forma ct prineipiis. Scct. III.
145
plurimi statuunt. Quod attinet priimim illiid inane ratiouiscommentum, cum veras relationes inlinitas, absque ullis erga serelatis entibus, fingat, pertinet ad inundum fabulosum. 'Verumqui in senteuliam posteriorem abeunt, longe deteriori errore la-buntur. Quippe cum illi nonnisi conceptil)us quibusdain rationa-libus s. ad noumena pertiuentibus offendiculum ponant, ceteroquiniatellectui maxiine absconditis e. g. quaestionibus de mundo spi-ritual! , de omnipraesentia etc., hi ipsis phaenomenis et omuiumpbaenomenorum tidissimo interpreti, geometriae, adversa fronterepugnant. Nam ne apertum in definicndo spatio circulum, quoliecessario intricantur, in medium proferam, geometriam ab apicecertitudinis delurbatam, in earum scientiarum censum rejiciunt,quaruin principia sunt einpirica. Nam si omnes spatii aflectionesnonnisi per experientiam a relationibus externis mutuatae sunt,axiomatibus geometricis non inest universalitas, nisi comparativa,qualis acquiritur per inductionem Ii. e. aeque late patens, acobservatur, neque necessitas, nisi sccundum stabilitas naturaeleges, neque praecisio, nisi arbitrario conlicta, et spes est, utfit in empiricis, spatium aliquando detegendi aliis affectionibusprimitivis praeditum, et forte etiam bilineuin, rectilineum.
E. Quanquam conceplzis spatii, ut objectivi alicujus etrealis cntis vel affectionis, sit imaginarius, niliilo tarnen seciusTespective ad sensibilia quaecunque non solum est verissimus,sed et omnis veritatis in sensualitate externa fundamentum. Namres non possunt sub ulla specie sensibus apparere, nisi mediantevi animi, omnes sensationes secundum stabilem et naturae suaeinsitam legem coordinante. Cum itaque nihil omnino sensibussit dabile, nisi primitivis spatii axiomatibus ejusque consectariis(geometria praecipiente) conformiter, quanquam liorum princi-piuin non sit, nisi subjectivum, tarnen necessario liisce consentiet,quia hactenus sibimet ipsi consentit, et leges sensualitatis eruntleges naturae, quatenus in sensus cadere palest. Natura itaquegeometriae praeceplis ad amussim subjecta est, quoad omnes, afTectiones spatii ibi demonstratas non ex hypothesi ficta, sed■Kant f. SB. III. 10