17
meer den Gereformeerden godsdienst of der nieuwe sccte, zoo als mendit toen noemde, te zijn toegedaan.
Beschuldigd, vervolgd, gevangen gezet en gehouden, meermalenverhoord, eindelijk ernstig ziek geworden, zien wij hem ten laatste,op ootmoedig verzoek zijner huisvrouw en op belofte van zijne ge-voelens te zullen herroepen, onder borgtogt ontslagen. Een berigt,mij welwillend uit België toegezonden, houdt in, dat hij kort daarnazoude overleden zijn. De onjuistheid van dit vermoeden wordt doormenige bijzonderheid, die wij uit zijn leven hierna zullen mcdedeelcn,gewraakt.
Het komt mij voor, dat Jan van Waesberghe, na dit ongeval,vooreerst te Antwerpen gebleven en er zijn bedrijf uitgeoefend heeft.Waarschijnlijk heeft hij eerst na de capitulatie van 17 Augustus 1585Antwerpen verlaten. Bij deze capitulatie werden aan de Protestant-sche bewoners van Antwerpen vier jaren toegestaan — in de andereBelgische steden twee jaren — om hunne zaken te regelen en zichnaar elders te begeven, of in den boezem van de Roomsch Katholiekekerk terug te keeren. Van Waesberghe schijnt van deze verleendetijdruimte gebruik gemaakt, en zich voor het eindigen daarvan ver-plaatst te hebben.
Onmogelijk is het mede niet, dat Yan Waesberghe, tijdens zijnlaatst verblijven in Antwerpen, een gedeelte van zijn bedrijf naar denoordelijke Nederlanden overbrugt; ook kan zijn zoon, mede Jangenaamd, en in het vaderlijke bedrijf opgevoed, zich vóór den vaderdaarhenen begeven hebben. Het voorbeeld van meerdere boekdruk-kers, als b. v. van Plantin, die ter zelfder tijd zijne drukkerij teLeiden en te Antwerpen had (1) , kan hem ter navolging aangespoordhebben. Zeker is het, dat de uitgave van eenige hunner werken,bijna gelijktijdig te Rotterdam en te Antwerpen, zich niet anders laatverklaren.
Het veelvuldig voorkomen van den doopnaam Jan in het geslachtder Yan Waesbergc's baarde mij vele moeijelijkheden, daar ik gevaarliep, aan den eenen toe te schrijven wat aan eencn anderen toekwam.Zoo vond ik den eersten Jan van Waesberghe, drukker en boek-verkooper, meester in 1557 (2), en zijn zoon Jan, beide den oudentoegenaamd, den laatsten in een klein stukje van acht bladzijden van1G05 in 4".
Of Jan van Waesberghe zich van Antwerpen dadelijk naar Rot-terdam verplaatst heeft, vcreischt mede nog onderzoek, daar er ver-moedens zijn voorgekomen, als of hij zich eenigen tijd te Breda zoude
()) En bovendien te Parijs, zie ..Lettres inédites de Juste Lipse etc." par G. H. M.Dciprnt, Amst. 1858 4". p. 55.
(2) Aldus humt zijn naam voor op de .. Alpbabctisebe iyst, der boekdrukkers enbockvcrkoopers van Antwerpen, met de jaren als zy als Meesters op de Registers vanS. Lucas-(pldc aldaer aenveerd zijn. Zie de < Gesla^t-Lystc der Nakomelingen van denvermaarden Cbristoffei Plantin, Koninplyken Aerts-boekdrukker, binnen de stad Antwer-pen; enz. Antwerpen, ter drukkery van P. E. Jansscns, niooten Kauwenberg, N° al,185S." jo. bladz. 353 en 561. t" '
2