GAN DA WM

^AND A V V M Flaodri.x Metropolis,actotius penc orbis,inter vrhes miraculum,in hanc,quam vides| Lc<flor,rnagnitudinem,fuis viribus paulatim exereuit, contraq;aliarum vrbium fata,inui<Ttam xternita-item meniir.CoIuereeam primiim indigena»Gorduni,fiue Gonduni, vetcres Nericiorum clicntes, teilej^^Csfare. DeindeRomani,quosipleCa»larIulius ,hicprimümpra:fidio collocaffc, conllanti annaliummemoria refertur. HispollremoaccefscreGermani, quorum pars maxima Saxones, quos ad fcx3gintai millia CaroluS Magnus,in hanc Belgien partem traduxit. Vrbs ell,non amplitudine folüm & dignitate,i led ameenitate quoque loci,quam flumina,riui,prata,colles ,& ccelum deniq;, non alibi lüauius afficit,confpicua. Curnquealijs rebusdarifsima fit, multötarnen clariorem reddidit, fcelicifsimus Caroli V.Imperatoris onus,quem vtinui<Hifsimum,nifiin inui£lavrbenali:i,nondeaiit.Ha:cD. Antonius Scbonhouius. Non ar-bitror(inquitErafmusinEpill.)quaquapatet Chriftianaditio,ciuitatem vllamreperiri, qua: cum haCconferriqueat, fiuefpeftes amplitudinevrbis^cpotenria n^ue'politiamjfiuegentisindolem.Haäenusille. Triamilharia Germanica in am-bitu continct. Infula: habitatae, qua: fluminibus,& aqua:du&ibus eminent,funt in hac vrbc X X. Pontes,quorum multi tri -bus fuleiuntur fornicibus,plurimi duobus,nauesq; maximas(quas illi pleitas vocant)fubmittunt,LXXXXV III. Mol« ven-tis agitata: plurcs C. quarummaxima pars frumenta frangit,alice exfemine contufo,oleum conficiunt.Vna aquam,ex vligi-nofispratis, infiuminaeducit.Sex item,aquaruimpeturapiuntur,exquibusquatuorgranis frangendis,quinta corticibus,fextapapyro conficiendxfcruit.TemplaParoeciarum fixe vrbs tantüm VII. habet, quarum qua: S. Martini in Ackergem,neq; maxima, neq; minima perhibetur, cedium diltindarum V. M. XV. continet, quas plures nonnunquam familix mco-Junt. Ahbatix intra moenia funt V.Canonicorum collegiata fodalitiaII. Monafleria XXV.Publicaperegrinorum Xeno-doebia VlI.Nofocomium vnum amplifsimum &ditifsimum.Gerontotrophiavtriufq;fexusX. Pxdotrophia,vbi etiam ex-pofiti infantes alutur,II.Furioforum crgallüla 11. Xenodochium item Leproforum vnum,annuo prouentu ditilsimum,vn-dc & nomen habet. His maiorum inllitutis,liberalitas,& pia benignitas ciuium huius quoq; temporis accefsit, qui xre vica-tim, Sc in concionibus colledlo quotidie plus quam IIII.M. familiarium pauperum,in omni re neceflaria fuflcntant.

In loco noux Arcis, ohm fuit pagus Gandenfis, qui «Sc vrbis,& nominis, initium fecit, habuit«^; infigne Monalterium S»Bauonis,ordinis S.Benedidli,quod e vetultilsima arce,cui nomen Oduea, conditum,nuc rurfus Caroh V.aufpicijs,AnnoM.D.Xlwinarcemlongeamphoreredadlu ell,Coenobitis(quiiam paulo ante Canonici feculares euaferat)in Aedem prin-cipe S.loannisßap. cum reliquijs Scornamentis omnibus tranflatis.Erat &hic non incelebretemplum,ParcecialeS.Chri-fli,quod funditus euerfum,vnacum Monalterio lllo (cui proximum erat) arcicefsit. Egregia etiam opificum collegia ha-bet, inter quxLanionim,<ScNautarum,primatum obtinent. Vnica etiam fludiorumalumna, multis dodtifsimis viris pri-ma literarumrudimenta,contulit. Vrbem hancmagnificatempla: Abbatixamplifsimx, S.Petri vna : altera veroS. Bauo-nis: Aerfalubris :Rerum necclfariarum abundantia: &vrbana ciuium humanitas commendabilem reddunt. Varia huiuspolitice lacies,pro diuerfitate temporum,fuit.Politiam Gandenfium fxpe, inquit Iacobus,Meierus, Annalium Flandr. hb.xvj.contigit mutari.Temporibus Balduini Hagnomenfis,hoc eft,fub annum Domini M. CC.aXlII.perpetuis fenatoribusRelp.gubernabatur, quorum e numero,cum quis moreretur reliqui Xll.alium mox in demortui locum fufficiebant.Annoautem M. CC. XII. Fernandus Comes legem tulit,vtXIII. illi Senatores,qui hadlenus fuerantperpetui, fierentannui, an-risq^ finguhs, habitiscomirijs, in ferijs D. Laurentij Martyris innouarentur. Hocinllitutum annos omnino tenuit XVI.Nam anno M.CC.XXVI1I. poflquam Fernandus Comes ex captiuitateredijflet ,inftituit ordinemXXXlX. viratus Reip.multo vtilifsimum. Anno autem M.CC.LXXV.Margarita Comes,&filius eius Guido,videntes per hunc ordinem ciuita-temnimisefiehberam,cum abrogartmt,ftatueruntqjCuratores Reipub. tantumXXX. ScabinosputaXill.ConfiliariosXUl.Et Aerarios IIlI.Quos in annos fingulos,pridie feriarum decollationis D.loannisBap.innouari volebant,ea ratione,vt XXX.cedcntes.alios XXX.in locum fuum ehgerent,ciues omnes Gandenfes,ac focios feu fratres Collegij eius,quod Co>manorum appellatur(teutonice Comanlgulda:.)Hi tertio gradu necefsitudinc contingere fe non poterant. Verum in hancnouationem nonconlentientcs XXXIX. viri, appeilabant moxCuriam Parifienfem,iudicatumq;eltperarreflum XXXIX.viratumdebere fuum habere locu,abolitanoua conftitutione.Dehinc anno M.CCC.I.Phil. Rex, cognominepulcheigfer-uansincullodiaComitem Guidonenr\,Gandauum venit, nouam flatuitpolitiam &fenatum, qui per annos plus minus C.LXX.conferuatus efl. Quanquam XXXIX. viratu longe elFet vtilitate in ferior. Comitia habebantur per hanc legem pridieAilumptionis Deiparx virginis:Comes,aut eius legati,quatuor legebant ciues Gandenfes. Ciuitas legebat totidefi, qui o-dlo creatieleflorcsXX Vi. honoratos &idoneos eligebantSenatores, quem numerum Comes,auteius Vicarij,inXII I.Scabinosactotidem confiliariosdiuidebant. Eoque curfu temporisintroduflum eil, vt ciuitas in ternas partireturpartes,nempe ciues,opifices & textores.Introdudlusefl &illeabufus,vt externis lllis tribubus ciuitatis XXVI. illi eligantur Sena-tores.Eo item tempore inuenta efl creatio Decanorum,de quibus in eam vfque diem nulla fuerat memoria. Crcatus Deca.nus ciuium: DecanusQuxllus,&DecanusTextrinulx. Sedintereagrandis «Scperniciofusintrodudlusabufus, vt quoticsturbatio aliqua in ciuitate oriretur,Decaniilli,perinde,ac componendi motus caufa, cum vexillis, omnibusq; collegqs o-pificum armati prodirent in forum,clafsicuro<^ Senatus per campanam (Rolandus nomen")fonarent. Sic,vt pnmus Senatorcum vexilhs D.Georgij,Flandrix,atque oppidi Gandenfis,fupremus verö Decanus cum Lll.collegiorum vexillis,ad XXV.& amplius millia hominum feepenumerö fecum aggregarent.Eum abufum Philippus Dux,hocanno EIU.fuflulit,&abro,gauit,omniaq; illis vexilla adcmit,eö,qudd ritus lllc planebarbarus effet, Sc intollcrabilis,fcditioncsq- ciuilcs,cxdes bono-rum ac innocentium ciuium frequenter ex illo nafeerentur. Scd oppidani ad prillinum ingenium, Sc ad eandem barbanemrcdierunt,donecaDiuoCarolo,inui£lifsimoMonarcha,grande,atque vtilcillud aeeiperentpriuilegium,nempe,omniumpriuilegiorum abolitionem, qu*quidemabolitio 5 magnamquietem,atquefalutemhuic ciuitati attulit,&c.Ha£lenusMeierus.

IX .