16

en diens gezin Antwerpen deed verlaten, hebben latere onderzoekin-gen ten duidelijkste aan het licht gebragt.

De Hoogleeraar J. van Vloten, in Juny 1857 een bezoek aan hetArchief van den Staat te Brussel brengende, berigtte mij, onder hetdoen van nasporingen, aldaar in het VI" deel der „ Conseil des Troubles",p. 250, den naam van Jehan de Waasberghe, „Libraire juré (1) dela ville d' Anvers" aangetroffen te hebben en wel in een verzoek-schrift van zijne vrouw Elisabetli Roelants, waaruit bleek, dat Janvan Waasberghe om zijne godsdienstige gevoelens gevangen zat en inde gevangenis ziek lag. Dit voor mij belangrijk berigt gaf tot menignader onderzoek aanleiding.

Het was in 1569, dat Alba zijne dwingelandij ten top voerde.In 1570 werden door hem nieuwe ordonnantiën voor schoolmeesters,boekdrukkers en boekverkoopers uitgevaardigd (2). Het zijn juistdeze beide jaren, die, zoo als wij zien zullen, voor Jan van Waes-bergke zoo noodlottig en voor zijn gezin zoo zorgwekkend waren.

Jan van Waesberglie, sedert 1557 in het boekverkoopers- en boek-drukkersgild te Antwerpen opgenomen, schijnt de eerste jaren nade opneming in het gild zich uitsluitend bij zijne beroepsbezighedenbepaald te hebben en, niet openlijk althans, de meer en meer door-dringende Hervormingsbewegingen te zijn toegedaan geweest.

Van daar dat het ons niet bevreemden moet, zijn naam niet ver-meld te vinden onder hen, die door JHerfens en Torfs in hunne„Geschied- en plaatsbeschrijving van Antwerpen," Antw. 1847,VII* d., in 8°, opgenoemd worden als die ten jare 1566 als Marti-nisten of Calvinisten bekend waren en in het oog liepen; evenminals Groen van Prinsterer in zijne „Archives," torn. II, zijn' naamvermeldt, ofschoon hij Plantyn en Sylvius in eene noot aldaar noemt.

Zoo wordt zijn naam mede niet gevonden op de „ Liste des per-„ sonnes suspectes, dressce a Anvers par les soins des conseillers„inquisiteurs," voorkomende in ., L'Inquisition et la Réforme en„Belgique, par Charles Rahlenbeck," Brux. 1857, p. 262.

Rahlenbeck stelt deze lijst te zijn van Februarij 1567. Op dezewordt wel gevonden de naam van Cliristoffel Plantijn, en de boek-drukker des Honings, Sylvius, wordt daarop verdacht verklaard;ook op eene tweede lijst, bl. 250 bij Rahlenbeck, van 1566—1569,vinden wij den naam PiaK niet.

Alles zoo vele onwraakbare bewijzen , dat hij zich tot op diens tond nog niet door eenige der overheid in het oog loopende en methare gevoelens strijdende daden had doen kennen.

Eerst in January 1569 vinden wij Jan van Waesbcrghe, den oudengenoemd, medepligtig gesteld aan de overtreding der uitgevaardigdegeboden en even als vele andere boekdrukkers te Antwerpen min of

(1) Aangaande dien eed zie nUuMet. du BiMiopIi. beige" Tomc XVI, p. 106.

(2) Em. van Meteren, nllist. der Neder!, t' Amst. by Jan Jacobsz. Schipper" 1C52.bb 58 en BuH. du Biblioph. beige. T. XIX, p. 45!.