forma et principiis. Scct. I.

J27

menti erit monnisse: gravissimo illos errore labi, qui tarn per-versa argumentandi ratione utuntur. Quicquid enim repugnatlegibus intellectus et rationis, utique est itnpossibile; quod au-tem , cum rationis purae sit objectum, legibus cognitionis in-tuitirae tantummodo non sabest , non item. Nam hic dissensusinter facultatem sensitivam et intellectualem, (quarum indolemmox exponam,) nihil indigitat, nisi, quas mens ab intellectu ac-ceptas fert ideas abstractas , illas in concreto exsequi et in in-tuitus commutare saepenumero non posse. Iiaec autem re-luctantia subjectiva mentilur, ut plurimum, repugnantiam aliquamobjectivam, et incautos i'acile lallit, limitibus, quibus mens hu-mana circumscribitur, pro iis habilis, quibus ipsa rernm essen-tia continetur.

Ceterura compositis substantialibus sensuum testimonio aututcunque aliter datis, dari tarn simplicia, quam muiulum, cumi'acile patescat argumento ab intellectus rationibus deprointo;in deiinitione nostra causas etiarn in subjecti indole contentasdigito monstravi, ne notio mundi videatur mere arbitraria et, utfit iu mathematicis, ad deducenda tantum inde cousectaria con-ficta. Nam mens, in conceptum compositi tarn resolvendo,quam componendo intenta, iu quibus tarn a priori, quam a poste-riori parle acquiescat, terminos sibi exposcit et praesumit.

§• 2 .

Momcnla, in mundi definitione atlcndenda , haec sunt:

I. Materia (in sensu transscendentali) h. e. partes, quaehic sumuntur esse substaniiae. Poteramus consensus nostrae

<juam unilatem est multiludo omni nutncro major , si porro notassent:mensurabililaicm hic tantum dcnolarc relalionem ad inodulum intellectus^humani, per quem nonnisi successive addendo unum uni ad conceptumtnullicudinis deßnitum ct, absolvendo hunc progressuni tempore iluito, adcompletum, qui vocatur numcrus, perlingcre licet; luculenter perspexis-sent: ,,quac non congruunt cum ccrta lege cujusdam subjecti, non ideoomnem intellectionein excederc; cum, qui absque succcssiva applicationemensurae multitudinem uno obtutu distinctc ccrnat, dari possit intellectus,quanquam utique non humanus.“