Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
139v
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecundus

fecit bonū vult ſe feciſſe. ⁊ hocipſo meret̉. ſi igit̉ hunc feciſſe bonū demōſtrato illo qui fecit eſt neceſſariū. li. ar.eſt reſpectu actus necͣrij etiā ẜm ſtatum meriti Itē li.ar. eſt ptās nō alligata eo ip̄o ꝙ li. eſt. ſi igit̉ potentia ītellectiua coip̄o ꝙ nō eſt alligata poteſt cognoſcere neceſſaria ⁊ contingentia. gͦ cum voluntas. vel ar. lib̓. acnihil aſtringatur. vr̄ ꝙ erit reſpectu actuū neceſſariorū⁊ contingentium ſimul. ℟º. dd̓m ꝙ li. ar. dupliciter p̄tconſiderari. Aut ẜm ꝙ liberū. aut ẜm ꝙ deliberās. Sloquamur de ipſo ẜm ꝙ liberum. ſic concedo ꝙ pōt eſſenō ſolū reſpectu cōtingentis. ſꝫ etiā necͣrij. ſicut patꝫ indeo ⁊ in xp̄o. ⁊ in angelis ⁊ in hominibꝰ beatis. Cū em̄duplex ſit neceſſitas. videlꝫ coactionis ⁊ īmutabilitaNeceſſitas coactionis repugnat libertati ar. Neceſſitas ꝟo īmutabilitatis nō. ꝓ eo ꝙ ar. d̓r liberū. nō qꝛ ſicvelit hͦ vt poſſit velle eius oppoſitū. ſꝫ qꝛ omne qd̓ vultappetit ad ſuijp̄ius imperium. quia ſic vult aliquid vtvelit ſe velle illud. ⁊ ideo in actu volendi ſeip̄m mouet⁊ ſibi dominat̉. ⁊ ꝓ tanto d̓r libeꝝ qͣꝫuis īmutabiliter ordinetur ad illud. Si aūt loquamur de lib̓. ar. ẜm ꝙ deliberans vtrū hͦ fiat vel nō fiat. ſic actus eiꝰ de quo d̓liberat eſt contingens. Nullus em̄ deliberat de neceſſario ⁊impoſſibili. actꝰ tn̄ ille poteſt eē circa necͣriū. vel circacōtingens. In li. em̄ ar. eſt cōſiderare actū volēdi ⁊ ip̄mvolitū ⁊ inqͣꝫtum li. ar. eſt deliberans neceſſe eſt ꝙ ꝯtingentia ſit circa vtrūqꝫ iſtoꝝ vel circa alteꝝ. Circa vtrūqꝫ. vt cum qͥs deliberat vtrū velit intrare religionē. vediligere inimicū. Circa alteꝝ. vt cum qͥs deliberat vtdebeat ꝯſentire vel diſſentire appetitui naturaliter īſeto. vtpote appetituibtītudinis. Sic igit̉ actꝰ li. ar. delberantis. qͣꝫuis poſſit eſſe circa neceſſariū. ſꝑ ē contingens. actus ꝟo li. ar. vt libeꝝ eſt. nō ſolū pōt eē circa neceſſarium. ſꝫ etiā neceſſariꝰ in ſe. ⁊ ꝑ hoc ptꝫ reſponſioad ꝓpoſitam queſtionē. ptꝫ etiā reſponſio ad obiectaNā rōes q̄ oſtendunt ꝙ li. ar. poteſt eſſe reſpectu acneceſſarij. ꝯcludunt de li. ar. ẜm ꝙ libeꝝ ſicut manifeſteapparet ꝑtractanti. Autoritates ꝟo ⁊ rōnes ad oppoſtu intelligunt̉ de li. ar. ẜm ꝙ deliberans ⁊ cōſilians. aliter nō cogūt Nā qd̓ primo obr̄ de verbo magiſtri. planū eſt ꝙ intelligit de li. ar. ẜm ſtatū viatoris. ſic̄ mgr̄ inlittera ſeip̄m exponit. Sil̓r qd̓ ſecundo obijcit̉ ꝙ li. ar.eſt eoꝝ de quibꝰ cōſiliamur. hoc em̄ verū ē de li. ar. ẜm ꝙtenet rōnem deliberantꝭ. Et ad illud ꝙ obr̄ ꝙ rōnal̓ poteſtas eſt ad oppoſita. dd̓m. ꝙ illud nō eſt veꝝ de oī poteſtate rōnali. ſicut iam in ſequenti ꝓblemate meliꝰ patebit. ſꝫ hͦ eſt verū de rōnali ptāte ẜm ſtatū mutabilitatis ⁊ v̓tibilitatꝭ. ẜm quē ſtatū intelligit̉ ꝟbum ph̓i. Acillud qd̓ obr̄ ꝙ necͣriū ⁊ voluntariū ex oppoſito diuidūtur. dd̓m. ꝙ veꝝ eſt ẜm ꝙ necͣriū dictū a neceſſitate coctionis. ẜm aūt ꝙ necͣriū dictū eſt a necc̄itate mutabilitatꝭ. non diuidit̉ ꝯͣ voluntariū. niſi voluntariū dicat̉ avoluntate deliberāte ⁊ cōſiliante. ⁊ hoc mō bene ꝯcedoꝙ voluntariū eſt cōtingens. ⁊ hoc non obuiat ſꝫ potiꝰconſonat ei qd̓ dictum eſt. QueſtioIIIDe li. ar. in cōꝑatione ad obiectum. Et eſt qō vtrū lib̓.ar. ẜm ꝙ liberū poſſit in malū. Et ꝙ ſic vr̄. De nullo vituperat qͥs nec laudat̉. niſi de illo qd̓ eſt a li. ar. ẜm ꝙ liberū. gͦ li. ar. pōt in pctm̄ ẜm ꝙ libeꝝ ⁊ in malū. Itē actꝰli. ar. ẜm ꝙ li. eſt eligere. ſꝫ li. ar. de ſe cū eſt gr̄a deſtitutūhꝫ eligere malū. bonū aūt non eligit niſi ꝑ auxiliū gre.gͦ li. ar. quantū eſt de ſe plus hꝫ obiectū malū qͣꝫ bonumItē ptātes rōnales ſunt ad oppoſita ẜm ꝙ hmōi. ſꝫ lib̓.ar. ẜm ꝙ libeꝝ ē ptās rōnalis. gͦ eſt ad oppoſita quantūeſt de ſui natura. ſed nō eſt ad oppoſita que ſunt dulce ⁊

amaꝝ. verū ⁊ falſum. ⁊ ſil̓ia. gͦ ad oppoſita q̄ ſunt bom⁊ malum. gͦ malū eſt ob̓m li. ar. ẜm ꝙ liberū. Iteꝫ li. ar.poteſt facere malū. aut igit̉ ſeip̄o. aut alio. Si alio. q̄ro mediante quo. ⁊ non eſt dare. tunc em̄ eſſet querere.vtrū illud eſſet liberū. aut nō. ⁊ ſi non eſſet liberū. iā inoꝑe ſuo nec eſſet laudabile nec vituꝑabile. ⁊ ita nec peccare poſſet. Si aūt eſſet libeꝝ. gͦ vel erit abire in infinitū. vel eſt dare ꝙ li. ar. ſeip̄o peccet. Si igit̉ ſeip̄o p̄t inmalum. ⁊ ſeip̄o ē libeꝝ. gͦ li. ar. ẜm ꝙ libeꝝ hꝫ ꝓ obiectoip̄m malū. Sꝫ ꝯͣ. Anẜ. de li. ar. qd̓ libertati oppoſitumeā minuit ⁊ ſeꝑatum auget. nō eſt libertas. nec ꝑs libertatis. ſꝫ ptās peccandi eſt hmōi vt dicit. ⁊ ex hoc cōcluditur ꝙ ptās peccandi non ē libertas nec pars libertatis. Si igit̉ malū nō ē obiectū niſi ptātis peccādi li. arẜm ꝙ hmoi nō hꝫ ꝓ obiecto maluꝫ. Item poſſe peccareplus dicit impotentiā qͣꝫ potentiā. ⁊ plꝰ dicit defectuꝫqꝫ cōplementū. ſꝫ li. ar. ẜm ꝙ libeꝝ. eſt ſub deo potētiſſimū. gͦ li. ar. ẜm ꝙ libeꝝ nō hꝫ obiectū malū ſiue pctm̄.Item ſi malū eſt obiectu li. ar. ẜm ꝙ libeꝝ. gͦ vbicūqꝫ eſtlibertas ar. ē ptās ad malū. gͦ vl̓ in deo ē ptās ad malūvel in ipſo non eſt li. ar. ⁊ qꝛ vtrunqꝫ hoꝝ eſt impoſſibile ⁊ ꝯͣ Aug. reſtat ⁊cͣ. Itē li. ar. nunqͣꝫ facit nec appetitmalū niſi ſub ratione boni. ſꝫ vinū qꝛ nō appetitur niſiſub rōne dulcis ip̄m ꝑ ſe nō eſt appetibile. ſꝫ dulce. ſi ergo malū nō appetit̉ niſi inqͣꝫtū apparet bonū. ſolū bonūeſt obiectū li. ar Iteꝫ vnaqueqꝫ potentia eſt cōpletiorcū coniuncta eſt ſuo obiecto mediante actu qͣꝫ cum noneſt cōiuncta. gͦ ſi malum eſſet obiectū li. ar. ẜm ꝙ liberūergo inſufficienter diffiniret̉ ab anſel. cum d̓r ptās ſeruandi rectitudinē. Si tu dicas ꝙ bonū eſt obiectū ꝑ ſe⁊ malum ꝑ accidēs. hoc non ſoluit. qꝛ nō ſufficient̉ diffinit medicinā. qͥ dicit eā eſſe ſcientiam ſani. niſi addateius oppoſitū. licet medicina ſit ſcīa ſani ꝑ ſe. ⁊ egriꝑ accidens. ℟º. dd̓m de li. ar. eſt loqui dupliciter. Aut ẜmcōem rationeꝫ ẜm quā reꝑitur in creatore ⁊ in creatura⁊ ſic obiectū eius eſt bonū ⁊ equuꝫ. malū ꝟo nō eſt ob̓mniſi qͥs dicat hoc eſſe obiectū. qꝛ li. ar. illud reſpuit ⁊ deteſtaʳ. Hic autē vocat̉ obiectu illud qd̓ intendit li. ar.ꝑ actū ꝓpriū ſiue qd̓ efficit. Alio modo ꝯtingit loqui deli. ar. ẜm ꝙ reꝑitur in creatura. ⁊ ſic eſt loqui de ipſo dupliciter. Aut inqͣꝫtuꝫ liberū. aut inqͣꝫtum deficiens Siinqͣꝫtū liberū. ſic natū eſt exire in actū equitatꝭ ſuſceptibile et eqͥtate informatuꝫ. Si aūt loqͥmur de ip̄o inqͣꝫtūdeficiēs. ſic li. ar. inqͣꝫtū liberū arb̓. pōt ⁊ exit in actu deliberatiuū. qꝛ deficiēs exit in actū deformatū. ⁊ ita malūSic gͦ pꝫ ꝙ li. ar. ẜm ꝙ liberū eſt hꝫ ob̓m bonū. ⁊ exit inbonū non in malū. ſicut rationes ad primā partem inducte oſtendūt. Nihilominus tn̄ inqͣꝫtum cum libertate habet defectibilitatem pōt in malū. ita ꝙ malicia nōeſt obiettū li. ar. nec a li. ar. ẜm ꝙ liberꝝ ſed ẜm ꝙ deficiens. actus aūt abſtractus cum ſit deliberatiuus exit a libero ar. ẜm ꝙ liberū. ⁊ per hͦ patet reſponſio ad primūobiectum Qd̓ aūt obijcit ſolis operibus li. ar. deberꝭlaudem ⁊ vituperiuꝫ. hoc non ſoluꝫ verū eſt de his queli. ar. reſpiciunt ẜm ꝙ liberuꝫ. ſꝫ etiam ẜm ꝙ defectiuuꝫſic tm̄ opus ab eo veniens eſt vituperio dignū rationedeformitatis que nō habet cauſam efficienteꝫ ſed deficientem. ſic̄ infra maīfeſtabit̉. Ad illud ꝙ obijcit̉ qd̓ li.ar. deſe eligit malū. dd̓m ꝙ ⁊ ſi ſufficiat ad eligendū malū ꝓ eo ꝙ faciliꝰ ē deficere qͣꝫ ꝓficere. nō tn̄ ad illd̓ ordīatprincipaliter. quoniā hoc nō ꝯuenit ei ẜm nature ꝓpriecōplementū. ſed potius ẜm ꝓprie nature defectū. Preterea ⁊ ſi de ſe eligit malum. nunqͣꝫ tamē eligit malū niliinqͣꝫtum apparet bonū. Ad illud qd̓ ob̓r ꝙ rationales poteſtates ſunt ad oppoſita. dd̓m ꝙ et ſi veruꝫ ſit in-

4

44

49

45

46

47

Q

5o