4 i4 I0 H. LEGATII

ipfe confulite. At ille, furda cun&a aure tranfiens, neque audiens vocem incantantis fa-pienter, perinde territantem atque admonentem, avertitur. Ducitur ergo in carcerem, ne-que inde eximitur, quam Abbatiatui ceflum eft. Johannes deMorthem in depofiti loco fuffe-ctus. Reformatio ipfa novaque vita illuc introlata, eaque ad hanc usque diem nichil im-minuta.

///. Clußa reformato , quanquam mediocrem rem aftam arbitrere , jafta funt funda-menta reliquorum. Nam aliquanto poft Johannes Abbas in Clu/a translatus eß Bursfeldiam, idquead plcnum reformat. Ex hoc deineeps caetera reformata. Nam Johannes de Northern, (quoClufa Bursfeldiam translato, Bursfcldenfis denique dieimur nonClufenfes,)pofteaquam e vitamigravit, Johannem Hagen fucceflbrem relinquit. Hunc ajunt, ante ingreflum Ordinis infi-gnem Cortifanum magnaeque opinionis virum, tum in Romana Curia, tum apud nos fuhTe:denique Canonicum Carcalli in Hildenesheim. Spretis vero omnibus BursfelcfeMonachuminduiife , aejohanni de Northern fefe in difeiplinam dedifle , ejusque ipfius confilio Abba«tem deledtumj devotum, prudentem, religiofum, reftum Zelum animabus lucrandis ha-bentem; Principibus terrarum , Epifcopis, Ducibus, Comitibus, Univerfitatibus, EcdefiisCathedralibus dileftum ac notum. Plurimos tarn verbo, quam fuae exemplo vitae ad me.liora traduxifle ; Monafteriorum noftrorum Reformatorem praeftantisfimum, eorum haudpauca reformafle; fedeeim poftea Abbates, vigintique Priores ex his , quos ipfe Monachosfeeiflet, ad alia Monafteria reformanda e Bursfeldia emiflbs : Senfim deinde atque paula-nm magnam Germaniae partem Bursfeldenfi reformatione impletam, utramque Saxoniarru*,Thuringiam, Misniam, Haffiam, Franconiam: civitatesquoque, quas appellant Stagnales , 8cipfam Galliam Belgicam. Sed de his reor ad praefens fatis. Nunc vado ad Monafterium_»noftrum.

IV. Anno Domini M CCCC LXX. Capitulum Provinciale Herbipoli celebratur. EoNicolaus Cafarnu ipfe accedens hortatur, mandando Patres eodem advolare omnes : effe, quasvelit agere cum eis. IIlos inter nofter quoque Helmoldus eo ipfo tempore Abbas advenit. Cu-lanus conventu Patrum coafto, de reformandis Monafteriis Divi Benedict Ordinis fermo«nem habet, acßngulum quemque facramento adigit, reformationem fufeipere ipfam, Eam iti«dem rem Helmoldus juratus promittit. At is ubi rediit, Punicafide cun&a fervavit. Venitdeinde Nicolaus Hildenesheim, ibique , ut par erat, excipitur perquam magnifice. Poft ubiceleberrima qusque civitatis loca inviferat, noftra quoque domus haut indigna tanto Virc*vifa eft, quam vifitaret. Itaquecomitante Prxpofito majore , multis quoque populorum_»catervis, qux ad fpe£taculum viri conveniffent, obfeptus, pergit ire. Priusquam eimiteriicratibus propinquat, fit obviam Helmoldus anteeuntibus vexillis , fonantibus campanisomnibus, concinentibus fratribus: Deum time &c. Transeuntem Cardinalcm HelmoldusAbbas Priorque medium ire faciunt, ac in Ecclefiam perdueunt. Ubi ventum inEcdefiameft, ultra ducitur ad Altarium fummum. lbi flexo genu, demiflis in cathedram Abbatis adid paulo ante apparatam cubitis, SanttiGodehardi caput verfus, (illud enim in altari pofi-tum)Deo immortali gratias agit: deinde aflurgens populobenedicitjnq;caputSandHGode-hardi ofeula figit. Petitur moxCapitulum. lbi verbumfacienaad Abbatemac esteros fratrest;Vos ego hortor, inquit, ac peto, immo jubeo atque impero, ut juxta Sanctam Sancti Bene*,ditti Regulam vivatis. Quae verba velut tuba protulifTe perhibetur. Nee hxc fatis illi vi-,dentur, nifi etiam finguli quique fe ita factum ire, jurejurando fponderent. Quo fa£toitur ad humanitatis officia. Onerantur menfae dapibus miris, electuarioque vario ac mul-to, lxtitiaque Dei. Dum haec gerüntur, SancliMichaelis reformatur ejusdem Nicolai pruden-tia auäoritateque. Ipfum ipfa re, noftrum fola promiflione. Helmoldi artibus nemo pot-eft xquari. Usque ad exitum vitae, ut voluit ipfe, non ut Cufanus fecit.

V. Quo mortuo tandem vero metus ingens noftros inceflit, ne tanto Viro amifTo ali-quando pareretur, quod jam diu erat parturitum. Quare capto, (ut in re trepida folet) extempore confilio, defunetum dam fepeliunt, ac confeftim ad novi eleclionem Abbatis pro-cedunt, Hinricumque de Woltorp, quem Abbatem Sanfti Michaelis ä Cufano depofitum fupr&jretulimus, Abbatemfibi deligunt. Ac prius pene novus Abbas electus eft, quam mortuifamaaudita. Hinriau, eleclionc de fe facta audita , haut gravate confentit. Atve:o£rwe-flus Hildenesheimenfis Epifcopus Praepofitusque major, ac Johannes Hagen Bursfekl«;nfis Ab-bas, (qui ipfi antea quoque nequicquam fiepe conati funt Monafterium noftruim reforma-re)eam electionem iniquiflimoanimo ferre.ac fe praeventos in eligendo queri. Nam maneejus diei, quo noäu fepulturae datus Helmoldus eft, mifius ab Emefto Prepofitus & non-nulli alii eleäionis prohibendae gratia ; audita novi Abbatis electione, retro pedem retulere.Sic quoque magis Deus diftulit quam avertit imminentem reformationem, five quia needum completa eflet malitia eorum, feu quia melioribus fervarentur fatis. Erncßm vero, acmajor Prxpofitus, ingenti ardentes Zelo Monafterii noftri reformandi, perfaepe id compluri-bus modis aliis aggreffi. Nee dubitare Epifcopalis Dignitas, modo per femet, modo per fuosminiftros Senatum Hildenesheimenfem adire, (nam fine eo difficilis res videretur,) ac ad re-formandum auxilium poftulare. Denique diem dixit Epifcopus, quo Monafterium vifitaret»

Per-