Citri cpnfuetudinem verö, vel obfervationemantiquam de jure pafcendi ufus cuilibet civium,vel vicinorum in pafcuo publico oppidi commu-nis eft , ut in l. teßatrix , §. i. ff. fi fervitus vin-dic. $. univerßtatis , Inftitut. de rerujn divifio-ne , 8c ibi notatur, /. in tantum , §. univerßta-tis ,ff. eodem, 8c tradunt Dodores in l.ficut,ff.quodcujufque univerf nom. ubi Gloff. verbo, non debe-tur , Baldus in l.ß muriicipes , ff. eodem titul. Scde jure Regio eft text. in 1. 9. titul. 28. part. 3. ibi:Catodo ome que fuere y morador paede ujfar detodas eßas cofas fobredichas , e fon communales ätodos , tambien d los pobres , conio d los ricos ,ubi late Gregor. Lop. Stephanus Bertrandus conf.51. incipit, Vifo confultationis, volum. 1. CrepollatraBa. de fervit. ruß. cap. de fervitute juris paf-cendi, mmer0 4.7. Covarruv. in praBicis , c. 37.num. 1.

Sed hic jam fe nobis offert inquirendum ,quod in praxi pafiim occurrit, qua forma, & mo-do vicini palcuis publicis utantur. Qua in re ,omiftis plurium Dodorum opinionibus , affir-mandum eft, unicuique pafcua publica concedi,8c permitti fecundum fuam indigentiam, ut inl. c<eterum , ff. de ufu & habit. I. ußis pars , cumibi notatis , digeß. eodem , l. ß quis per divi-num , in fine, C. de aquaduBu, lib. 10. Alberi-cus in d. I. in tantum, §. univerßtatis , Gregor.Lop. in diB. /.9. in glo. tambien a los pobros, idenim fonant verba ejufdem legis, ibi: Y fon comu-nes d todos, tambien d los pobres , como d los ri-cos , junda l.fin. §. Lucius, ff.de legat. 2. & I. 1.C. de apochis pub. lib. i o. cum ibi notatis > Ripareffponfo 22. n. IO. titul. de legibus , & longa conf.Bcrtrandus conf. 1. n. 12. lib. 3. Chaffaneus in con-fuetud. Burgund, rubr. 13. $. 2. num. 26.

Itaque taliter vicinus palcuis publicis fruetur,qualiter ad omnia fua pecora alenda opus fuerit,five quia dives plura pecora habet, live , ut.pau-per , 8c inops pauca : quia diviti non plene con-luletur, nec pro modo indigfcntite, Ii omnium pe-corum l'uorum gregi liber non eilet aditus inpafcuis publicis , iicut pauperi ad alendum ,8c depalcendum fuum paucinumerarium ovile.Quod ex eo fuadetur, quia, ut ait Divus Tho-mas 2. 2. qucefl. 61. artic. 2. in juftitia diftribu-tiva, tanto plus alicui de bonis communibus da-tur , quanto illa perfona majorem principalita-tem habet in communitate. Pauperi enim pronumero fuorum pecorum, fufficiet fortaftis mini-ma portio : diviti vero pro grege ampliori am-plior eft neaffaria , argumento text. in/, plenum12. §. I. verficul. Jubentius , ff. de ufu, & habit a-tione, ibi: Aliquando enim largiits cum ufuarioagendum cfl pro dignitate ejus , cui reliclus eft u-ffits , l.fed fi fuffceperit, $. fed etfi proponas , ff. dejud. ex quo Jacobus Rebuffus in diB. I. 1. C. deapochis publicis , dicebat pauperem nequaquampoffe tot ligna exfcindere ex nemoribus univerfi-tatis , ficut divitem, 8c docet Joannes Platea indiB. I. 1. Sicut enim ex bonis Reipub. vicinis e-

9 gentibus fubvenire expedit , ut publicorum bo-norum emolumentis fuffulti neceflitatibus fuis pro-videant, 8c in meliorem ftatum erigantur; ita di-

c vites, 8c opulentos incolas publica: utilitatis par-

j ticipes fieri , ut locupletiores reddantur , 8c pa-trimonia fua crefcant , 8c non decidant , atquaratio didat: 8c honor incrementi ipfius Reipub.

10 fuadet. Cujus maxime interefl ( ut vulgö jada-tur) cives locupletes habere , authent. tu judi-ces ßne quoquo fuffragio , $. quod non ali-Ter, collatione 2. Iplendet enim Relp. dura civi-

Et Jure Pafcendi. Caput III.

8

bus , 8c vicinis conftat ditioribus. Unde apud Na-vatheos fpeciali lege , qui opes fuas minueb'at,muldabatur; qui vero augebat honore , 8c di-gnitatibus infigniebatur ; ut ex Strabone referCTiraquel. de jure primogen. quctfi. 24. numer. 12.propterea Tullius , 2. officiorum ; habenda rß ( in-quit ) ratio rei familiaris , quam quidem delabifi-liere flagitioffumeft. Eleganter Panormitanus in ca-pit. ex parte, de confuetud. & in capit. 1 .de donat.Chaffaneus in catalogo glorix mundi, 2. par. con-ftderatione 64.

Verum fuperior fententia eo grano falis tem- 11peranda eft , ut tali modo divites pafcuis publi-cis utantur, ut non abutantur , ut docet PetrusGregor. 1. part. fyntagm. capit. iq. numer. 12.Francifcus Marcus decif. 84. Mexia fuper /. To-leti, part. 9. fundamento 2. ex numero 56. Nectot greges, 8c pecora in prata, exitulque publi-cos immittere fas erit, ut gramina , aut her-bam fuis pecoribus omnino conlumant, 8c pau-perum greges debita defraudentur portione •• fedunicuique pro modo indigentia: line injuria cae*terorum pafcua pateant, arg. text. in l. Impera-tor es x 7. ibi : Ita demum permitti duci, ß ßne in-juria alter ins id fiat,\. fi cui 9. ibi : civili tarnenmodo , ff. de fervitutibtis , titulo generali , /. infumma 2. §. fin. ibi: fi tarnen non ultra viodumnoceat, ff. de aqua pluu. arc. I. arbor. 19. §.fin. ff. commun. divid. 8c in fpecie decidit tex. indiB. I. 2. C. de pafcuis pub. ibi: Ita tarnen , ut fi-ne lafione provincialium provideant Curiales , ubiAlbericus Bertrandus conf 229. Etiamß nobili, vo-lu. 2. & conf 202. n.6. eodem lib. & conf. 240. Vi fittenore,n.io.& fequenti, volum. conßl.qi. Vi fitconfultationis themate , circa princip. vol. 1. Chaf-fan. in confuetud. Burg, rubric. 13.$. 3. Bal-dus in l.fimanifefte , colum. 2. C. de fervi. Ange-lus in l. certo generi , §. fi totas , ff. de fervit.ruftic. Ca?pol. diB. capit. 9. de fervit. juris paf.n. 17. Gregor. Lop.«/»/ fuprd. Covarruv. in praB.diB. capit. 37. Avend. diB. cap. 4. n. 20. decifioAvenion. 1715. n. 8. & 9. Mexia omnino videndusad /. Toleti,part. 9. fundamento 2. ex num. 5$. ubialios refert.

Si verotermini, 8c pafcua non fufficiant, utad- 13mifiis divitum numerofis gregibus , pro modolua: indigentia: , adhuc fuperfit pafcuum vicinispauperibus ad fua pecora alenda , tunc confidera-ta pafcuorum qualitate , incolarum conditione ,8c neceifitate, Judex arbitrabitur, 8c rem , prouCmelius populi conlervationi viderit expedire ,componet, 8c temperabit , ut docet Bertrandusconf. 37. lib. 1. conf. 73. num. IJ. lib. 2. & conf. 1.lib. 3. Affliiff. in conßit. Neapolit. rubri. 8j. nti. 8.Covarr. 8c Avend. fupr. Menoch. de arbitr. lib. 2.cent. 3. cafu 24^. n. 14.

Ex quibus exiftimo non effe indifiindle veramfententiam Alberici in diB. I. Imperator es exifti-mantis pafcua effe dividenda inter cives , autincolas pro modo poffeffionum , Sc prredio-rum , qua: in territorio habet quiique , quemfequuti fuerunt Dodfores in /. fi partem , ff. defervit. ruftic. Joann. de Platea in diB. I. 1. C. deapochis pub. lib. 10. Bertram conf. qi. Ay-mon. Craveta conf. 154. 8c conf. 60. Pro quibusadduci folet text. in /. ß filia 20. $. fi pater , ff. 14famil. bereife. Sc in /. teftatrix 20. § plures,ff. fifer-vitus vindic. ubi Albericus infert illos , qui mino-rem quantitatem peeudum habent , poffe age-re aftione communi dividundo , ut unicuiquejufta portio aftignetur, Chaffaneus in confuetud.Burg.rubr. 13. jf.3. numer .4. Nam, fi verumama-

A 3 raus,