A. Schriftsteller des Triviums 201
lerischen Widmung. Und innerhalb der Jahre 1145 und 1153 widmete ihmBernardus Silvestris sein Werk De mundi universitate. Jedenfalls vereintensich in ihm die höchsten geistigen Bestrebungen der Zeit. Allerdings wirdman das Schwergewicht seiner geistigen Potenz mehr im Lehramte zusuchen haben, denn zu einem genialen Schriftsteller sich emporzuheben,wie es seinem Schüler Johann von Salisbury gegeben war, ist ihm versagtgeblieben.
Zeugnisse. Zur Abkunft vgl. Otton. Fris. Gesta Frid.1,49 p.68, 28 (s. oben beiBernhard von Chartres). Zu seinen Studien vgl. Joh. Saresb. Metalog. 4, 24 (Op. ed.Giles 5,181) Magister Theodoricus ut memini Topica non Aristotelis sed Trecassini Dro-sonis irridebat. Eadem tarnen quandoque docuit. Quidam auditores magistri Roberti de Meli-duno librum hunc fere inutilem esse calumniantur. Die Stelle in Anselmi Vita AdelbertiMogunt. Vs. 686ff. 1 virtus et fama Thedrici. Qui fuit orator et rhetor et artis amator Gram-maticae, logicae. . . 708 Corpore iam sospes . . . Discipulus dici dignatur et esse Thedrici,Rhetoricos flores variosque legendo colores, Grammaticus fieri logicusque laborat haberi. ZurLehrtätigkeit vgl. Abaelardi hist. calamitatum 10 (Op. ed. Cousin 1, 22) Quo audito Ter-ricus quidam scholarum magister irridendo subintulit illud Athanasii etc. Ueber Theo-dorich vgl. Clerval, Congres scientif. internat. des catholiques (Paris 1889) 2, 277—296und Les ecoles de Chartres etc. p.221ff., A. Hofmeister, Neues Archiv 37, 665ff. und135 n.4, M. Grabmann, Gesch. d. scholast. Methode 2, 67f. 78. 407. 417, Sandys,Hermathena 12, 435 und A History of class. scolarship p.513, Hist. litt. 13, 379.
De opere sex dierum. Das Werk 2 beginnt mit üblicher Partition in Intentio auctoris,utilitas, titulus. Mundanae subsistentiae causae quatuor sunt, ejficiens ut deus, formalis utdei sapientia, finalis ut eiusdem benignitas, materialis quatuor elementa und wird angekün-digt (p.52) De Septem diebus et sex operum dislinctionibus primam Geneseos partem secun-dum physicam et ad litteram ego expositurus in primis de intentione auctoris et de libri uti-litatepaucapraemittam; postea vero adsensumlüteraehistorialemexponendum veniam, ut allc-goricam et moralem lectionem. . . ex toto praetermittam. Zu den vier Wissenschaften (p.63)Adsint igitur quatuor genera rationum quae ducunt hominem ad cognitionem creatoris, sci-licet arithmeticae probationes et musicae et geometricae et astronomicae, quibus instrumentisin hac theologia breviter utendum est. Der im Paris. 3584 vorausgehende Brief, der mit jeeiner Anführung aus Cicero und Juvenal 3 beginnt, erklärt (Haureau p.49) Direxi igi-tur vestrae sublimitati libellum quem magister Theodericus, meus doctor, de sex dierum ope-ribus edidit, quem Roma iam suis commisit archivis etc. 1 Cui operi tractatulum quemdamsupposui, quem ab ipsius lectione ita collegi. . . Verumtamen in hoc meo labore invenirispero praecipuum, quos plerasque philosophorum sententias christianae veritati accommo-davi, was dann auf Augustins Vorgang zurückgeführt wird; der Briefschreiber selberscheint eine hohe Stellung in der Kirche eingenommen zu haben. Ueberlieferung mitdem Briefe im Paris. 3584 s. XII, ohne ihn (nach dem Kommentar des Radulf von Laonzu den Paulusbriefen) im Paris. 647 s. XII und 15601, Turon. 85. Der Beginn des Werkesgedruckt bei Haureau a.a.O. 1, 52—68. Vgl. Clerval a.a.O. S.254—259.
Kommentar zu Cicero De inventione. Das Werk hat in der Hs. weder Titel nochUnterschrift, doch nennt sich der Verfasser mehrmals. Beginn (P. Thomas, MelangesGraux p.41) Ut ait Petronius, 5 nos magistri in scolis soli relinquemur nisi multos palpemuset insidias auribus jecerimus. Ego vero non ita. Nam medius fidius paucorum gratia multismea prostitui. . . sed extra palatium quos sola nominis detulit aura mei, ut in partibus suisstudio pellaciae Theodoricum mentiantur; p.42 Ecce Theodoricus Brito, homo barbaricaenationis . . . mendacem de se te vocat, quod ei nomen meum super omnes non ascribas . . .Theodoricum ubique accusat et ignominiosis nominibus appellat. Ueberlieferung im Bruxell.10057 s.XII f.l—29 (30). Einige Exzerpte aus dem Anfang gab P. Thomas, MelangesGraux, Paris 1884, S. 41 ff., wo auch S.43 über die im Kommentar benutzten Quellen.Vgl. Journal des Savants 1884 p. 516.
Heptateuchon. Das Werk befindet sich in Carnot.497 und 498 (Autograph), vgl.Sandys, Hist. of class. scolarship 513 n.4. Zum Inhalt vgl. daselbst und Hofmeister,
1 Bei Jaffe, Bibl. rerum Germanicarum 1, 74.
3 >, 589 f- 4 Hier (p. 49) wird Theodorich totius
• Auszüge bei B. Haureau, Notices et Europae philosophorum praecipuus ge-
extraits de quelques mscr. etc. 1, 52 ff. nannt.
Aus Cic. de amicit. 29 (tanta vis est 6 Ed. Bücheier c. 3 p. 6. Die Worte nisi
probitatis — in hoste miremur) und Juv. palpemus multos fehlen aber bei Petron.