TRAIECTVM AD MOSAM*

R AIEC T VM,vrbs in finibusEburonum amplifllma, ad vtranq ; fluminis Mofxripatti fita,& lapidcoponteiunda/ornicibusaliquot,accuratiiTima Urudtura confefto, a traijcicndo flu.®i ne > n °men haberc,conftanti hiftoricorum fententiaperhibetur.eiusincolas Bethafios.Ta.pr|||P cito di<ftos,Marlianusexiftimat.C)uanquam nefcio, vnde Ammianus Marcellinus acceperit|jp2|p Obtrincenfe Mof£oppidum,quoTraiecfum fuperMofafttumintelligere vidctur,nififorteid 'mfcGgR aTungrisfitmutuatus, quiTraiedum in Xrldjt mutarunt. Et, quia Traieifti nomine, duo°Ppidavocabantur: Alterum inferius, apud Batauos,altcrum fupcriusin Tungris, hoc £)p.JJtrtrfdjf/id eft, Superius Traiedtum, Et fyncoptos, £)pptrtcf}t vocarunt, equo Obtrincen.ie oppidum, Marcellinus fecit: Illud QJttcrjRricljf, id eit, Exterius Traiedum , & concise,^Jffrichf nominarunt. Quac vero parsTraiefti ad Mofam, Orientali littori adiacet, QfBicf / vulgari idiomatc,dicitur. De vtriufque origine, antiquitatc, nomine,actutelaridiuo, hunc in modum Matthias Herbinus, Scho.i^Traieftenfis Reftor.a loanne ruthemio AbbatcSpanheimenficommendatus,libelIo deTraiedo inftaurato, fcri.bit" QGicf/Ex vico,Latinonomine,tractum,dcvfurpatum eflcvidctur.Hancauteminterpretationemindeconiefturacolligo,qu6dillc locus, antequam ciuitasad tantam amplitudinem,inqua nunceft,venirct,fortevicuspaganus erat.conftatenimex antiquishiftorijSjCiuitatem hancpoftaduentumS.Seruatij,maximeau£tam, & ampIiatamhominLbus, muris &acdificijs.Ita.qua' tunc vicuspaganuserat,nunccft referta viris vrbanis, & tamen anriquum nomen reti.net,quodexappellatiuo,longo vfu,propriumfaftum eifquod frequeterapudprifcos accidiffe,comperimus. Nam &tota ciuitasnoftra,apudillos,via Regia appellabatur,quiaper illam Romani Rcges,qui ijdem Imperatores, vel corflLegati,Tungrim,nobil!flimam tuncGailiarum Metropolim,iterfacientes,traniibat:cumq;ad Mofam perueniflent,qui pontecarebat,traie£tioneopuserat.atraijciendo ergo,Traiettumcftnuncupatum,quo vocabulo,Iulius Carfar,tam eloquens,quambellicoius,inCommentarijsfuis,vtiturfirpe.Et,quoniamC£efarismentio fa<fta eft,libet hic dcCxfarealiquidinrcrponere,quodad rem noftram attinet.Quoniam cxclaris fundatoribus, vrbcs nonnihilfibi glo.rixfolent vcndicare, vt Conftantinopolisa Conftantino,a Romulo Roma:Primordium itaq; Ciuitatis noftrx con.dendx,IuliusCxfarfuit,quicum multisacmagnisprxlijsGalliam,Germaniamq;oppreiriiret,Traie(ftum,conuenicntiflimum locum hybernandicopijs luis delegit. Confpexcratenimprudetiffimuslmperator,quodislocus feipfumfacile muniebat,&nihilominusalimenta viuentibnsabundefuppeditabat.Habetenim ad Auftrum faltus apricos a.nio:niflimos,pabuIationibusiumcntorumaptiflimos.AdOccidentem&:leptentrioncm,patentcs campos, fatorumfertiliffimos.NamadOrientem,Mofa eft,infinitis vfibusaccommodus.Cui inmodum femicirculi adiunflum Val.lum,omniacaftragirando tuebatur,fuper cuius aggeribus,pofitifunt pofteamuri antiquiciuitatis, qui vfque in hodi-crnumdicmapparent,&nonnihilfortitudinisafferunt. Haechadenusdeduda, eofpeftant, vt,fi nobis gloriandumfirdcantiquitate,antequamSaluatornoftercarnem humanam aflumerct,annocirciter odtauo& feptuagefimoini.tiati fumus: fidefundatore,a IulioCxfare origincmtraximus:fidcnomine,a traijciendo flumcn Mofx di&um efl:Traicctum,quumaliquando, via Regiaappellaretur.Sideprxfidente PatronoatqueAmpliatorejB.Seruatioplurimuobligati fu.mus,qui Pontificalem fcdcm,primus nuic vrbi intulit,in qua viginti Epifcopi refederunt.Paucxigitur Ci.uitates in procinetu noftro funt,quxde hisxque pofluntgloriari.Nam,autnon tam antiqux,autaminus nobili con.ditore fundat£,aut non tam digno Prxfidente atque ampliatore mcmorabilcs.Cum Cxfar oppidum conftruxcratag-geribus,impleuitRomanis.nam lingua Latina vfifunt.permulta tcmpora,vtcxcertiflimisindicijsadhucapparet. Etprxcipueomnia,coramScabinis,&Confulibusnegotia,Latinea(fta funt.vtconftatexdiuerfisadhuc Adlis, aclittcrishxreditatuum,tranfa<ftionum,infra duccntosadhucannos Latinefcriptis.HucufqueHerbinus. Ciuium pars epifco.poLcodicnli,parsDuciBrabantix(quinunceftInui(ftiffnnusPhilippusHifpaniarum Rex Catholicus)paret. Qui v.trique,fuosibi habentPrxfe(ftos,xdilesq;.Scnatus,Romanorum more,quotannisnouus creari folcbat: Bini videlicetCofs.cumX I I.Procoff.acQuxftoreexvtriufq;Principisplebe.Sedpropter turbas,quxnofoliim huiusoppidi Rcm.pub.fedrotiusBelgijftatum,paucosantcannos,fufquedequemiferrime agitarunt,isScnatusconftituendi mos,inter.ruptus eftjSenatuiampcr Principumdeputatosordinato,vfquead corum reuocationemperdurante.PrimariaTraic.£Ii Ecclefia,fupra crypta exigua,inquaS.Seruatijcorpus,miraculis clarumffcpultum crat,opere,reliquijsfacris,Cano.nicorumfocietate,&ampliffnnis reditibusnobilc,S.Seruationuncupata eft,religioneacpictatcciuium (vtVfuardusMartyrologiofuo,iuffuCaroliMagnic6fcripto)velaMonulphoTungrefi cpifcopo,vtBcdateftatur.In qua ctiamnueiusofla,quemadmodum&fex,exordinefuccefforum,cum multisalijsprxftantiflimisreliquijs, rcligioseafferuatur,quxex OftauienfiGallix vrbc,S.Seruatius,Hunnorum deuitanstyrannidcm.huctranftulit.quarumgratia ,ex remo.tiffimisorbis partibus,vtputa,exStyria,Croatia,Slauonia,EIungaria,Bohemia,Elfatia,tota Francia,alijsq;innumerisrcgionibus,& maximefingulisfeptcnnijs,dum facrx reiiquixpotiflimum oftenduntur,turmatim homines aduolareconfueuerunt.EpifcopalemTungrenfemfedem B.SeruatiusTraiecfum tranftulit.Cuiibidcm XX. exordinc,fanfti.tatevitxclariflimijfucccfferunt Antiftites.Quorum penultimusfuitgloriofus&inclytusmartyr D. Lambertus, quiLeodij,pro Chrifti nomine,fanguinem fuum profudit.Cuius difcipulus.atque fuccelTor,Hupcrtus,loci,fanguine Ma.giftri,acPrxdecefforisfuiconfecrati,ta(ftus affedu, Epifcopalem fedcm co tranftulit. Cui hoc tempore, Reucrendifli.musIlluftriflimusq;Princeps,acD.DominusGerardusa Grofsbeck,S. R. E. Cardinalis, fumma cum laude prxcft.Traicfloplurimum vtilitatis,Iecora prxbet,fluuiusexiguus quidem,fed fubindeniuibusrefolutis,autimmodicisim.bribus,ita exundans,vtpagis,xdibusq; vicinis,non parum detrimenti inferat.Profilit nonproculaCentronibus,Tun.grosq; alluens,Traie£lum,finuofus,fe confertfin cuius fuburbio in duos diuifus alucos.totidem etiam locis,vrbcm in.trat.ibiquerurfum, alteroalueoin pluresfepandente,maximam molitoribus,fullonibus,tin(ftoribus,coriarijs,alijsq;opificibus,ciuiumq;domibus,commoditatem adfcrt.Dcmum,Francifcanosprxterluens, omnesfuosalueosin vnucogit,ficq-,oppidumeffluens,in Mofam feexonerat.Quin & illud memorabile.quodpaflim in vicinis Traietto locis,potiflimum veroinGronsfeldt,fabulofi eterre vifceribuseruanturlapidcs,prxftantiflimiautem inpagoTichen,Vtputa,duriores,ac diuturniores.At,deterrimi,inHunnorum monte,inquibusprxterconchiliorumIpecics, in lapidem induratas,animalium quoquc offa reperiuntur.vnde conijcerc qui-dam volunt,eos montes,ex diluuij xftibus aggregatos.Qua de ( reaccuratiusdifferituriirV cronx dcfcriptione,in opcrisiftius Indice.

15*