Ms. B 67
Boeckler, Abendländische Minaturen bis zum Ausgang der romanischen Zeit, Berlin/Leipzig 1930(Tabulae in usum scholarum, 10), S. 86-87; J. H. Oliver, Gothic manuscript illumination in thediocese of Liege (c. 1250 - c. 1330), Löwen 1998 (Corpus of illuminated manuscripts from the LowCountries, 2), S. 135-137 (jeweils mit Erwähnung bzw. Besprechung dieser Hs.) • auf Altenbergals Bibliotheksheimat der Hs. weisen zwei Besitzvermerke hin: Bl. I v Liber Sande Marie de Berge[14. Jh.] und Bl. 214 vb Finis libri B. Mariae de Berge [16. Jh.]. Bl. l r Notiz über den Inhalt der Hs.,vermutlich von der Hand des Altenberger Zisterziensers Johann Jakob von Quentel (zur Person s. zuMs. B 42).
Lamprecht, Handschriften, S. 136, Nr. 77 • Clemen, Kunstdenkmäler, S. 69, Nr. 9 • Höfer S. 148,Nr. 4 • H. Swarzenski, Die lateinischen illuminierten Handschriften an Rhein, Main und Donau, 2Bde. Berlin 1936, Textband, S. 88-89, Tafelband, Abb. 35-36 • Kat. illustr. Hss. Düsseldorf, S. 5,Nr. 18 • H. Schnitzler, P. Bloch, Die Meister des Dreikönigenschreins, Ausstellungskatalog, in:Kölner Domblatt 23-24, 1964, S. 427^68, hier S. 463, Nr. 46 ■ Mosler S. 41^12, Nr. 26 •Perkow S. 2, Nr. 22 • Hammer, Skriptorium, S. 410 • Kurz, Augustinus, 5,2, S. 143 • Kat.Zisterzienser, S. 565-568, Nr. F 28 • Kostbarkeiten Düsseldorf S. 36-37 ■ Krämer S. 10, 446 und448 • Handschriftencensus Rheinland Nr. 524 • Citeaux 1098-1998. Rheinische Zisterzienser imSpiegel der Buchkunst, [Katalog.], Red. A. Arens [et al.], Wiesbaden 1998, S. 72-73 (mit Farbabb. v.Bl. 83 1 ) • Hammer, Buchmalerei, S. 23 f.
Bl. 1-40: Altenberg, Zisterzienserabtei (?); 13. Jh., 1. Viertel • Lagen: 5 IV 40 ■ Lagenzählung<r> (Bl. 8 V ) bis IIf s (Bl. 24 v ) • Schriftraum 25,5 x 17 ■ 2 Spalten • 31 Zeilen • qualitätvollefrühgotische Textualis von drei Schreibern: 1 Bl. l r -8 vb und 28 ra -40 vb ; 2 Bl. 9 ra -10 rb ; 3 Bl. 10 va -27 vbrubriziert • Bl. l r 9-zeilige Spaltleisteninitiale in Rot auf grünem Hintergrund; Bl. l rFederzeichnung (13 x 11 cm) in Schwarz: stehender Eusebius 'Gallicanus' im Bischofsgewand vorgrünem Hintergrund mit einem roten Innenrahmen, Gewand rot eingefärbt. Schriftband in derMiniatur: >Ista legens meliora merens [?] sie ad optim[um].< Umschrift: >Christus Pascha viropresenti carmine miro I Que Dens irrorat verbi dulcore soporat I Spe quod [rectius: que ?] resurgendivitamque novam [s]apiendi I Corde dedit mundo fari, dedit ore totundo [!].< Am oberen Rand:>Sciendum quod iste Eusebius fuit Pisanus episcopus, non Cesariensis.< Zu dieser Autorenminiatur s.J. M. Plotzek, Zur rheinischen Buchmalerei im 12. Jahrhundert, in: Rhein und Maas. Kunst undKultur 800-1400, Bd. 2, Köln 1973, S. 305-332, hier S. 325.
l ra _ 2l va [Ps.-]Eusebius [Gallicanus]: Sermones. Sermones 12 A-23(Sermones de Pascha). >Sermo beati Eusebii episcopi de resurrectioneDomini < - Druck: CC 101, 145-274. Zur hsl. Überlieferung s. CC 101 B,901-934 (mit Erwähnung dieser Hs. als Hs. ccM [S. 910]). S. auch LambertBd. 3A, Nr. 324 (S. 114); CPL Nr. 966; CPPM Bd. 1, Nr. 4629-4640.
2i va _ 29 ra Anselmus [Cantuariensis]: Proslogion. >IncipitPro[s]logion liber Anselmi Cantuariensis episcopi.< UrsprünglicheÜberschrift entfernt, heutige Überschrift am unteren Rand nachgetragen (13.Jh.); das s in Proslogion wurde nachträglich entfernt. - Druck: PL 158, 225-
220