NOVIOMAGVS.

Ovi om ag VMjVrbcm ruamindigena?,nuncregnum,iu:nc bafim imperij,appel-lant,quod vna fittrium earum,quasCarolusMagnus,c]u6dam fibifedes dv legerat.Primamaiunt Aquifgranum fuifle,fecundam Nouiomagu,tcrtiam Theonis Vil-lam.Deorigine eius,Gelden Auriusciuis,in hifloria Batauica, a Mago potentifsi-mo Gallorum Rege,Ditis filio,conditam,& de eius nomine Magam appcllatamfuifle,tradit.P6fltemporisprogreflu,aBatoneCattorum Regulo,ifluc tranfmit-_ _ tente,loci amoenitate capto,tu m etiam antiqua; nobilitati iflic gratificaturo, in flauratamatqueau6tam,triplicimoeniorum ambitucin6tam,acindeNouiomagum vocatam. Addit idem,Batonis filium Helsium patria fuam lummopere ornafle,vnde procliuior eius pars, etiamnuab eo, MonsHefsij dicatur.PoftremoadiungitjOmniumordinum confenfione,a Batauisregiam,ac prouincia? caputconflitutam effe.Vtcunque eft,liquet,perantiquam effe vrbem, ad eamRhenipartem collocatam, quseVahalis vulgo vocatur,flumen inibi & latifsimum,&altilsimum.duobus milharibusab arce Rauenfle-nia diftat.Aedificiorum ftru6tura nobilisprofedo elt,&: firma:populofa &rdiues.Nam poftquam nouifsime ad Auftriacam domum redijt, ciues cum mercaturis faciendis,tum litteris operam dederunt, antea ferenullireiintentinecaflueti,quam bello, 8carmis. Habuittamen diuerfos viros olim litterarum do-6trinailluftres,quivariaopera,8cfe,&Repub.digna,ediderunt: vt Theodoricum Borguuim, IoannemHenricum,Henricum Bronchorftium,&D.Francifcum Craneueldium, Mechlinienfis Regij concilijSenatorem,virum vti dodum, ita fingularem,virtutis &c ftudiorum patronum.Gerardo quoq; Falcko-pyrgicopatriaeftjfingulariseruditionis viro. Suntetiam iftic innumeri alij, bonis literis dediti. Interalia quoque gymnafiumere6tum,in quoafeptem magiftris vtraq; lingua,Latina &c Grteca,fingulari Rei-pub.vtilitate&laudedocetur.Templorum,qu2e ibiornatifsimaarte lunt, omnium excellcntifsima eft:bafilicaD.Stephanodicata. Interrerumporromiracula,perantiquaeft arxilla, incollefita,vrbi im-minens, quam a Iulio Csefare acdificatam, aut falteminftauratam aiunt, quafidominatricem, atqueexploratricemfubiedaeatquecircumiacentisviciniae.Ambigiprofedo pofsit,an vlla aliatotius Belgicaefpeculaamoeniorem,regionum,fluuiorum,agrorum,terrarumqueprofpe6tum habeat. Hiciuxta atquein vicinis municipijs repertae aliquando prifcorum Romanorum reliqui^,puta numifmata,lapides, mar.mora,inftru(ftifsimarumdomorum parietinae,fepulcra,monumentaque,folerter perquirendi, perfcru-tandique terrae vifcera defiderio ciuesafficiunt.Cuius rei luculentifsimus teftis eft,inftar multorum, Io-annes Falckopyrgicus ciuis Nouiomagenfis,homo virtutis,& antiquitatis perftudiofus,qui domi fuae tresaut quatuor tabulas marmoreas oftentat,vna cum illuftrium virorum elogijs,epitaphijs atque infcriptio-nibus. HabetetiamNouiomagumvicecomitatus titulum,eftque vrbs&feudum Imperij.Monetse cu-dendse ius habet, vt <kcaeterseImperij vrbesliberae. Prouocatur indenon ad GeldriseCancellariam: fedre<fta ad Aquifgranenfem curiam. Quotannis certum hominem Aquifgranum mittit, qui defert eocheirotecam piperisplenam,Imperialis feudiagnitionisergo. Philippus tamen Rex Catholicus,vti DuxGeldrise,iftic,quemadmodum alibi,monetam percuticurat. Ecclefiafticus ordo eius vrbis paret Archi-epifcopo Colonienfi,quod nunc nouorum Epifcoporum in hifce regionibus inftitutio perturbauit.Hsecvrbs totius Ducatus,& fingulatim primse tetrarchise Geldria?,omnium amplifsim£, caput eft, cuius terri-torio comprehenduntur, Tiletum, &c Bommela,ciuitates murisclaufse,Gentum vel Gandauum, & B5-.melerouerda, nonquidemmoenijscind:3e,attamenpriuilegijs&immunitatibus donatsej item fuperioratque inferior Batauia,cum tota ea plaga, quse Mofa & Vahali fluminibus includitur, adeo,vtgeneratimomneshimunicipesfeNouiomagififtere,iurecogantur. Accefsit hsec ditio Geldrise Ducatui, AnnoM. CC. XLVIII. hacratione.Otto I I.Comes,Guilhelmo Romano Regi vnum 8c viginti millia infe-diargentipondo,mutuodederatealege,&conditione,vt, nificerta die commodatam pecunise fum-mamperfolueret,Geldrienfisineam poffefsionem,vtfuamacpropriam, veniret,quseconuenta,pluribusetiam conditionibus additis,poftea a Rodolpho itidem Romanorum Regc con-firmatafunt.Cum vero,ad conftitutumtempus, fiue proptcr serarij tenuita-tem,fiue incuria quadam,pecunia illi reddita non eflet, ex con-uentu,certis tamen conditionibus,Nouioma#genfis ditio, Geldrise Comi-ticefsit.

is