Caput

tne erpere arbitrum & Cicero lib. i. de ofjic.Vahr, nee noßer quid am prsbandus fi verum cß,iabium Labecnem , Jeu quem alium, nihil enimprater auditum h.ibeo arbitrum. Nolanus , 8cNjapolitanus de finibus ä ßenatu datrs , & lib. I.de legibus, nec Manilia lege ßnguli fed ex 12.tres arbitr. fines rogamus , 6c in Top. fi in ur-be de finibus controverfia efl; quia fines agrorummavis ejje videntur, quam urbis finibus reben-da , arbitrum adigere non poffis , ubi Boet. ar-bitros fintuin eilt' ait qui finalia iitigia difeer-nunt, ut cum eft otra de finibus contentio,eorum dirimatur arbitrio ; Sueton. etiam inOtbori. cap. 4. quidam ( ait ) de parte finiumcum vicino litigantur, adhibitus arbiter totumagrum dirimit. Unde eleganter Terrullianus inlib. de palüo , an rem finium arbitrum ( dixit )qui agros dßsrminat, obfervat Petr. Gregor, lib.5. f.ntagm. jitr. p. 1. cap. verbo de modo agrorumarbitri dantur ä Judice, (<f contendentibus , &jnenfor adhibeiur , Cujacius lib. y. obfervationum,cap. 21. Hieronymus de Monte in iocisßatim re-ferendis.

Itaque, ut vides exßtpra diffis, Menf)res agro-

^ rum nullam -j- Juriididtionem habent, 8c omninödiverfi lbnt k judieibus, & terminorum , feu fi-nium arbitris , fed eis ad dirimendam quaflioneminferviunt quafi teftes, 8c docet Paulus Pariliusconfi 4. n. 7. vol. 4. & conf. 104. n. 28. vol. 1. Hie-ronymus de Monte de finibus regundor. cap. 31.«. 4.

g Quinimö nec ad Agrimenforis - j- eled\ionem eiideveniendum , ut per illum pofl'effio, feu do-minium apri probetur , fed quando jam poifeflio ,vcl dominium flat probatum , 8c ignoiatur quan-tum quifque poifideat, 8c cum termini declaren-tur, ut rradit Carolus Ruinus cot f. 124 n. 3. vol.5. ubi allegat texrum in leg. 3. Cod. fin. regund. &in dißa leg. fi irruptione, §. ad officium , lequuurHieronymus de Monte, ut proxime cap. 32. n .J.in fine.

7 Jurare autem debet - f Agrimenfor partibusprseientibus, de bene, 8c eleganter exercendoofficio, 8c menfurando , ut per Angelum in §.queedam aäiones num. 12. & Jaion. num. 77. cumduobus ßequentibus , qui allegat Bald. 8c Salicet./<■?. heereditati, his illud. Cod. de fecund, nttpt.Felinus eleganter 8c copiose in cap. quia indican-te de prafumpt. num. 1. &c quod diccnt veritatem

8 ~f* non praecise, fed fecundum Judicium fuum ,nec fubeant aneeps perjurium ( ut Feiini ver-bis utar) ubi adducit ad propofitum textus in leg.I. ff. de ventre infpiciendo , verbo renuntiaruntprägnantem videri , Joann. Andreas, 8c Abb.in cap. fraternitatis poß gloffa fecund, de frigid.

malefic. qui aiunt quod periti in arte folum ju-rant de credulitate Bart, in pramio , Bild, in diflaJe?. 1. 8c Salicetus in leg. comparationes Cod. de fideinßrument. nifi fuper re certa d-ponerent, quiatunc debenr jurare ita efTe : Felinus ubi proxime,Decius conf. 489. n. 12. 8c in fpecie juramenti prse-ftandi ab Agrimenfore Butr. conf. 6^.n 1.

p Sed in Agrimenföribus de partium -f confen-fu eledtis non efTe neceffarium hujufmodi jura-mentum contendit Felinus, 8c Bartol. in leg.Theopont. prope medium , jf. de dote , part. leg.quem fequitur Butrius in cap. veniens in prineipiocol. 2. de teflibus, praefertim quando in prineipionominationis ad officium Agrimenfor publice ju-ravit; quia tunc in fingulis relationibus , leurenuntiationibus jurare minime tenetur : Nico-laus de Neapolis in tit. leg. 1. ff. de ventre infpi-Oter. de Oßicialibus.

XXI. 195

ciendo , Sc B-irto!. in diüo §. Vis itlud, ccllat. 2,öc communner notatur in cap. propofuißi de pro-bationibui. Vel verius exiftimo quod in omni ca-fu Agrimenfores jurare debent, non tarnen inpra?fenria partis quando ex communi voto, 8c af-leniü fuerunt eledi , ut rradit Hieronymus deMonte ubi fupra num. 2. ubi reddit rationtm la-rilfime de quoiibet aritimatore rei , at;t Iwnorumä judice ve! ä partibus nominato quod jurare de-beat, 8c quomodo Juramentum pra?ffet, agitJoannes Garcia de expafis 24. num. 18. & 19. 8cego dixi in traftatu de Fajcuis, jure pafeendicap. ij . n. 24. & fiequente.

Ad laciendum tarnen menfuram - f citari debentpa rtes, 8c eis alligiiari certus dies, 6c hora , utin leg. 3. Cod. fin. regund. & leg. generaliter, §.penult. Cod. de jur. jurando , quod li partes ti-tatse non vadant ad iocum rrenlurandum , pote-rit Agrimenfor menfütam facere , Abbat, in d cl.cap. quia indicante num. 6. 0 c per !e vel per ';un-tium, vel per Epiflolain Judici itnonthre, & decitatione neceflaiio partibus facienda .. ut de jurefuo docere valeant, vl 1 Agrinienfbrefn ( fi o.pe-dierit 8c velint) pollint reculare, videndus efl Bar^toi. in dißa lep Tbeoponfh n. II & in hg. qui bona$•. huic ß pulationi, mnn. 2. . de danin0 in feilt0,quem refert, 6c iequitur Hieronym:.s de Monteubi frtpra cap. 31. n. 1. Gregor. Lopez in dict. leg.8. gl off. 1. verbo Medidores Etcobar. de ratiociniiscap. 32. n. 31. Felinus, 8c alii relati, 8c infra re-ferendi.

Qua? utique menfura agrorum *f- frequenter fitcornmumbus expenfis utriufque partis, ut notatf elinus in ai£lo cap. quia indicante nie. 2. etiam fiuna pars non folum non petierit Menlorcm , Vv^rumexprefse contradixerit nomirari, fecundum JuliumFrontinum de Jepulturis in fin. in cap. 7 heodofianopag. 171. ubi tradit quod fi Menför ab altero tan-tum conduClus fit, condemnatio etiam erit facien-da ei, qui non condueit in panem luam rr.ercedes,Salicet. in le«. ß quis Cod. fin. regund. Joannes Fa-ber in ditl. quxdam, verße. item veniunt damna ,6" fumptus , Caffaneus in conf-et. Burgenf, titulodes jufices, in verbo Par leitrs fermens, n. j Bc e-rius qui ita deeifum affirmat deci r . ci. num fin.Hieronymus de Monte ubi fupra cap. 16. nu. 11.Efcobar. de ratioc iniis, cap. 47 n. 8. & 7. Qui hoclpeciale in ialario feu mercede A nmenforis dicit,nam alias regulariter qui alitt r fi..ri efflagitat Scpetit, luis expenfis periblvere debet, leg. quoniamlib er 1, Cod. de teßtbus Bartol. in Irg. 3. $. de-fendi in fine, ff. ex quibus cauf. major. & in leg.ßipulaverit, ff. ad. !ez. Jul.de adulter.

Et menfura qua; nnitur, ut ( it plurium -f in-ter le aequalium intervaliorum longitüdo , finitadividitur, ut per uncias , per pe fem , decem-peda, 8c per decempeda adfus, 8c per adlumpaflus , 8c per pafTum fladium , 8c per fiadiummilliarium; 8c decempeda dicitur menfura quamenfuratur terra, 8c definitur ä numero pe-dum , paffijs vero erit quinque pedum, id eft duo-rum grefTuum , 8c grefius erit unius eubiti, 8cunius ped:s atftus dicitur fpatium centum vigintipedum. Et tres reperiuntur adfus , minimus ,quadratus , 8c quadratus duplicatus , minimusautem quatuor habet pedes latitudinis , 8c pedescentum viginti Jongitudinis , quadratus und'quecentum, & viginti pedibus praffinitur : Quadra-tus vero duplicatus erit longitur'inis pedum du^en-torum, 8c facit unum 8c denotat fpatium terrasquod uno die rearari potent ab uno pare boum.

R Sta-