Druckschrift 
... in Secundum librum Sententiaru[m] (1493)
Entstehung
Seite
42r
Einzelbild herunterladen
 

DI.VII

cnte in potētia. ars ſupponit operationē nature ⁊ operatur ſuꝑ ens cōpletū. nō em̄ facit lapides. ſed domumde lapidibꝰ. Un̄ ſicut natura nō poteſt anticipare operationē dei que eſt de nihilo ꝓducere. ſic nec ars operationē nature. Sed tūc queres quare nō eſt econuerſo.vt ars p̄cedat naturā. dicendū ꝙ oꝑatio naturalis pernaturā prius eſt in eodē qͣꝫ operatio artis. Et preterea eſt alia ratio. Quia agens ꝑ naturā ꝓducit ſibi ſimile ẜm virtutē. ſed agens ẜm artē ſimile ſolū ẜm ſpeciem. vel ideam. vel exemplar. qꝛ ergo in ꝓdnctiōe rei naturalis ſiue forme naturalis agēs aliquid ī partit̉ paſſo. ⁊ nihil impartit̉ aliquid niſi id reſpectu cuiꝰ eſt inactu ẜm virtutē. idco formas illas de potētia in actumdeducere nō poteſt. niſi qd̓ agit ꝑ modū nature. In artificialibꝰ aut nihil impartit̉ agens paſſo. ſed aufert vl̓mutat ẜm locū. ſicut patet in forma cōpoſitionis et figura inciſionis. ⁊ hinc eſt ꝙ agens ꝑ artē non poteſt ꝑvirtutē ꝓpriam formas naturales ꝓducere. niſi ille ſolus qui eſt actꝰ plenus ⁊ ꝑfectꝰ reſpectu omniū tam incognoſcēdo qͣꝫ in oꝑando ſcꝫ ſolus deus. Dicamꝰ ergobreuiꝰ ꝙ has formas de quibꝰ loquit̉ demones poſſuntvere trāſmutare. nō tamē virtute ſua ſed nature. vndetm̄ ſunt miniſtri nō pͥncipales agētes. quia ſi eſſent pͥncipales agētes. cū non ꝓducant ꝑ cōſequens. nomine⁊ ſpecie producerēt ſicut creator. ⁊ ita eſſent creatores.qd̓ Augꝰ. expreſſe negat. Unde tres ratiōes pͥme verūcōcludunt. qm̄ nō probāt ꝙ faciant virtute ſua ſed virtute ſeminū adductorū. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ virtute propria. qꝛ potētia eoꝝ eſt excellentior. dicendū ꝙ illa ꝓpoſitio nō habet veritatē niſi de virtute que ꝑ omnē modū eſt ſuꝑior. vel ſi in alijs habet locū. oportet intelligi in his ad que vtraqꝫ virtꝰ habet ſimiliter ordinari. aliter patet eſſe falſum. homo em̄ potētior eſt aſino. nō tn̄ poteſt generare aſinū ſicut aſinus facit. quiavirtus eiꝰ nō eſt ad hoc. ſimiliter intellige in propoſito. Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ forme ſunt ī materia ſeminaliter. dd̓m ꝙ illa ratio ſeminalis valde remota ēab actu cōpleto. nec poteſt ad actū reduci niſi ml̓ta adminiculātia habeat. ex quoꝝ influētia ſibi ⁊ nature ſuecōueniente ꝓficiat quouſqꝫ ad actū ꝑueniat. talis noneſt influētia ſpiritꝰ ꝓpter diſcōuenientiā in forma ⁊ natura. influere em̄ poteſt ad motū localē ⁊ regimē. nō adgenerationē. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ ſpiritualia influant in corꝑalia. ⁊ ſuꝑiora in inferiora. dd̓m ꝙ influuntẜm proportionē vniꝰ ad alterū. ⁊ ẜm ꝙ cōpetit natureſuſcipictis. Aliter em̄ influit ſol. aliter angelꝰ. Sol poteſt influere corꝑalem ꝓprietatē cōmunicādo ſcꝫ lucē etcalorē. angelꝰ nō ſic poteſt influere in corꝑalia. ſꝫ ſoluꝫlocaliter mutādo. nō ad formā. ſed ad ſitu. cū nō habeat cōuenientiā in forma ⁊ natura. Ad illud qd̓ obcitur ꝙ nihil vere faciūt ꝑ virgas magoꝝ. dicenduꝫ ꝙveritas eſt ꝙ gloſe vident̉ ſibi obuiare ibidē. verūtamēhoc magis ſonāt ꝙ veros ſerpētes fecerūt. ⁊ denominant ibi ſerpētes a materia p̄exiſtente. ſicut ſerpentemmoyſi vocāt virgā. licet verus eſſet ſerpēs. ſic ⁊ d̓ alijsz intelligendū. Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ antichriſtꝰ faciet ſigna mendacia. dd̓m ꝙ illud intelligit̉ nō quia nonfaciet aliqua ſigna veracia ẜm tranſmutationē formarum. ſed nō veracia habendo aſpectū ad finē ſiue ad ītentione. quia ad hoc faciet vt mendaciū ⁊ falſum perr ſuadeat. Ad illud qd̓ obijcit̉ de glo. Augꝭ. dicendū.ꝙ Augꝰ. nonegat quin aliquid poſſit demonibꝰ attribui. ſed ꝙ nō omīa ſunt eis attribuēda. immo quedā atgę tribuunt̉ bonis angelis. Ad duas ſequentes ratioues nō oportet reſpōdere. verū em̄ cōcludunt. ſcꝫ ꝙ an

gelꝰ propria virtute nō poteſt formas naturales trāſmutare ſiue inducere vel adducere de potētia in actum Ad illud quod vltimo obijcitur. ſi vere educit. verefacit miracula. ergo miracula nō ſunt efficacia noſtrefidei teſtimonia. dicēdū ad hoc ꝙ ⁊ ſi ſint vera oꝑa. nōtamen ſunt vera miracula. quoniā miracula nō ſunt ꝑvim nature. ſed ꝑ vim ſupra naturā que eſt agentis pͥmi. ſunt em̄ ſupra facultatē nature. ⁊ ideo atteſtant̉ omnipotētie facietis. ſed oꝑa que faciūt demones. ⁊ ſi miracula videant̉. quia fint in tꝑe non perceptibili. nō tāmen ſunt vera miracula. quia fiūt vi nature. Attamēſi obijcias ꝙ natura nō poteſt ita cito oꝑari. dicenduꝫꝙ verū eſt de hac natura ꝑ ſe. ſed taliter poteſt eſſe adiuta ⁊ conſita rebꝰ conuenientibꝰ vt quaſi repente ꝓrumpat in effectū. ſicut patet de generatiōe ranarū quas dequibuſdā folijs in modico tꝑe naſci cōtingit. Si autem queras quō diſcernant̉ hmōi miracula. dicenduꝫꝙ ⁊ ſi cōueniāt in materia differūt tamē ex ꝑte principalis agentis. ex ꝑte miniſtri. ex ꝑte finis. ⁊ ex parte factiEx ꝑte principalis agētis. nam in miraculis diuinisoperat̉ agens potētie infinite. ⁊ ſupra naturaꝫ. In miraculis demonū oꝑat̉ virtus nature multipliciter adiuta ꝑ naturas alias. Ex ꝑte miniſtri. Nā miracula fiūtꝑ publicā iuſticiā ẜm veritatē vel ẜm apparentiā. Sꝫmiracula demonū fiunt ꝑ priuatos cōtractus ⁊ q̄damarchana. Et hoc eſt qd̓ dicit Augꝰ. ꝙ boni faciunt miracula ꝑ publicā iuſticiā. hoc eſt per fidē verā que vereiuſtificat. quā veritas omnibꝰ p̄dicat. Mali chriſtiani ꝑ ſigna publice iuſticie. quia fidē habent. vident̉ habere opera. ſed magi ꝑ priuatos cōtractus. et hoc ē qd̓dicit̉ in Exodo. ꝑ incantatiōes ⁊ archana quedam. huius ſignū eius. ꝙ ibi ſunt tenebrarū opera. quia qͥ maleagit odit lucē. Ex parte finis differunt ſimiliter. quiamiracula dei fiūt ad vtilitatē ⁊ diuinā gloriā. ſed magorum ad deceptionē ⁊ gloriā vanā ⁊ excellentiā. vn̄ ſuntquaſi inutilia. Differūt etiā ex parte facti. quia demones faciūt huiuſmodi vilia ⁊ inutilia. miracula ꝟo diuina valde circa neceſſaria ⁊ vtilia. vnde demones maxime faciūt ranas ⁊ ferpētes. quia hec de facili ꝓducuntur oꝑatiōe nature. ⁊ quia diuino iudicio magis ꝑmittunt̉ ad pͥoris facti memoriā. vn̄ ſicut deus tēperat potentiā ⁊ aſtutiā diabolicā. vt ſic patiat̉ cū ꝑuerſe imitari. vt in ip̄a imitatiōe poſſit ſeducere malos iuxta eorūmerita mala. poſſint etiā deprehēdi a bonis. ⁊ vt fidesſimul cuꝫ miraculis habeat locū. Si em̄ ſolus deꝰ ⁊ eiꝰſerui miracula facerent. quis nō credidiſſet ī deū miraculis cōpulſus. nunc aūt cū mali faciunt. ⁊ boni faciūtqui diuinitꝰ illuſtrātur. vt inter hos poſſint diſcernere. per vera miracula adiuuant̉. ⁊ ꝑ demonū miraculaexercentur ⁊ ꝓbantur. Queſtio IIIUtrū aliquis poſſit vti miniſterio demonū in faciendis hmōi miraculis abſqꝫ peccato. Et ꝙ non. videturNon poteſt a demonibꝰ requiri cōſilium abſqꝫ peccato. ergo nō recipi miniſteriū ſiue conſiliū. Prima ꝓbatur autoritate ⁊ exēplo. Autoritate. qꝛ Leuit̓. xx. p̄cipi.tur occidi qͥ ſciſcitat̉ magos ⁊ ariolos. Exēplo ꝓbaturiiij. Regū. jͣ. vbi rep̄hendit̉ ⁊ punit̉ rex iſrael qͥ miſit adꝯſulendū deū acharon. Ite Augꝰ. de doctrina chriſtiana dicit diuinatiōes eſſe dānandas ⁊ fugiēdas. quia.ibi intercidūt pacta demonū. ſi gͦ plꝰ ē facere qͣꝫ dicere.⁊ pͥmū nō eſt ſine pactiōibꝰ dānabilibꝰ. gͦ nec ſecundū.Itē diabolꝰ ē doloſus. ⁊ ꝯſtat ꝙ nullū diligit niſi inmalū ſuū vt ⁊ ip̄m ꝑuertat. gͦ ſi ſuſcipit ab eo obſequiūcōmittit ſe diſcrimini. ⁊ oīs talis peccat mo: talit̓. gͦ ⁊cͣ

86

87

So5

81

82

83

84