VVERDE N A.

Erdena, in VVclphaliaeaditu^adRurxamne.inditioneMarkenfioppidum,occa-fionecoenobii» ^S.Lutgeroibidem inftituti» qucmadmodum multaaliaiftGermaniaoppida»initiuhabct,i V Vilhelmo deHardenbcrg» quadragcfimorccundo Coenobi-archa, Anno falutis M. CCC. XVII. excitatu, &ab Engelberto.Comitc de Marcka.ci-uilibuspriuilegijs.quibusetianumgaudct.donatu. Omncm.quocuqjinnotefcit, fple-dorcm,qucrnadmodu&ortum,magnifica;,&cclebcrrim3ehuic Abbatiaedcbct.Eaautin honorcSaluatoris,&S. DciGenitricisMariae, & fandoru Apoftoloru Petri& Pau-lij&Stephani Protomartyris, Laurentij Diaconi, Martini Cofcfloris.primainftitutio-ne excitata.multis Kegu & Impcratorum eft priuilegijs, & libertatibus auda,Exhibcncnamq ; eiusmodo CollegijfratresDiploma fignatu, & Caroli Magni manu fublcriptuVvormatiie,AnnoreparataefalutisD.CC. II Exhibent&confirmationeVvillibcrti Archicpifc Colon & plu-rimaaliaantiquilfimadiplomata.PrimusautCollegii Vverdencfis fundator & Re&orfuitS LutgerusprimusMonafteticnfium Epifcopus,SynchronusS Bonjfacij & Vvillibrordi, oriunduse Friiia, Prarceptorem habuitAlcuinum,&S.GrCgor. quiS.Bonifacijdifcipulus,in Traiedenfi monaftcrio, ipfum cu multtsalijscrudiuit.cquibuspoftea,multifuntfa6liEpifcopi,alijinminoribusgradibus, Ecclefiarum Doflorcs.Quoruni ctiamali-<jui, iiq^exparentelaS.Lutgeri^primafundationCjpoftS.Lutgeriobitum.adannosfereLXX VI.Monafterio

V vcrdenenfi prxfuerunt.Nempe:

Sandus Lutgerus,primus fundator.in coenobio fuo, Vvcrdenx fepultus.

i. Hildigrirtus,prirrlusEpifcopus Halbcrftadienlis.fraterS.Lutgcri,fepultus VvCrdenx.

x. Gerfridus.fecundus EpifcopusMonaftCrienfis.frater S.Lutgcri.

3. Tidgrinus ,veIThiagrinus,fecundusEpifcopus Halberftadicnfis, neposS. Lutgcri»in Vvcrdc-

nenfi coenobiofepultus.

4. AltfridusrertiusMonafterienfisEpifcopus.affinisS.Lurgeri.

5. Hildigrinuslunior.quartus EpifcopusHalberftadienfis, &hiCneposS.LutgerLHisautcm primis monafticae regulx V vcrdencnfis cortferuatoribus, quinquaginta.interrupta ferie.ex ord I-

nefucceflferunt Abbates,viri genere,& maiorunt fplendoribus illeftres ,quorum quinquagefimus,& Vltimu»fuit Coradusdc Gelichen, qui fuo tempore tres tantum habuitfecu Capitularesfratres,nimirum,Vvilhclmiide RifFerfcheid t, Prarpofitum ; V valramu deSvmmern, & Ioanncm dc Limburch.fub quibus ftriwtior viuen-dinorma>& alia cftintrodu<ftareforniatio. Relignantibusiplis ; monafterium penecollapfum,vnacucun&i$prardijs,alijfq ; bonis,nonoptimadiligentia adferuatis. Introdu&ifuntautrcligiofifratres,qui funtmolabore& induftria.minitans ruinant coltcgium, reftaurarunr, recuperatis, quantu pro temporc potuit fieri, praedijsacpofieffionibusntultiscircaannum Domini, i474.quoanno Nouefium obfidionccinctum erat.Fatftaauchac refignatione,& necefiaria,nouaq ; reforntatione inrrodutta, Collegij Vverdcrtcnfis adminiftrator,& Co>nobiarchaconftitutus eft LI. D.Adamus,adS.MartinumMaiorem Colortiae Abbas, quipra?fuitannis4.

Huicfucceffit52.D.Theodoricuslagendorn, exmonaftcrioS. PctriErfordiXtaflumptus.

53. AntoniusGrimmolt.

54. IoannesdeGroninga.

55. Hermannus abHolte,virabinfigni do&rina &pietatc commcndatus.elcdtus Anno 1540.

mortuusanno 72.

56. HenricusDuidert.

Scd iam Abbatia reli(fta,oppidum nucipfum ingrcdiamur.In quo oppidani rem pecuariam.vrtdc&plurimiiviclitant,cxercent,agroshabentlxtos,& copafcuos,montesprxaltos&fyluofos) inquibus incrcdibilcspor-corum greges oberrarequadoq ; videas(vndeinduratae funio pernae,&pctafones VvcfphaliCi,grata caufidicismunera)& riuulos,gratiffimomurmureexmontibus fufurrantcs. Quin&cxprxterlabentc Rura,commodi-tates haud poenitendaspercipiunt,vnde pifcibus,& fapidis pinguibulq ; abundant artguillis.Vtraque hic R uraeripa,lapideoponteconiungitur, magnoitineratiumcopcndio. Acciditaute anni Chriftianx falutis.u.fupraMillefimumQuinquagcfimum,initio,poftquapriorciustunchyemismedictas, folitoafperior,&denfagla-cie.acfupra modum altaniuc,grauiffimeinhorruiflet,atq ; iam poftnatalisChriftidiem.moxaeretepefcente,fucccdentibusdiebus.inipfolanuarij Menfiscapitc,ingruentibusmagnisimbribus,nixipfatardior,magnocuimpeturcfolucretur,vt ipfum Rurxflumen, tantisaquaruminundationibusclcuaretur» vtingCntem Pontismolemeuerterit,excuflerit,&remouerit, vtoppidoetiam ipfitantusaquarum impetusruinam minitari vi-derctur. Aquanemperctroprincipis Arcem, dirupto muro viam fibi parauit. Tanto autcmfragorecainun»datioinfonuit, Vt catara&ae Nilifluminis, co viderentur tranflatae fuifle.

ESSE NDIA-

Ss e n d i a ,ImperiaIe,fubMontenfisDucistutela,oppidum,Col!egiatdVirginum,&:CanonicorumfodaIitioprafftans.QuodA!-fridus quartus Hildesheymenfium Pra?ful,ex paternis facultatibus fundauit, vt lub religiola Abbatifiat educationc quinquagmta &duat,Deo nuncupata: virgines,pietatisexercitijs imbuerentur, & xx. fimiliter Canonici,fub eius loci decano,canonicam viuerentvitam.Afyli priuilegio Abbatia gaudet,& locus incamaxittie ©ieBor^t/nuncupatus,vilIae aliquot vicins,eius fubfunt dominio.Ecclefia ibide perelegans,in qua tabula exhibetur vifenda, Bruinij illius Agrippinatis opus. Ager frumenti,& tritici praeftantifsimiferax,vnde candidus Effendiae panis in pretio eft. Oppidani, negotiationem etiam remotam,alij textrinam, fabrilem complures exercent. Non aliufacile reperias locum,vbiplura conficianturomnisgenerisfclopeta. Fontibus abundant* &atrocarbonariolapide,quetnterritoriumvicinurapafsimfuppeditat,potiiiimumverb,quaSceltium cft,adRur?amnem oppiduro.

40