12
M. ADAMI GESTA
scitur, eidem Bremensi ecclesiae suoque provisori WillehadoSciioi. 4. episcopo eiusque successoribus perpetualiter delegavimusretinendam. Et quia casus praeteritorum cautos nos faciuntin futurum, ne quis, quod non optamus 3 , aliquam sibi ineadem diocesi usurpet potestatem, certo eam limite fecimusterminari 1 , eique hos terminos, mare occeanum, Albiamfluvium, Liam 2 , Steinbacb, Hasalam, Wimarcham b , Sneid-bach, Ostam 3 , Mulimbaeh c , Motam 4 , paludem quae diciturSigefridismor (i , Quistinam 5 , Cbissenmor e , Ascbroch f , Wisse-brocbs, Bivernam* 1 ' 6 , Uternamiterumque Ostam, ab Osta 1vero usque quo perveniatur ad paludem quae dicitur Chalten-bach’ 1 ' 8 , deinde paludem ipsam usque in Wemmam 1 fluvium 9 ,a Wemma vero Bieinam m-J0 , Faristinam n-11 usque in Wir-raham fluvium, de hinc ab orientali parte eiusdem fluminisviam publicam, quae dicitur Hessewech 0-12 , Sturmegoe et
Hanc.Fresiae partem a Saxonia dirimit palus, quae WaplingaP- 13 dicitur,et Wirrahae <1 fluvii ostia. A reliqua Fresia palus Emisgoe r terminat,et mare oceanum*. (3. 4. 6. 8 b . 9. 10) t.
Schol. 4. De illis 17 £>agis quinque pertinent ad Monasteriensemepiscopatum, quos sanctus Lutge rus, illius loci primus episcopus, aK arolo imperatore in donatione percepit. Sunt his distincti voca-Zmlis: Hugmerc/ji, Hunusga, Fii >ilga, Emisga, Federitg a et insulaBant 14 (6 u ).
а) optam 3. b) Vimarcbam 3. c) Mulinbach 2. 3. Mulnibach 4. d) Sige-
fridesmor 5. e) Chisemmor 3. Cliisenmord 2. Cbesenmor 5. f) Aschbrocb 5.
Aschrocli 2. 3. g) Wisebrocb 2. 3. 4. b) Bieinam 3. i) ab Hosta vero 4.ab Osta vero Bieinam 3. k) Caldenbach 4. 1) Vemnam 2. 3. Wempnam 4.
Wepnam Alb. Stad. Werpnam (die Wörpe ) legit Cl. Wedekind. m) Bricinam 3.
n) Farstinam 3. 4. Fareinam 2. Frastinam Alb. St ad. o) Hesseweg 4. p) In
cod. 6. . . . plinga. a S. dir. p. q. Valpinga 3. 9. Walpinga 4. 8b. q) Virrobe 3.r) Eimsgoe 3. Orongoe 6. 9a. Ermgoe 9. s) occeanum 4. oceanus 5. t) Incod. 6. hoc schol. reperitur in libro de situ Daniac ad cap. 39; in cod. 9a. ibidem r adcap. 11; in cod. 9b. in cap. 14. u) Hoc scholion non reperimus nisi in cod. 6.Ibi legitur ad calcem scholii praecedentis. Haustum videtur a scholiasta ex Vita S. Lud-geri ab AUfrido scripta (V. SS. T. II , p. 410), ex qua nos etiam illius lacttnas supplevimus.
1) De hoc limite conf. Delius, Ueber die Grenzen und Eintheilungdes Erzbisthum Bremen; Wedekind in libro: Hermann Herzog vonSachsen p. 93—116, et Noten II. 416 sq.; A. von Wersebe, Beschrei-bung der Gaue zwischen Elbe, Saale und Unstrut, Weser und Werrap. 236 seq. 229 seq. neenon Hamburger Urkundenbuch T. I. et map-pam archiepiscopatus Hamburgensis, quam huic libro inserui. 2) dieDiihe. 3) die Oste. 4) die Mede sive Mehe. 5) die Twiste.
б) die Bever. 7) die Otter. 8) das Colbecks Moor. 9) dieWümme. 10) die Wieste. 11) der Forst prope Daverden. 12) viapublica, quae a villa Westen iuxta fluvium Alleram per Hamelheide advillam Gadesbünden usque ducebat. 13) die Wapel, influens inbrachium sinistrum Wiserae, quod hodie dicitur die Jahde. 14) Haechausta videntur ex Altfridi Vita S. Liudgeri c. 19. De pagis Hug-merchi, Hunsingo, Emisgo et insula Bant conf. ibidem. Federitga verointer Emden et Marienhave quaerendum esse primus docuit L. v. Le-debur, Die fünf Münstersehen Gauen.