LiberPrimus

¶ Cōtra nihil eſt ab aliqͦ volitū vl̓ volibile qd̓ om̄inodiſplicet ei. ⁊ eſt odioſum. ſꝫ ex Ecc̄i. xij. d̓r. Altiſſimꝰodio hꝫ peccatores. ſꝫ nō niſi rōne peccati ſiue mali. gͦmulto magis odit malū. gͦ nō vult illud fieri. ¶ ItemAugꝰ. ī li. lxxxiij. q. Idē eſt fieri deo volēte ⁊ deo auctore. ſꝫ malū nō fit deo auctore. gͦ malū nō fit deo volente:Primā ſupponit ip̄e. ſcd̓am ꝓbat. qꝛ nullo hoīe ſapiēte fit hō deterior. gͦ multo fortiꝰ nec deo. ¶ Itē rōne videtur. qꝛ oīs volūtas aut denoīat̉ a volito. aut denoīatvolitū. ſi gͦ deꝰ vult malū. aut gͦ volūtas eſt mala. aut ſivolūtas eſt bona. volitū eſt bonū. gͦ aūt nihil eſt malūaut deꝰ eſt malꝰ ſi vult malū fieri. ſꝫ vtrūqꝫ falſum. gͦ ⁊c̄¶ Itē oīs volēs malū. vult ſub rōne apparētis boni. gͦoīs volēs malū decipit̉. gͦ ſi deꝰ vult fieri mala. deꝰ decipit̉. qd̓ eſt impoſſibile. ¶ Itē oīs qͥ vult aliqͥd qd̓ nonpōt. eſt miſer. ſꝫ deꝰ nō p̄t malū ſicut ſupra. ꝓbatum ē. gͦſi vult illud eſt miſer. ſꝫ hͦ eſt īpoſſibile. gͦ ⁊c̄. ¶ ℟ꝰ. dicendū. ꝙ ſic̄ ꝓbāt vltime rōnes malū nō eſt a deo volibile. malū inqͣꝫ culpe. qꝛ oīs volūtas inordinata ē cuiplacet illd̓ malū. ⁊ hͦ om̄es ꝯcedunt. Sꝫ tn̄ aliqͥ voluerunt dicere ꝙ deꝰ vult malū fieri. cū ip̄e nō ſit cauſa eiꝰſed aliꝰ a deo volēte. Et hͦ quidē dicebāt deū velle. nonrōne ſui ſꝫ rōne eiꝰ qd̓ inde elicit. Sꝫ hͦ eſt ꝯtra Augꝭ.ſicut on̄dit mgr̄ in lr̄a. qͥ hāc opinionē improbat. ideoneutꝝ eſt ꝯcedendū. ſꝫ ſi alicui legit̉ exponendū ¶ Adillud gͦ qd̓ obijcit̉ in ꝯtrariū ꝙ deus nō vult qd̓ impoſſibile eſt fieri. dd̓m ꝙ nō velle d̓r dupliciter. aut negatiue. aut pͥuatiue. Si negatiue nō ē veꝝ illd̓. nec Anẜita intelligit. Si pͥuatiue. tūc nō velle vna dictio eſt. ⁊tertia ꝑſona eius qd̓ eſt volo. ⁊ hoc modo dicit̉ deꝰ noſle qd̓ abſolute vult nō fieri. Hoc autē modo nō eſt dicere ꝙ deus nolit mala fieri. ⁊ hoc modo nō tenet cōſequentia a ꝯtrario. qꝛ nō tenet in ꝯtrarijs. ſꝫ in ꝯtradictorijs. ¶ Ad illud qd̓ obijcit̉ ꝙ duobꝰ oppoſitis ꝓpoſitis. neceſſe eſt alteꝝ ſcire. gͦ neceſſe ē alteꝝ velle. dd̓m.ꝙ loquēdo de volūtate bn̄placiti nō eſt ſil̓e. nā ſcientiaeſt reſpectu oīm que fiūt. volūtas aūt beneplaciti noneſt niſi reſpectu eoꝝ que ſunt ab ip̄o ¶ Ad illud qd̓ obijcitur ꝙ quilibet iuſtꝰ vult iuſticiā ⁊cͣ. dd̓m ꝙ aliquidd̓r iuſtū dupliciter. in ſe ſcꝫ ⁊ ex ordine. Qd̓ iuſtum eſtin ſe. ẜm id qd̓ eſt. eſt a deo volitū. Qd̓ vero eſt iuſtumex ordine eſt volitū a deo ẜm qd̓ ordinatū ⁊ malum nōeſt volitū ẜm ꝙ malū. ſed ẜm qd̓ punit. ⁊ ita ẜm qd̓ ordinatum. ⁊ ita ẜm id qd̓ eſt non eſt volitū. ¶ Ad illudqd̓ obijcit̉ ꝙ qͥ vult aliqͥd vult om̄e illi annexū. dd̓m. ꝙvelle aliquid eſt dupliciter. aut volūtatē an̄cedēte. autvolūtate ꝯn̄te. Qd̓ vult aliqͥs voluntate antecedentevult om̄e annexū illi neceſſario. Qd̓ vero vult volūtate ꝯſequēte. pōt etiā velle ſine annexo. Pōt em̄ ex malo bonū elici. qd̓ nō eliceret̉ niſi factū illud malū diſpliceret ⁊ bonū elicituꝫ cōplaceret ei qͥ nouit elicere. Pōtn̄ rn̄deri ꝑ interenptionē. ꝙ volēs volūtate cōſiliatavult aliqͥd. n̄ tn̄ vult illud qd̓ ꝯſequit̉. ſicut aliqͥs vultaliquē ſurgere. ſed tamē nō vult eū cecidiſſe. Tame poteſt aliter dici ⁊ meliꝰ ꝙ velle aliqͥd ſine alio eſt dupliciter. Aut velle hoc ⁊ non velle aliud. qꝛ vnū placet etaliud diſplicet. ⁊ ſic poſſibile eſt his que inſeꝑabiliterſunt cōiuncta. Alio modo velle aliquid ſine alio eſt dicere velle aliquid ſine illo eſſe. ⁊ eſt velle īpoſſibile. Primo modo nō ſequitur ꝙ velit id qͣꝫuis nō ſine illo. ſenſus em̄ eſt non ſine illo ente. ſed tamen ſine illo volito.Et eſt exemplū ſenſibile. volo em̄ aliquē qͥ cecidit ſurgere ita ꝙ non volo eum cecidiſſe. non tamen volo ꝙſurgat ita ꝙ non ceciderit.¶ Q

Utꝝ mala fieri ſit bonū. ⁊ ꝙ ſic on̄dit̉ hͦ mō. Qd̓ expedit faciēti ad ſalutē illud eſt bonū. ſed malum eſt hmōiUn̄ ſuꝑ Ro. viij. Diligentibꝰ deū om̄ia cooꝑant̉ ī bonum. glo. erta ip̄e caſus. Et Augꝰ. xiiij. de ciui. dei. ca.xiij. Audeo inqͥt dicere ſuꝑbis. vtile eſſe incidere ī aliquod aꝑtū manifeſtūqꝫ peccatū. vt inde ſibi diſpliceātqͦ iam ſibi placēdo corruerāt. igit̉ malū fieri eſt bonum⁊ vtile faciēti ad ſalutē. gͦ ⁊cͣ. ¶ Item qd̓ eſt bonū deo ⁊vniuerſitati. eſt bonū ſimpliciter. qꝛ bonū cōmune prefertur bono pͥuato. ſed malū fieri eſt bonū vniuerſitatigͦ ⁊cͣ. Ꝙ ſit bonū dicit Boetiꝰ in li. de ꝯſo. Sola diuina vis eſt cui queqꝫ mala bona ſunt. Et Augꝰ. in lib̓ꝯfeſ. tu cui nihil oīno malū. ſꝫ nec vniuerſe create tue.qꝛ nihil eſt extra te qd̓ corrūpat ordinē quē impoſuiſtigͦ ſi malū fieri eſt bonū vniuerſitati. patet ⁊cͣ. ¶ Itē cuius vſus bonus eſt. ip̄m quoqꝫ bonum. ſꝫ vſus maloꝝfactoꝝ eſt bonus. gͦ ⁊c̄. Minor patet ꝑ Augꝭ. xj. de ci.neqꝫ em̄ deus malos eſſe p̄ſciuit. niſi pari rōne p̄ſciret obus eos bonoꝝ vſibus accōmodaret. ¶ Itē omne qd̓iuſtū eſt. bonū eſt. ſꝫ mala fieri iuſtū eſt. qꝛ pena ē peccati p̨̄cedentis ſicut vult Brego. gͦ malū fieri bonū eſt.¶ Contra. malū fieri. eſt malū in eſſe produci. ſi gͦ malum fieri eſt bonū. ꝓductio mali eſt bona. ſed regula ē īarte topicoꝝ. cuiꝰ generatio vel p̄ductio bona eſt. ip̄mquoqꝫ bonū. ergo ſi productio mali eſt bona. maluꝫ eſtbonum. ¶ Itē malū fieri eſt idē qd̓ bonuꝫ priuari ſiuecorrūpi. ſi ergo malū fieri eſt bonū. corruptio boni eſtbona. ſed regula eſt. cuiꝰ corruptio bona. ip̄m qͦꝫ malūergo ſi corruptio boni eſt bona. bonū eſt maluꝫ. qd̓ abſurdū eſt. ¶ Itē de duobꝰ cōuertibilibꝰ ſi vnū eſt bonū⁊ reliquū. ſed malū fieri ⁊ mala facere ſunt cōuertibiliaergo ſi malū fieri eſt bonū. ⁊ malū facere eſt bonuꝫ. ſedpro bono nullus eſt puniēdus. ergo nullꝰ faciens mala eſt puniēdus. ¶ Itē ſicut oppoſitū in oppoſito. et ꝓpoſitum in ꝓpoſito. ſi ergo malū fieri eſt bonum. gͦ bonum fieri eſt malū. ſed hoc abſurdū eſt ꝙ malū ſit facere bonū. gͦ ⁊ pͥmū. ¶ Itē ſi malū fieri eſt bonū. aut gͦ ī ſeaut qꝛ ex ip̄o euenit vel cōſequit̉ bonū. Non in ſe. conſtat. Si gͦ quia inde euenit bonū. qͥ dicit faciamꝰ malavt eueniat bona bn̄ dicit. gͦ male apl̓us rep̄hendit.¶℟ª. ad p̄dictoꝝ intelligentiā notandū ꝙ in oꝑibꝰlud eſt dicere bonū vel vtile ſiue conferēs. qd̓ in finembonū ducit. ſiue eſt via ad bonū. Ducere aūt ad bonuꝫtripliciter dicit̉ aliqͥd .ſ. per modū cauſe. vel ꝑ modumcaſus. vel ꝑ modū occaſionis. ⁊ differūt hec tria. Narcauſa ꝑ ſe ducit circa illud circa qd̓ ponit̉ qd̓ eſt ꝓducens ⁊ intendēs. Sed caſus priuat intentionē ſed nonoꝑationē ſicut patet in fodiente qͥ inuenit theſauruꝫ p̄ter intentionē. Occaſio aūt priuat vtrūqꝫ. nō em̄ dicitpͥncipiū ꝓducens. ſꝫ magis dicit aliqͥd qd̓ pͥncipiū afficit vt efficiat. ſic̄ aliqͥs ex ꝟbo audito ꝑcutit aliū. v̓būauditū fuit occaſio non efficiens ꝑcuſſionē. nec cooperans efficienti. ſed qd̓ammodo afficiens. Et he occaſio duobus modis eſt. Quedā em̄ eſt q̄ qd̓ammodo habet rationē actiui. qꝛ qd̓ammodo excitat efficientē. ſic̄malū exemplū ad peccatū. Uel q̄ habet rationē paſſiuivt ex quo aliquis aſſumit rationē. ſicut aliquis ex malo alterius excitat ſe ad faciendū bonum. ẜm hoc intelligendū. ꝙ malū duo dicit. ſcꝫ priuationē. et naturā ordinabilem. ⁊ rōne malicie cōparat̉ ad bonū qd̓ elicit̉ ſicut occaſio paſſiua. rōne boni qd̓ ſubſternit̉. ſicut occaſio aliquo modo actiua. ꝓpter qd̓ malū d̓r occaſio boniCum ergo aliquid ducat in bonum his tribus modishabet ſic differentiam in ducendo. Aliquid enim poteſt ducere aliquid ad alterū. aut ex ſe. aut per aliquid

15

16

17

I

20

19