T

412 IOH. LEGATII

bus, fuisque & alienis, Comis atque affabilis, quae duo validiflima funt ad conciliandosanimos. Joco plerumque gaudens ac rifu. In tempore & filios Illuflrium Virorum terra noßr£,parvosadhuc pueros, quos lpfe enutriit ac educavit, £cpe gregem porcorum pafcere per jo.cum coegit, faepe eosdem fures vaccarum appellabat. Sciebat, ld genus hominum ejusmodiefle, filiosque forfiran non degenerare ä parentibus. Perliberahs, clemens, benignus; fta-tum fere femper & ubique magaificum tenuit. Convivia celebravit opipara,- plerumque_»etiam admultam noctem coennabat cum noftra Nobilitate , quae tum dieaeque ac nocte in.gredi Monaftenum potuere, etiam cum equis. Equitare ipfe folitus tribus fonipedibus,nonnunquam loricam contextam hamis circum amiftus pelle fub lupina. iEdificavit egre-gie aulam, fuperiorcm nos quam vocamus; Murum per gyrum Monafterii, itemque alte-rum cimiterium a pomario feparantem, haut exiguo fumptu. Ipfe Abbatem bina Corona •arte laborata, auroque fuperbo & multo margamo renitente, acupi&ura venuftiflima acformofistime decorata quafi Aaronem exornatj pedopaftorali , item auro argentoque ful-gentiflimo, quem medium fupra dracontea pervadk beftia, fuftentat. Quid ultra ? Ut tumerat tempus, (erat autem tempus alio padio vivendi, quam nunc eft,) vir fuit fane laudabi-Iis, & cui ob meritum amplislimas gratias habemus. Reliqua, quae dedit, tres afperioli, in-dicant nuces frangentes. Id illius infigne eft. Et fuit in Viro mira quxdam dicendi adu-latoria fvavitas, vafrum ingenium & fimulandi & disfimulandi peritum, ita ut haut facile di-fcerneres, quid magis vellet. Sed haec eum edocuit, ut reor.nova illa Monafteriorum refor-matio, qua! infueto haud grata fuit. Nee erat quisquam tarn prudens tamve potens.qui (re-formato jamMonafterio Sancti Michaelis) in noftrum Monafterium inveetare reformatio»nem ipfam potuerat: non hoc in cireuitu Abbates , non intus Ecclefiarum atque Monafte»riorum Reftores, non ipfe Cufanu* de i^uc, quanquam \c\Herbipoli juraviffet Helmoldus in fre-quentia Capituli Provincialis, praefenteCuiäno. Ita arte quadam egit, nunc dereformationePatres (fi quando ad Sancli Michaelis advenhTent) invifens ipfe, benignaeque falutationis(verbum)achonorarium eis vinum mittens, nunc fe quafi unum ex ilhs gerens, nunc Ca-pitula adiens Provincialia, utputaretur ab rerum imperitis aut jam reformatus aut jamjam-que reformandus. Sic ille callide aftutus reformationem ipiam fepc delufit. InnumerasPatrum conftitutiones pertaefum, reformationis non amantem ferunr. Difficile eft vetera_>derelinquere, &quo femel imbutafis, non fentire odorem. Priusundaeflammafieripoflent,quam Helmoldus reformetur.

XXI. Hmricus primum Sandli Michaelis in Hildenesheim Abbas , fuit non medioeri, atnobili ortus loco, de IFoltorp cognominatus, cujus genus atque cognatio noftra demum Statetota fine nomine defecit moriendo , fun£to vita Hermanno fratre , cum filiis Hinrico natu ma-jore ac Frederico, & filia, florentisfima adhuc aetate, cum matre Catharina fuperftitibus. Eratautem Hinricushomo rufticior ac fine literis , prorfum ignarus Latini fermonis, non Valensproferre orationem ne unam quidem Latine. Qua? etiam res haut parva, ut ajunt, occafiofuit Abbatiae abdicanda: Sanfti Michaelis. Sub idem tempus Nicolaus Cufanu*, Presbytern,Cardinalis, nofter tarnen Alemannus, Vir incredibili prudentia eruditioneque & doctrina,cujus elegantis ingeniihaud contemnenda extant opufcuIa,Legatum Apoftolicum per Ger-maniam agebat. IsHddenesheim veniens , poftequam aeeeperat Sc hunc Hinricum, 6f quen-damMonachum Sancii JEgidii /'»^«KxJp/^deAbbatiaDiviMichaelis contendentes,(namutri-que äpartibus fuerant electi) Hinricum aftutia quorundam, (ut plerumque fit) intrufum,acpropterea (aemulo exturbato) fefe tanquam vere Abbatem gerentem : de nefcio qua re com-pellat fermone Romano. Hinricus id tantum feiens, quod didieiflet, refpondet Teutonico.Id.ut aequum erat, haut aequo animo ferens, Nicolaus jubet, ut Ioquatur Latine. Quodcum non poflet, confufionemque non ferens fuam, ab confpeclu ejus fe abripuit. Tum_*Nicolaus hominis fimplicitatem miratus, rufticam vero magis , (ut ita dicam,) intrufionemfuccenfens, fimulque occafione lsetus nadla Sancli Michaelis reformandi, de Hinrico deji-ciendo confilium capit. Noluitque id facere vi, honorem tribuens illius a Pontifice Maxi-moconfirmationi. MififTe enim Romam traditur, confirmationis gratia, ingentem peeuniaevim, fuifleque eam peeuniam &aes alienum,quod grande conflaverat adnitentibus quibus-dam reformationem exolam habentibus , bis duüm millium nummüm aureorum, quo de-inde fub fafee Monafterium faepe ruiffe. Cum igitur Cardinalis, ut dixi, in dejiciendo Hin-rico vi agere noluiflet, (quanquam id forte facile erat,) amice cum eo agit, ac quafi nudatoorat enfe virum , Magiftratu abdicet ipfe fe. Obtemperat Abbas, jure cedit fuo, promif-fis tarnen fibi quotannis fexagenis aureis, &plus eo. Dcinde paueo poft tempore, defun-£lo Helmoldo, Abbas fit nofter ex Exabbate, nichilque dignum ab eo factum memoratu in-venio, praeterquam, quod in diebus ejus Monafterium noftrum, eo licet invito,reformaturuteunque, & quod moriens in reformatione perfeverare admonuerit. Siqua adhuc funtalia, tum aperiemus, cum de reformatione Monafterii noftri tra&abimus.

Finit primus Liber.

Inci-