic diffinit̉ ab Iſido. Gratia eſt diuine mīe donum ꝑ qd̓ bone volūtatis eſt exitus. Sed hec diffinitiocōuenit virtuti gratuite. gͦ ⁊cͣ. Item eadē eſt ꝑ eſſentiaꝫgratia operās ⁊ cooperas. ſed gr̄a cooperās in lib̓. ar.non eſt aliud qͣꝫ virtus gratuita. cū ip̄ius ſit voluntaticooperari. gͦ idē eſt virtus ⁊ gratiā. Item quoꝝ effectꝰet actus ꝓximus ⁊ īmediatus eſt idē. ip̄a ſūt eadē. ſꝫ gratie actus reſpectu ſubiecti eſt aīam viuificare. reſpectudei ē acceptā reddere. reſpectu oꝑis ē ip̄m opꝰ meritorum facere. oīa hec virtuti cōpetūt. Nā dicit̉ Ro. j. Inſtus ex fide viuit. Et heb̓. xj. Sine fide impoſſibile eſtdeo placere. Et. j. Coꝝ. xiiij. Si charitate non habeo.nihil mihi prodeſt. gͦ ſi primi effectus gratie virtuti attribuuntur. gratia ⁊ virtus ſūt vnus ⁊ idē habitus. Itſi habitus ſunt diuerſi. vnus nō denominat alterū. ſedgr̄a virtutē denoīat. Dicit̉ em̄ ꝟtus gratuita. gͦ gratia⁊ virtus nō differūt in eſſentia. gͦ ⁊c̄. ¶ Itē circūſcriptoomni alio habitu. ſi qͥs habeat fidē ⁊ charitatē. hꝫ vndedeo placeat. ⁊ vnde ei etiā ſeruiat. ſi igit̉ illud qd̓ facitdeo placere eſt gratia gratū faciēs. gͦ om̄i habitu circūſcripto. intellecto ꝙ qͥs habeat fide ⁊ charitatem. habetgraria gratū facientē. gͦ gratia gratū faciēs nō eſt aliudꝑ eſſentiā differens a virtute. Sed cōtra. Anẜ. de concordia predeſtinationis ⁊ li. ar. rectitudinē voluntatisnullus habet niſi dei gratia p̄ueniente. ſed virtus non ēaliud qͣꝫ rectitudo volūtatis. gͦ virtus eſt a gratia p̄ueniente. ſed in creaturis differt effectus a cauſa ꝑ eſſentiaꝫ. gͦ virtus gratuita eſſentialiter differt a gratia. Itēquecūqꝫ ſic ſe habent ꝙ vnū eſt mediū operādi reſpectualterius illa differūt ꝑ eſſentiā. qꝛ nihil creatū agit ſeipſo. ſed gr̄a in opus bonū ⁊ in actum determinatum mouet mediāte virtute. gͦ gratia ⁊ virtus gratuita differūtꝑ eſſentiā. Itē quecūqꝫ ſic ſe hn̄t ꝙ vnū illoꝝ habet actūcōtinuū. ⁊ reliquū habet actuꝫ interpolatū illa differūtper eſſentiā. ſꝫ gratia ⁊ virtus ſūt hmōi. qꝛ gratia eſt inactu cōtinuo. ꝯtinuo em̄ viuificat ⁊ aīam deo reddit aceptā. virtus vero nō eſt cōtinue in ip̄o actu. gͦ ⁊c̄ ¶ Itēquecūqꝫ ſic ſe habēt ꝙ habent diuerſas differētias diuidentes. illa differūt ꝑ eſſentiā. ſꝫ gratia diuidit̉ ꝑ preue-

nientē ⁊ ſubſequētem. virtus vero ꝑ cardinalē ⁊ theologicā. gͦ ⁊c̄. Item quecūqꝫ ſic ſe habet ꝙ vnū remanet reliquo recedēte. illa ſūt ꝑ eſſentiā diuerſa. ſꝫ virtus aliquomodo remanet poſt ꝑpetrationē culpe. gratia vero gratū faciēs nullo modo. gͦ ⁊c̄. Itē quecūqꝫ duo ſic ſe habētꝙ vnū remanet indiuiſū. reliquū vero diuidit̉ ⁊ multiplicat̉. illa eſſentialiter differūt. ſed gratia in vna aīa eſtvna ſicut on̄ſum eſt ſupra. virtutes vo multe. ſicut or̄ditur infra ⁊ apl̓us dic̄. j. Coꝝ. xiiij. Nūc aūt manēt fides ſpes ⁊ charitas. tria hec ⁊c̄. neceſſe eſt igit̉ gr̄am etvirtutes gratuitas differre ꝑ eſſentiā ¶ ℟º. ad p̄dictorū intelligētiam eſt notandū ꝙ circa hoc diuerſi diuerſimode ſenſerūt. Quidā em̄ dicere voluerūt ꝙ gr̄a nihilaliud ē qͣꝫ virtus. Intellexerūt em̄ ꝙ gratia nō eſt aliudqͣꝫ q̄dam rectificatio potētiarū aīe reſpectu eius ad qd̓ſunt. Hanc aūt rectificationē qꝛ ſupra naturam eſt. nōpōt facere niſi deꝰ. Et qm̄ talē rectitudinem faciēdo inaīa dat virtutes ip̄is potētijs. vt rōnali fidē. cōcupiſcibili charitatē. ⁊ iraſcibili ſpem. ideo dicūt gratiā creatam nihil aliud eſſe quā virtutem gratuitam. differreaūt ſola rōne dicēdi. quia gratia d̓r inqͣꝫtum deꝰ ꝑ illamrectitudinē aīam acceptat ⁊ approbat. virtus vero inqͣꝫtum aīa ſic rectificata habet exire in opera ardua ⁊ laudabilia. Alij vero dixerūt ꝙ gr̄a ⁊ virtus gratuita eſſentialiter differūt ſicut pͥncipiū ⁊ pͥncipiatū. ⁊ ſicut ſubſtātia ⁊ virtus. Sicut em̄ potētia aīe nō eſt ip̄a aīe eſſentiaſed potius emanat ⁊ ꝓcedit ab illa. ſic virtus q̄ perficitpotētiam nō eſt ip̄a gratia q̄ ꝑficit aīe ſubſtātiam. ſꝫ potius aliqͥd egrediēs ab ip̄a. vt ſicut aīa eſt quoddā totūpotētiale. ſic ⁊ gr̄a ſit quoddā totū potentiale. eſt em̄vna ẜm ſe inqͣꝫtū reſpicit ip̄am aīe ſubſtantiā. eſt tamēorigo pluriū inqͣꝫtū influit in ip̄as potētias. Unde dicunt illas virtutes nō ſolūmodo differre inqͣꝫtū ſūt virtutes. ſed etiā inqͣꝫtū gratuite. vt ſit alia gra ſpecialis aqua fides dicit̉ gratuita. alia a qua ſpes. alia a qua charitas gratuita nūcupatur. Quelibet aūt haꝝ poſitionum ⁊ ſi ꝓbabilitatē habeat. nihilominus tamē ſi qͥs interius aſpiciat. videbit aliquo modo vtrāqꝫ a veritatistramite declinare. Nam prima q̄ dicit ꝙ gr̄a nihil aliud eſt qͣꝫ virtutꝭ habitus. neceſſe habet dicere aūt ꝙ omnes virtutes ſint vna virtus. aut ꝙ in vno homine ſinmulte gr̄e gratū faciētes. quoꝝ vtrūqꝫ eſt īprobabile. etvnū eſt improbatū ſupra. ⁊ aliud eſt ſatis improbabilevicꝫ ꝙ oēs virtutes ſint vna virtus. ⁊ improbat̉ ſuo loco. Neceſſe habet etiā dicere. aut ꝙ gr̄a gratū faciēs nōtotaliter tollitur ꝑ culpā. aut ꝙ poſt pctm̄ nihil remanet de virtute aliquā. Et primū hoꝝ eſt ꝯtra cōmunendoctoꝝ ſententiā. ſcd̓m vero eſt cōtra ſenſibilem experientiā ideo modus iſte dicēdi nō modicā habet calūnam. Alius etiā a veritate deuiare dicit̉ ¶ Primo in cōꝙ ponit ꝙ gratia primo exiſtat in ſubſtātia. ⁊ poſtmodū influat in potētias hoc em̄ improbatū eſt ſupra. Sꝫcundo vero in eo ꝙ ponit in vno ⁊ eodē homine eſſe diuerſas gratias gratū facientes. ⁊ hocip̄m ſupra improbatū eſt. Unus eſt em̄ decor qui datur faciei aīe ex quonō ſolū ipſa acceptatur. īmo etiā habitus eius ⁊ operaEt ideo eſt tertius modus dicēdi. ꝙ quēadmodū cū dico lumen ⁊ colorē illuminatū. dico aliā ⁊ aliā formā. licet vna ſit ordinata ad aliā. ⁊ quodāmodo altera compleatur ex alterius p̄ſentia. Similiter intelligendūde gratia ⁊ virtute gratuita. Quēadmodū em̄ color qͣlitas eſt corporis terminati q̄ a preſentia luminis influivenuſtatur ⁊ cōplet̉ vt poſſit mouere viſū. ſic virtus qͥcbabilitatio potētie. abſqꝫ gr̄a gratū faciente informis e.

7

f18