CHRON. S. GODEH. HILDESH.
411
vosamoliminiBertramiinvidi gloriarum. Non ego alios vitupero, nondamno, immovero,quantum potuit exile ingenium, collaudavi. Sed Bertramum audenter ctm£tis antcfero.IHi contenti fint fuis quisquemeritis, fuis ab fe rebus geftis, fuis deniquc praeclaris facino-ribus. Nee molefte ferant, fi eft alius major. Ulis fortibus & praeftantibus licet elTe : huicnecefle eft, fortiori atque praeftantiori viro efle. Juvat igitur tanti Viri pneonium hoepa-£to extollere:
Lenta falix quantum pallenti cedit'olivze,Puniceis humilis quantum faliunca rofetis,Judicio noftro tantum tibi cedunt Abbates.
XIX. Bertramus tenui loco ortus obfeurisque Parentibus, honeftis tamen, ignobilitatemgeneris morum nobilitate fecit illuftrem. In tenera adhuc statt ludo literario traditur a Pa-rentibus, ubi ita lufiife perhibetur, utpaueo tempore evaderet Magifter ex difeipulo. De-inde , pofteaquam exceflit ex ephebis, fumpta ftga virili Monachum induit, annos natustres&vinginti, fub Hinrico de Woltorp Abbate, in ipfaturba atque fervore, quoaliquantopoftreformatum Monafterium eft. Poft fata Hinrici, reformato Monafterio ac Lippoldo Abbatedecreto, cummulti, quorum vita in luxu atque defidia ad illum usque diem fuilFet, retropedem referrent, quafi tatti ab angue; & alii ahö demigrarent, ä terrore refbrmationis:Bertramus , quanquam uteunque & lpfe contrairet, cum paucis tamen maneremaluit, poft«ea defenfurus, quodaliquando impugnarat. Ltpp«Idtu autem cemens Bertramum induftriumaeidoneum in rebus agendis, pervariaMonafterii officia traduetum, modo huic , interdumilli adminiftrationi praefecit.otiofusin eo requiefeens; quiaeratvirin eunftis proipereagens,&omniaopera ejusäDeo dirigebantur: neutrifortunae obnoxius, utramque expertus; hautminor adverfie quam feeundaemirumin modum contemptor : patiens laboris ac vigiliarum;quemadmodumealorem, fictolerare frigorado&us; corpore adeo robufto,ut nichil fupra.
XX. Cum autem Abbas factus eilet, quis fando explicet, qui Vir fuerit ? Non eunufe geffit, quem nonnulli pie folliciti opinati fiirrt veterum magis veftigia fequi , quam no-va 5 quod äveteribus vetus ipfe amore magis quam judicio erat electus. At ille mutatus inalterum virum.non modo praefentem timorem fuftulit, verum etiam puleerrimam in pofte-rum fpem prae fe tulit. Abftinuit veteri vita.novaeadhxrebat, adLippoldos converfus, neq;Helmoidos neque Henricos imitatus.Lippoldi asmulus ac imitator femper extitit.quemadmo-dum amabat amabaturque ab illo. Nunquam homo idem ad res diverHifimas habiliore ingeniofuit; & quafiiingulorum hominum fenfus, mores, naturam in fe unura transformavilfet, iicfe unieuique aptabat; quorum nemo fuit, qui cum eo non habuerit aliquam conjunetio-nem gratis, alii maximam , alii mediocrem, nemo nullam. Eratque folus ipfe ho-mo omnis hominis joeofus cum jocantibus , ferius cum ferio agentibus, iratus, moe-ftus, feverus, patiens; mitis cum irafeennbus , cummeerentibus, cumfeveris, cumpatien-tibus, cum mitibus ; gaudens cum gaudentibus , ludens plerumque cum ludentibus: fedhxc omnia in tempore. Sic undique inftrudus, & fupra , quam credi poffet; fic in Omni-bus exercitatus , ut eum putares m fcholis ftiifle , ubi ifta difeerentur. Neminem homi-nem Ipernebat, omnes venerabatur, quemque pro ftatufuo. Nunquam hominem obviumhabuit» quem non prior ipfe confalutaret. Nunquam acceflit ad aliquem, aut aliquis adeum, five vir five foemina , quanquam ei fexui parcius^ fivepuer, five rufticus feu dodusfeu indodus , quin manus porrigeret, dexteramque conjungeretdextrx.PulcrainViro(mira-bile didu,; dicendi fuavitas affabilitasque fermonis, nee ad eum fere quisquam adiverat,quo cum mifeuerat fermonem, quin fe factum meliorem , ac Bertramum Virum honum_*effe prsdicaret. Cumque loquebatur, mira quxdam imago laetitiaein vultu oreque ac oculisrefulfit. Nee proeul abfuit rifus, istamen modicus, verum perjoeundus. Denique, ut par.eiffime dicam,uterat homo,itamorem gerebat.&quemadmodum feriptum eft de Nerva Coc.cejo, omnibus civiliflimum fe xquiffimumque prarbebat. Talern fe Bertramus, talem fe eun-dis oftendit.
XXI. Timorem Dei nunquam deferebat; in confpedu Dei ambulabat, tanquam illopraefente omnia faciebar. Rem facram per lingulos dies aut ipfe faciebat, aut aftabat faci-enti; in celebratione rei Divinae devotifllmus. Preces horarum attentifiime jdicere , nosquoque, ut indem faditaremus, frequenti hortatu commonere 1 fpecialiä Dcogratia & hie& in futuro donari, horas qui rite perfolveret; contra hunc invifum Sc Deo 8t hominibus,quinegligeret: duoeffe, quaeMonachoseireifacerent obnoxios, facer Ordo&ProfeflioSan-daeRegulae : duplici peena eaque graviflima dignum Monachum, qui reddere nollet penfumfervitutis. Eflfe quam plurimos feculi PresbyterosacClericos, multis fordibus commacula-tos; pronosinomne facinus audere quidlibet, quod neque fja , neque cujuspiam interfitChriftiani: horas tamen uteunque dicere fuas, Quosdam dono lingux extrema in hor.i_»privatos, ob negledas horarum preces. Cavendum atque providendum, ne nobis quoqw_»aeeideret, quod non vellemus. Reddendum Deo, quae Dei, quae hominis, homini.
Ggg J
A cho-