29

gegeven, opslaan en, 1)1. 570, lezen, dat Dirk Mullern, A° 1581 enA' 1593, den gclieelen Bijbel in folio, en, volgens bl. 690, alreedein A° 1579 en orntr. A° 1581, volgens bl. 691, het Nieuwe Testamentin 12° te Rotterdam in druk uitgaf, dan zien wij , dat deze beweringtegenspraak lijdt en verre is van voldongen te zijn.

In den Catalogus dor Bibliotheek van de Doopsgezinde Gemeentete Amsterdam, 1854, bl. Gl, N° 100, vind ik opgeteekend „Hans„de Ries Liedtboeck," Rotterdam, Dirck Mullem, 1582, kl. 8".De Catalogus van do Bibliotheek der stad Amsterdam, 3° gedeelte,Amst. 1858, bl. 509, noemt nog een vijf jaren vroeger door hemuitgegeven werk, dat in haar bezit is: „ Noel van Barlamont,Gemeyne spraken oi't tsamencoutinghen, met een Vocabulare, in-houdende veel ghemeync woorden, glieset na de ordinantie van denA. B. C. etc., (Franscli en Hollandscli). Nu op nieu oversicn endeverbetert, Rotterdam, Dierick de Raeff van Mullem 1577" 4°.

J. C. Schultz Jacobi geeft in zijn „Oud en Nieuw (1)," twee werk-jes op, beide in 157G te Rotterdam bij deze gedrukt.

Uit deze medcdeclingen blijkt, dat ten minsten dertien jaren vroegcrdan Karl Falkensteiu aangeeft te Rotterdam gedrukt werd.

Mullem, eerst te Yianen gevestigd, verplaatste zich naar Rotterdam.P. Bor (2) vermeldt hem. In het „ Bulletin du Bibliophile beige (3)"vond ik hem als te Antwerpen een bockskc uitgevende, gedrukt doorIV. Silvius. Mullem, een dorpje bij Oudenaarde, schijnt de geboorte-plaats van dezen onzen — Doopsgezinden — drukker te zijn.

Uit het Archief te Rotterdam deelde de Heer Scheffer mij mede,dat men omtrent Dirck Mullem nazien kan: do Giftbrieven N° 7,24 Mei 1581; N° 8, 5 Junij 158G; N° 11, 10 Julij 1595, het huisden Engel aan de Zuidzijde van de Hoogstraat in 'tOost vierendeel; —dat hij gehuwd was met Elisabetli do Jong, Hcndriksd'', te Yianen,en dat een Giftbrief van 10 Febr. 1603 doet zien, dat hij een zoonhad, Daniël genaamd, die zijn huis den Engel, staande op'tStcijger,door zijne crediteuren liet verkoopen aan Gillis Pietersz. boekverkooper.

Moge de prioriteit van het eerst in Rotterdam de boekdrukkunstgebragt t) hebben hun alzoo betwist worden, met meerdere zeker-heid kunnen wij bepalen, dat wij de Yan Waesberghe's aan heteinde der 16' eeuw èn als drukkers der Admiraliteit aan de Maze,èn als drukkers der stad aantreffen.

Wat het eerste punt aanbelangt, ook hier weder treffen wij dealgemeene zucht aan, vele zaken ouder te willen maken dan eenegezonde kritiek bewijzen kan. Een familie-berigt toch houdt in, datzij omtrent 1560 drukkers der Admiraliteit aan de Maze gewordenzijn. IVij kunnen ons met dit jaartal niet vcreenigen.

Eerstens is het ons gebleken, dat de Yan Waesberghe's toen nogniet te Rotterdam woonden.

(!) Oud en Nieuw uit < le Geschiedenis der Neder]. Luthcrschc Kerk, door J. C.Schultz Jacohi. Rotterdam hij W. L. StoeHer 18G3. bh CO en 95.

(2) R. Bor Christsz., Nedcrh Ootloyen. Amst. 1C80. 2 D., 18" Boek, bh 364.

(3) Tomc XVIII, p. 155.