258
initium se facere non posse dicit. Utrumque terapus niraislongum mihi & mora, quia inexpectata, valde molesta, quem-admodum ipsi praesenti ostendi, ut malim curam istamprorsum abjicere, oaque me liberare, quam differre tamdiu.Octavam autem formam ideo praefert maiori, quod minorisimpendii futura sit in chartam. Statuit enim charactere utiin oa forma minusculo, ut constringere totuin opus in librosseu Codices duos haud crassos, ad latitudinem scilicet digi-torum binorum, possit: quod mihi etiam adversum, quiformam illam in compingendo tribus ut minimum, aut qualuorcodicibus destinaveram. Jta prorsus periecit mihi molestusIabor, quem impendi scribendis marginalibus quae locumhabere in editione tarn compressa non possunt; aut sistipentur in marginibus magis obscurabunt rem quam lucemaliquam addent. Praestabit igitur id me facere, quod dixi,curam scilicet illam missam facere. Video de tempore avero me coniectando non aberrasse. Plus quam satis deIns. Eritannus 1 ) sui similis manet; nee ogo aliud de eoexpeetandum hactenus putavi. Ut Hispanum non offendat,liberorum suorum salutem negligit. 2 ) De Gallo melioraspero. 3 ) Quae spes si etiam nos fefellerit, spem collocabimusin Domino Deo nostro. Is non fallet nos, nee deseret, modonos ipsi nobis non defuerimus, id est, vero timore ac sin-cera mente eum venerati erimus & securitatom nostram cumfiducia virium humanarum missam fecerimus. Quo ut in-clinet et flectat animos nostros, rogandus est ipse Dominus.Vale. Saluta coniugem & amicos communes. Raptitn die9. Aug. 1624. Groningae.
') König Jakob I. bemühte sich wohl etwas mehr um die prote-stantische Bache als Emmius meinte; er suchte in dieser Zeit Be-ziehungen anzuknüpfen mit Schweden, Dänemark und den General-Staaten. Vgl. Ritter, Gegenreformation III, S. 117, 150, 242, 261, 276.Er hatte sogar den Mut, dafür mit Spanien zu brechen.
2 ) Dieses ist zu scharf gesagt Das Glück seiner Kinder, Friedrich V.von Böhmen und Elizabeth, lag dem König in dieser Zeit wohl amHerzen. Man kann Jakob I. jedoch mit Recht vorwerfen, daß er zuspät angefangen hat, sich für die protestantische Sache in Deutschlandzu interessieren. Daher ist es denn auch erklärlich, daß Emmius nichtsvon ihm erwartet. Uebrigens stand die Sache Friedrichs V. im Sommer1624 etwas besser als im vorigen Jahre; Christian IV. von Dänemarkwar zu Felde gezogen, vorläufig nicht ohne Erfolg. Vgl. Ritter HbS. 285 flg.
3 ) Eben in diesem Jahre war Richelieu an die Spitze der fran-zösischen Regierung getreten, und sofort fing der kräftige Kardinal an,dem Habsburgischen Hause überall entgegenzutreten. Vgl. Ranke,Französische Geschichte II, S. 258 ilg.