XXIII. I1ANNIBAL. CAI\ VI. VII. 103

unum satis crit dictum, ex quo intclligi possit, quanlusille fuerit: quamdiu in Italia fuit, nemo ei in acio rc-stitit, nemo adversus eum post Cannensem pugnam incampo castra posuit.

* VI. llic invictus patriam defensum revocatus bel-lum gessit adversus P. Scipionem, fdium eius, quemipse primum apud Rhodanum, iterum apud Padum,tertio apud Trobiam fugavorat. 2. Cum hoc, exliauslisiam patriae facultatibus, cupivit in praesentiarum bel-lum componere, quo valentior postca congrederetur.In colloquium convenit, conditiones non convonerunt.3. Post id factum paucis diebus apud Zamam cum eo-dem conflixit: pulsus (inoredibile dictu) biduo et du-abus noctibus Hadrumetum pervenit, quod abest aZama circiter millia passuum trecenta. i. Inhacfu-ga Numidao, qui sirnul cum eo ex acie excesserant,insidiati sunt ei; quos non solum eflugit, sed etiamipsos oppressit. Iladrumeti reliquos ex fuga collegit:novis delectibus paucis diebus multos contraxit.

VII. Quum in apparando acorrime esset occupa-tus, Carthaginienses bellum cum Romanis composue-runt. Ille nihilo secius exercitui postea praefuit, res-que in Africa gessit usque ad P. Sulpicium, C. Aure-lium consules. 2. Ilis enim magistratibus legati Car-thaginienses Romani venerunt, qui senatui populoqueRomano gratias agercnt, quod cum bis pacem fecis-sent, ob eamque rem corona aurea eos donarent, si-mulque peterent, ut obsides eorum Fregellis essent,captivique reddcrentur. 3. Ilis ex scnatus considtoresponsum est; munus eorum gratum acceptumqueesse; obsides, quo loco rogarent, futuros; captivosnon remissuros, quod Ilannibalem, cuius opera susco-ptum bellum forct, inimicissimum nomini Romano,