EN AMALÏA VAN ANHALT.

3

in gehee] Europa ten goede moest komen. En die werdenop dat oogenbiik ernstiger bedreigd dan nog ooit te voren.Parma's beleid wist destijds de Zuidelijke Nederlanden voetvoor voet terug te winnen. Eene hechte onderlinge aan-éénsluiting der Noordelijke gewesten tot gezamenlijkenafweer van den onwederstaanbaar voortdringenden Spanjaardwerd beslist noodzakelijk. Maar prins Willem, hoe ookvan de noodzakelijkheid eener dergelijke aanéénsluitingdoordrongen, kon in zijne qualiteit als luitenant-generaalvan den door de Staten tot landvoogd verheven aartshertogMatthiaS onmogelijk zich stellen aan het hoofd eener actie,die het Noorden van het Zuiden zoude scheiden. Hij mochtBrussel, waar hij toen vertoefde, niet verlaten, eer iederekans om nog eenig deel der Zuidelijke Nederlanden tebehouden geheel was verdwenen, eer hun afval een vol-dongen feit was. In dit allerhachelijkst tijdsgewricht washet graaf Jan van Nassau, die doortastte en die krachtenszijn ambt als stadhouder van Gelderland het initiatief nam.Door hem werd in 1579 tot stand gebracht, als bolwerktegen den voortgang der Spaansche wapenen, de vereenigingder Noordelijke gewesten in de beroemde Unie van Utrechttot onderlingen bijstand tegen den gemeenschappelijkenvijand, maar met behoud en erkenning van de onafhanke-lijkheid, de rechten en de vrijheden van ieder afzonderlijkgewest. Deze overeenkomst is sedert, hoewel het beoogdedoel slechts tijdelijk was, aangemerkt als de Grondwet van

') Prof. Dr. H. C. Rogge. Johan van Nassau, Stadhoudervan Gelderland. Je Maintiendrai I. pag. 178.