DAVENTRIA*

RANSISALANA ditio, vulgo, irtlibtfccn £)f»cr j||cll/ GeUriiefl regio verfusSeptentrionemoppofita,in trespartitaregiunculas,quarum,qua; iliula(> eteiibusFleuus,vel Fleuum)vicina eft,^|]cll<inhf/coinmuniter vocatur:Qua: vero trans Vidrum,quem sSccl )f nuncupant,fiuuium,fita elt^trcnt dicirur,an-tiquam,vt videtur,Strabonis,& Tacitiadpellationem retintns.qui luxta Camannos,Tucnterorum,fiue,vtapudplerofqueinuenio.Tenedterorum, & Teuenterorum,gentem pofuere,qu3e Dauentiiam vrbem habetprjEcipuam.cuius quidem adpellationon inepte ad Teueterorum nomenalludit.Sunt autem viridotfti p!e-rique,quibus bsec vrbs viuendi initiumdedit.quinon Dauentriam.fed Dauontriamdicendumcontendant.Ciim teftenrurid duoperantiqua qua?dam monumenta lapidea.quorurn alrerum,adSenatoria;domusin-grelfumconfpiciatur,altcrum autem inporta, quae Brinconisdicitur,quibus Dauontur, fculptum legatur.Quodquidemabeorumetiamopinionenon nimium abhorrere videtur,qui nonaliunde, quam ik .Dauone,v iro quondam interSaxoncs honorifico & potente, nomen huic vrbi inditum adfeuerant, Ciim enim Frifia.Saxonia citerior, V Veft-phalia, Sicambria,qua; nunc Geldria, Cliuia,luliacum,fiueMenapium,TotusagerTraie(5tefis,qui Rhenoalluitur.-Betua, fiueBatua,olim Banuia,qu3f nunc Flollandia; V Valachria Mattiacorum,quos vocat Strabo & Cornelius Tacitus,quaeiam Zelandiaadpellatur,omnes, inquamjhacprouinciaE.cum fideChnfti, & euangelicaluce primumilluftrarentur,commodarunt fuamoperaChriftoS. V Vil-]ebrordus,Bonifacius,Ltbuinus,V Verentfredus,Luitbertus,& alij.fanftaehuiusfocietatis, religiofifsimiviri, quiSaxonibus fiue An-glis Britanniam deuaftantibus, immanemque in Chriftianos tj rannidem exercentibus, verfo lolo, patriaque exulantes, huc fefe re-ceperunt,Sergio FontificeMaximo, IuftinianoI.A.&.Pippino Franco, imperantibus, AnnoplusminusjD. XL. Hisinquamtempori-bus Lebuino,quae Dauentrix vicina funtloca,euangelicoaratrocolenda obtigerunt,cuius quidem opera,dum populus falutaris dodri-ni tuba a mortis fomno excitaretur,dcfolata funt idolorum Fana,& primum excitatum eft Chriftianoru oratorium in oppido V Velpa(alia habtt hiftoria.iuxta caftrum Viltenburch,antiquitusdx!;tum,modo Traiedum ) hauditaprocul a Daucntriafito, cuiferuoreacpietate populi,adiunda funtnouo concionatori xdes. Infignis aute tuncbeneublentia ac Zelus Dauonis.cuius fupra meminimus,viri o-pibus,acdignitatepraecellentis,ergaLebuinumextitit, vfqueadeo, vt D. Lcbuinomorte fublato, magnificum Deooratorium B. Le-buini adpellationeclarum, iuxta arcem fuam erexerit, in quo Dei apoftolum decenti, & magnifica fepultura decorauit. Ad hanc autemDauonisarcem,propter erefti templi magnificentiam & vicinitate, multi xdes fuas habere dcfiderarunt,ita, vt iftasdium multitudo &coniunftio,paulatim muris ac foueis cingi,& vrbis nomen,^ Dauonis arce fortiri,atqi imperialibus priuilegijs gaudere cceperir. Atq; hfccpiidcm vrbsdexteram lfalf ripam.fitu pcramceno,exornat.Cathedrali£cclefia,&Canonicorumfodalitiocommendata,cuiB. Lcbui-nus Tranfifelanorum Apoftolus,ficut & vniuerfx Dicecefi.tutelaris patronus exiftit, Pro cuius reuerentia Bernulfus Traiedenfis Epi-fcopus, medietate collegij S. Saluatoris Traie&enfis huc tranftul it.Schola infuper Triuiali Dauentria inclarefcit, ex qua viri compluresfcientiarum nitoreconfpicui,prodierut. Florentifsima aute eius fcholx conditio fuit,cum in ea Erafmus ille Rotterodamus difcipulum,Rodolphus AgricolaLeflorcm; Alexanderautem Hegius, Reiftoremegit.Quatuorftudioforum familijsfcollcgiadicendaputarem)diucrfis diuerforum fundationibus,vitas & ftudiorum praefidia fuppeditantur, quarum praecipua Domus Cufana nuncupatura funda-' datore Nicolaode Cufa. Qui adolefccns, bonarum literarum mercatum Dauentriaegnauiterexercens, & oftiatim vidtum fibi qutri-tansfpifcatoris quippe pauperculi filius erat, Cufa Germanix vico ad Mofellae amnem T reuirenfis Dicecefis oriundusjfingulari deindccommendatus eloquentiaatquedodrina, Archidiaconus Leodienfis, tum CardinalisS Pttriad Vincula,titulo Eudoxix, &EpifcopusBrixienfis efficitur. Is itaque, ad tantum dignitatis & honoru culme eue&us, praeftitorum ftbi ^ Dauentrienfibus,(quos humana lemperbeneuolentia,& hofpitalitascommendauit) bene memor, non exiguam pecunis vim adperpetuam quandam fundationem conucrtit,quaadolefcentum,egeftatelaborantium,inopiaefubueniretur. Xenodochiaetiam inhac vrbefuntquatuor,mifericordixexercitijs,&Ecclcfiae.pietati nucupatx. Vrbs ipfa.aquis vndequaquecin<5ta,muris,propugnaculis etiam firma eft,& populofa, IfTalzaquis irrigatur,(cuius vtraque ripa ligneo hic ponteconiungiturjqui ex Rheno ortum deducens, & nomen inter Arnemium & Zutphaniam acquires,artificiali,multarum impenfarum curfu.ad Dauentris mcenia fubdufiusdicitur. Hoc namque tempore paulo ab vrbe remotius.vcrfusOrientalelatus, ftagnum confpicitur, Ifialae vetcrisadpellationenotum.quianimirum, prilcis temporibusnaturalemhodocialueumobtinuerit.Mercimonijsvero imprimisDauentriafamofaeft,cuiusincolsinremotisorbispartibusnegociantur. Et, quia Hanfeaticseetiam focietatisffoedus eft feptuaginta duarum vrbiumjpriuilegijs. & immunitatibus gaudent,hinc in prxcipuis eius fcederis Emporijs,puta, Anuerpix,Londini in Anglia,Bergx in Noruegia, commui >usctiain libertatibus & Regibus & Ducibus foederi concefsis.vtun-tur. Ex qua quidem perampla negociatione, ad fummam dignitatem Daucntria peruenit.vt Tranfifalanarum vrbium, quarum o<5topraecipuae,caput fit,& lumptuolifsimis proinde aedificijs ornata con ^piciatur. Fori medio.inlignis negotiationi domus coftrudta eft, vul-go,£)tC QBrtgf/ex ciusarcis ruinis,ex qua Geldrorum DuxCaro!us,dum obfidione Dauentriam teneret, multum oppidanisdetrime-tiintulit.Quaproinde,vfitatoidiomate,ciues Altena.hoceft.Nimis vicinam nuncupabant. Verumdum Carolus Dux.pauoreacformi-dineperculfus, obCaroliQuinti potentiam (eiusenim feprotedionis atquetutelx Dauentrienfes, Vltraie<5tinoEpilcopodiffidentes,commiferantjcuius copias aduentare fufpicabatur.ignobili fuga,oblidione foluta.dilabitur, ciues, hoftem infequentes ipfaquearce fun-dituseuerfa.munitionibus, aggeribusqueturbatisacruptis.dirutx, foloqueadasquatxiam arcisruinas ,3d vrbemdeferunt, &magnifi-cam.cuius iam modo meminimus, domum.ex eadcm jedificant. In cuius quidem domus latere, lapidca confpiciturolIa,& morionisin«am oculos figentis, atque fubridentis effigies; qua quidem Garolus Geldriusdehgnarifertur,qui ex commemorata arce,ciuium ollasiam longo tempore auideinfpexifiet, nec tamen de carnibus ea ipfaolla contentis, deoppidanorum nimirum poflefsionibus ac bonis,qusmilitibus,nondumparta vi<5toria,promifla erant,potuiflietgaudere. VicinusDauentriaeagerfertilifsimus.&adquamuisculturamaptus,frumentiimprimisferax,hincpafcuisfoecundus, vndepecorum ingentesaluntgreges. QuinexrcmotifsimaDania,eopafcendifaginandiquegratia, numerofi greges aguntur, lgtifsima fiquidem, & amplifsimapratahabentur. Prxcellentesetiam viros,eruditionijvirtutumque elogijs prxftantes.qui patriae ornamento fuerunt, Dauentria edidit. Ac inter primos quidcm, Gerardum illum, cui ob vi-tae fan<51:imoniam, Magnicognomentribuitur,philofophicis artibus,& Theologicafacultatecultifsimum, fcriptisetiamclarum. Do-mum Fratrum.quos de communi vita nuncupat, Dauentria? primus inftituit. Infignis etiam Cofmographus,Iacobus ^ Dauentria,hincoriundus, qui initio artem Medicam profeflus,Mathefin deinde,& potifsimum Geographiam itacoluit, vt inter primos Philippi RegisCofmographos, honeftifsimapenfioneannuadonatus, omnes totiusBelgia:vrbes,accuratifsimedelineatas, tribus voluminibuscom-plexus fit,quibuselaborandis perficiendisque, cumregioneseasomnesperagrando.diu.multumqueinfudaflet.Coloniae Agrip-pin»,fatis pr£euentus,moritur. Et,ne tam praeftantia, & multorum fumptuum volum in a,a!ienas ad manus deuenirent,AmplifsimiSenatus Agrippinenlis opera,conferuata,& a Prsfide Viglio in Hilpanias.ad Regcm funttranfmifla. Noftra etiam memoria,magni nominis Iureconfultus,ordinarius inVbiorum Metropoli iuris Profeflor, Matthias Schnellius Da-x uentrienfis, Patriaefplendorcra

tuetur.

55