DI.XXVI

¶ Determinat quid ſit illud adiutoriū li. ar. ſuꝑadditū qͣꝫtū ad actū ſiue effectū.AEc ē gr̄a oꝑans ⁊ cooꝑans. Oꝑans. eīgr̄a preꝑat hoīs volūtatē vt velit bonūGr̄a cooꝑās adiuuat ne fruſtra velit. vn̄Aug. in li. de gr̄a ⁊ li. ar. Cooꝑando deꝰ ī nobis ꝑficit. qd̓ oꝑando īcipit. qꝛ ip̄e vt velimꝰ oꝑat̉ īcipiens. qͥ volētibꝰ cooꝑat̉ ꝑficiēs. vt gͦ velimꝰ oꝑat̉.Cuꝫ aūt volumꝰ ⁊ ſic volumꝰ vt ꝑficiamꝰ. nobiscooꝑat̉. ⁊ tn̄ ſine illo vel oꝑāte vt velimꝰ. vl̓ cooꝑante cū volumꝰ bona pietatis oꝑa nihil valemꝰ.Ecce his ꝟbis ſatis aperit̉ q̄ ſit oꝑans gr̄a. ⁊ q̄ cooꝑans. Oꝑans eī gr̄a ē q̄ p̄ueīt volūtatē bonamEa eī liberat̉ ⁊ p̄ꝑat̉ hoīs volūtas vt ſit bona. bonūqꝫ efficacit̓ velit. Cooꝑās ꝟo gr̄a volūtatē iaꝫbona ſeqͥt̉ adiuuādo. vn̄ Aug. cōtra Iulianū hereticū. qͥ bonā volūtatē ex li. ar. tm̄ eē dicebat. atqꝫ hoīeꝫ ꝑ li. ar. poſſe bonū velle ⁊ oꝑari ſine gr̄aaſſerebat ait. Aꝑtā de cōmēdatiōe gr̄e apl̓us ſentētiā ꝓtulit cū ait. Nō ē volētis neqꝫ currētis. ſeddei miſerentꝭ. Hec ſi attenderes iuliane nō extēderes cōtra gr̄am merita volūtatꝭ hūane. Nō eīideo miſeret̉ deꝰ alicuius. quia voluit ⁊ cucurrit.ſed ideo voluit ⁊ cucurrit. quia miſertus eſt deꝰ.Parat̉ em̄ voluntas homīs a deo ⁊ a domīo greſſus hoīs dirigūt̉. Iōqꝫ cōgrue ait. Nō ē volentisneqꝫ currētis. ſꝫ miſerentꝭ dei. Nō qꝛ hoc ſine volūtate nr̄a agat̉. ſꝫ qꝛ voluntas nr̄a. nil boni agit.niſi diuinitꝰ adiuuet̉. Un̄ alibi apl̓s ait. Nō aūtego ſꝫ gr̄a dei mecū. Nō iō dicit. qꝛ nihil boni agebat. ſꝫ qꝛ nihil boni ageret. ſi illa non adiuuaret.His teſtimonijs aperte inſinuat̉. qꝛ voluntas hominis gratia dei preuenitur atqꝫ preparat̉ vt fiat bona. non vt fiat voluntas. qꝛ ⁊ ante gratiamvoluntas erat. ſꝫ nō erat bona ⁊ recta voluntas.

ex ineptitudine ex ꝑte corporis hꝫ impediri qͣꝫtū ad ſuūvſum. ſicut impedit̉ in infantibꝰ ⁊ furioſis ⁊ dormiētihus. Ad illd̓ qd̓ primo obr̄ in ꝯͣriū de petitiōe ſalomonis q̄ fuit in ſomnis. dd̓m. ꝙ illud fuit aut gr̄e ſpālis ⁊priuilegij nō legis cōis ꝙ in ſomnis potuit mereri ⁊ dignus fuit cxaudiri. Aut certe hoc d̓r nō ꝙ deo dormiendo placuerit. ſꝫ qꝛ aūt vigilando ⁊ illud p̄cogitādo deoplacuit qd̓ in vigilia placuerat. dn̄s ꝑ reuelationē manifeſtare voluit in ſomnis. frequentiꝰ em̄ in ſomnis ꝙin vigilia apparere cōſueuit. Et ꝑ hͦ pꝫ rn̄ſio ad ſequēsꝟbum greg. Ꝙ eī dicit ſanctos viros in ſomnis mereri. hͦ dictū eſt qꝛ occaſiōe ſumpta ab eo qd̓ patiūt̉ ī ſomnis. poſtmodū merent̉ in vigilia. ſicut vir ꝑfectior demereri dicit̉ in pollutione nocturna quā ſua cogitatione ꝓuocauit. vl̓ de cuiꝰ recordatiōe poſtmodū delectat̉Ad illud qd̓ obr̄ ꝙ anīa ẜm oꝑatiōeꝫ intellectiuā nō eſtactꝰ alicꝰ ꝑtis corꝑis. iā pꝫ rn̄ſio ex p̄dictis. Quāuis ēnō oꝑet̉ ꝑ organū corꝑale. nihilominꝰ tn̄ ad hoc ꝙ anīoꝑet̉ in corꝑe neceſſe ē corpꝰ ẜm nobiles ſpūs ⁊ nobiliaorgana in debita actualitate et diſpoſitōne eē ſicut prius oſtenſū ē. Et qm̄ hec diſpoſitio tollit̉ ꝑ corꝑis in epudinē. iō ꝑ ꝯſequēs actꝰ rōnis ⁊ vſus li. ar. impedit̉¶ Ad illud ꝙ obijcitur ꝙ anima inſomnis reuocaturad interiora. dd̓m ꝙ veꝝ eſt. ſed nō qͣꝫtū ad oēs oꝑatōesīteriores. ſꝫ qͣꝫtū ad oꝑatiōes naturales. Nā ſomnuseſt qͥes virtutū aīaliuꝫ cū intēſione naturaliū. ⁊ iō nō ſequit̉ ꝙ vſus rōnis vl̓. li. ar. in ſomnis intēdat̉. cū hecpotiꝰ ꝯtineāt̉ ſub viribus aīalibus qͣꝫ naturalibꝰ. Adillud ꝙ obr̄ ꝙ in ſomnis aīa videt ſutura. dd̓m ꝙ ſicutdeterminatū eſt ſupra diſ. vij. in ſōnis nō ē preuiſio futuroꝝ niſi viſitatio emitrat̉ ab altiſſimo. ſicut dr̄ Eccīxiiij. Magis aūt dn̄s viſitat in ſomnis qͣꝫ in vigilia inreuelādo futura. Tum ꝓpter hoc ꝙ aīa in vigilia ē diſꝑſa ad exteriora ſenſibilia cōprehēdenda Tum qꝛ etiadn̄s qui poſuit tenebras latibulū ſuū ad ſuijp̄iꝰ occutatione. magis vult in ſomnis qͣꝫ in vigilia reuelatiōeemittere Tum quia etiā magis in ſomnis agitur hōagat. ⁊ in reuelatōne diuina plꝰ ſe hꝫ hō ꝑ modū ſuſcipientis qͣꝫ agētis. Tum qꝛ etiā in ſomnis mediū tenehō inter mortuū ⁊ viuēteꝫ. et ita quodāmō a vita hmōrecedit. de qua dn̄s Exod̓. xxiij. dicit. Non videbit mehō et viuet Ex hoc ergo nō pōt ꝯcludi ꝙ vſus libe. ar.ſit in ſomnis qͣꝫuis ibi cōtingat reuelatiōes fieri. qm̄ inſomnis magis agit̉ aīa qͣꝫ agat ſed in vſu li. ar. magisagit qͣꝫ agit̉ ¶ Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ vis fantaſtica nō impedit̉ in ſomnis. dd̓m. ꝙ ⁊ ſi videat̉ fantaſia magis inſomnis qͣꝫ in vigilia vigere nihilominꝰ tamē aliqͦ modo impediri habꝫ. potētior eſt em̄ hō in vigilia ad imaginādū omne qd̓ vult qͣꝫ in ſomnis. licet motꝰ imagintiue nō ita appareat in vigilia ꝓpter ꝯuerſioneꝫ aīe adexteriora. ⁊ in ſomnis medij motꝰ ſentiātur ꝓpter aīe qetationē. Et ſi obijcias ꝙ nō ſic īpedit̉ quin aliquo modo habeat vſū ſuū fantaſia ergo nec debet impediri ſuꝑior potētia. iam pꝫ reſpōſio ex his que ſupra dicta ſūfacilius em̄ aufert̉ oīs potētia in ſomno ⁊ citra ſomret ꝓpter ea in ſomnis plus qͥetantur virtutes aīalesnaturales. motꝰ aūt et decurſus illoꝝ fātaſmatū natiralis eſt. et ideo nō ſic impedit̉ vſus fantaſie ſicut vſuspotētie intellectiue. Ad qͣſtiones auteꝫ que ſequunturana eſt reſpōſio ex his que predicta ſunt.¶ Diſtīctio. xxvj. de li. ar. cōꝑato ad auxiliū gr̄edeterminans quantū poſſit li. ar. cum gratia.Ec eſt gr̄a oꝑans ⁊ cooꝑans ⁊c̄. Supra egitmagiſter de li. ar. ſiue de adiutorio homiui colUlato in ſe. in hac ꝟo ꝑte agit de ip̄o cōꝑato ad au

xiliuꝫ gr̄e. Diuidit̉ aūt iſta ꝑs in duas ꝑtes. In prīa d̓terminat quātū poſſit li. ar. cum gr̄a. In ſecunda quātū poſſit circūſcripta gratia. jͣ. diſt. xxviij. Id ꝟo incōcuſſe ⁊ incuntanter teneamꝰ ⁊c̄. Prīa ꝑs hꝫ duas ꝑtesIn pͥma determinat de adiutorio gratie oꝑantis ⁊ cooꝑantis collato li. ar. ꝓut illud adiutoriū cōparat̉ ad lib̓.ar. In ſecunda ꝓut cōꝑatur ad habitū gratuitū ⁊ vſumſibi debitū. jͣ. diſt. xxvij. Hic conſiderandū eſt cū predictum ſit. Prima ꝑs habet duas. In prima determinatquid ſit ſiue cuius efficacie ſit illud adiutoriū gratie qd̓li. ar. ſuꝑaddit̉. In ſcd̓a vero determinat de eodem adiutorio qͣꝫtum ad voluntatē ſiue ad lib̓. ar. ordinat̉. ibi.Ipſa tn̄ eadē voluntas quedā gr̄e dona preuenit. Prīaꝑs habꝫ tres ꝑticulas. ¶ In prima determinat quid ſitillud adiutoriū li. ar. ſuꝑadditum qͣꝫtum ad actum ſiueeffectum. In ſecunda ꝟo qͣꝫtum ad ſubiectum. ibi. Uoluntatē ip̄am augꝰ. in li. de duabꝰ ⁊c̄. In tercia ꝟo qͣꝫtūad ip̄m donū gratuitū. ibi. Et ſi diligent̓ intendas ⁊c̄.Sil̓it̓ ſcd̓a ꝑs prīcipalis tres hꝫ ꝑtes. In prīa det̓mīatꝟitatē. ibi. Ip̄a tn̄ ead̓ ⁊c̄. In ſcd̓a ꝟo reouet dubitationē. ibi. Nō eſt tamē ignorandū ⁊c̄. In tertia ꝟo ꝑte ſubiungit ꝟitatis recapitulationē. ibi. Illiꝰ em̄ gr̄e ꝑcipiēde ⁊c̄. Haꝝ aūt ꝑtiū ſubdiuiſiōes manifeſte ſunt ī lra-

72

3

74

DI. XX

Augꝰ

16

77

Roꝝ. ix.

Psͣ. xxxvj