nov.i ililucidatio. Scct. II.

33

cilatione, quam proilucitur. Elastra comprcssa intus conduntur,et tantillum sollicitata, vires exserunt reciproco attractionis etrepercussionis nisui proportionales.

Vires certe spirituum, et earum ail ulteriores perfectionesperennatura progressio hac lege exemtac esse videntur. Sed,quod mihi quidem persuasum est, eidein adstrictae sunt. Proculdubio infinita, quae semper aniinae interne praesto est, quan-nuam obscura admodum totius universi perceptio, quicquid co-gitationibus postmodum majore luce perfundendis inesse debetrealitatis, jain in se conlinet, et mens attentionem tantununodopostmodum quibusdam advertendo, dum aliquibus parem detrahitgraduni, illas intensiori lumine collustrans, majori indies potiturcognitione, non ambitum quidem realitatis absolutae extendens,(quippe materiale idearum omnium e nexu cum universo pro-fectum manet idem,) sed formale, quod consistit in notionumcombinatioue et earum vel diversitati vel convenientiae applicata 'attentione, varie certe permutatur: quemadmodum paria in cor-porum vi insita animadvertimus. Motus enim, si recte excutian-tur, cum sint, non realitates, sed phaenomena, vis autein in-sita, corporis externi impactu modificata, cum tantundem ex in-terno efficaciae principio resistat incursui, quautuin acquirit indirectione impellentis virium, omue, in phaenomeno motus, vi-rium reale aequipollet illi, quod corpori quiesccnti jam insitumerat, quanquam, quae in quiete respectu directionis indetermi-nata erat interna potestas, impulsu externo tantnin dirigatur.

Quae hactenus de impermutabili realitatis absolutae in uni-verso quantitate allegata sunt, ita intelligi debent, quatenus se-cundum naturae ordinem omnia accidunt. Per Dei enim operamet mundi materialis perfectio fatiscens instaurari, intelligentiiscoelitus purius, quam per naturam licet, lumen affundi, omnia-que in altius perfectionis fastigium evehi posse, quis est, quiambigere ausit’J

•Rant f. 3». m.

3