1152 April 1519.
Cristenheit pflichtig vnd schuldig ist. Das werdent vmb üwer H. vnd f. G. vnser Herren vnd Obern gutwilligklichverdienen. Wir wellent ouch sollichs vnserer Personen halb ouch gern verdienen, wo wir können vnd mögendZudem das üwer H. vnd f. G. das groß lob vnd Eere in disen Ziten von den menschen vnd dort in dem ewigenleben von dem Herrn vnserm Gott den rechten vnd ewigen lon wirt empfahen. Vnd glicher gestalt habent wirandern Churfürsten, vnsern gnedigisten Herren ouch geschriben, der Zuversicht, Gott der Allmechtig werde sine»heiligen Geist senden vnd üwer Ht. vnd f. G. ouch anderer Churfürsten herzen mit sinen Gnaden erlüchten,ein hopt erwelt werd nach sinem gefallen vnd vnser aller notturft vnd das frid, ruw vnd einigkeit werd enthalten.Vnd dis schryben welle üwer Ht. vnd f. G. von vns im besten vermerken, als das ouch anderer gstalt nit istbeschechen. Datum vnd mit vnser getrüwen lieben Eidgnossen von Zürich Statt vffgetruktem Secret Jnsigrlbeschlossen in Jrer vnd vnser aller Namen, Montags nach dem Sonntag Lettare Anno &. xix.
V. f. G. gutwillig
gemeiner Eidgnoschaft Rathspotten, diser Zit in der Statt Zürich versamlet."
Staatsarchiv Luccrn: Ungebundene Abschiede.
2) Die Antwort des Papstes llll. Rom, 20. April auf den Brief der Eidgenossen llll. Zürich, 6. April:
«Oilseti ülii salutsi» st apostolieaw llsnslliotionsm. iloospiinus littsras vsstras «Iis VI. lluius insnsissx urlls Vlluriesnsi llatas, Mö, nt usstra solsnt oinnia, tusrunt nollis gratissiins. Xain st üllsm ao ollssruav'tiaw, Main gsritis srga nos st sumwam llssillsrii ns8trl nollis inAsnus sxposusrunt, nos usro gut, s gnantuwsx Dso liest, pro sinMlari nostrn st vsrs patsrna in uos llsnsuolsntia, ns8tri8 Mogus rnsriti8 ita postu'iantillus Aratiüoari nollis in omnillus st worein Asrsrs oupiinus, nsstris littsris ita rosponllsnlluin lluxiwvs,nt ostsnllsrsinus uo1>i8, nostra acta st eonsilia omni», non all ^ ollonsionsni ouiusMs (lloo sniin ornnivoalisnum a nollis est) ssll all ooinmunsm paosm dllristianitatis st lluius sanots scllis sseuritatsm llirsetaluisss. ilc guoll sorillitis, tot Min aiiins irnpsriuin st dssarsuin noinsn all Vlainanics illationis potsstateweol» ^ latum illMS per nostro8 prsllsosssorss oontinns approllatum st oonürniatuin luisss, lloe Xos st agnoS'oimu8 ita «88S st inrs ao msrito taotuin iullioawus, nt iiia inclz'ta natio, Ms ürmamsntuin totiuo LllristiaM'tatis est, sx Mn inulta prsolara atgus s «MSKia in tüllristians tillsi sulllirnationsm st lluius sanots sslliSllsen8 no tutslain sxtitorunt, Iioe tum illustri llonors ao priuilsZio all llao sallsnr 8ölls llonata tnsrit, gusIwporatorss psrssps inaximos prinoipss protulit olarissimos st Main no8 osmpsr ^ ornaro st auKsrs owMlliKnitats optauiwus. Iloo iZitur priniisZiuin atMS llano prsrogatiuain tants potsstatis in Ma S8t »nnnni illssvnlo post llano sanotain 8sllsi» Vrinoipis slsotio noo nso inürinars unMam nso innninnsrs sustinsrswuSnsMs iiii niluin ^ llstriinsutum intsrri patsrswur, suniinain in .Vlainanicain nationsm ollaritatsin AsrontsSpro insritis i11in8 g cutis st virtutillus inolzitis. Lsll nos arllitranrur all no8 llsiatum luisss, nv8 st pro aiiMv?rinoips 8su köAS st contra aliMöin aliguill ops- ^ ratos luisss, euius ntrin8Mö eon8ilii nostri ratio rsllllonä»uollis est, nt intoliiZatis, nillil nollis spsotaturn S88ö in siu8inolli actionillus nostris nisi eoinmunsm paosw-1'atvinur sniw, nos uni lllsMin all Iinpsrium aspirauti o1>8tars eonatos ssss, non ollio illino, Mill ^ sniwalisnins a nol>i8, enrn ip8nm oinnillu» alÜ8 lls sausis amars st oomplseti llsbsainns? 8sll in lloo oasu pnlllie»Illlstori» persona sxelnllit prinats ksnsnolsntis rationsm: Hallst iils aniplnn, llnins sanets ssllis llsnsöoioRsMNM, in Mo assöMsnllo ^ Inranit inors waiornni st prsllsesssoruin suorurn, 8ö non Mssiturnin Iinpcrium, ant si Forts in ill nooatus sssst, ss llietnm RsAnnin lliinissnrnra. (jus snranlli ratio proptsr insooialli'litatcin licgni ill ins atMö Impsrii sanetissirns st 8apisnti88iins j instituta st llaetsnns ssrnata est, Mwalitsr noo pax nso llnius sanots ssllis statu« potsrat ssss ssonrns. (^nill srgo a nollis kaeionllnm knit?Osllnimnsns ant llsssrors oonsiliuin tslieis rseorllationis tot prsllsesssoruin uostrorurn mit nsKliKsrs lliA-nitatsin atMS auoto- ^ ritatsui lluius sanets ssllis opprsssani llao MrisMranlli transZrsssions et uiolatain?pro gua llslonllsnlla non solum nos sanAuinsm atMs uitam sxpouers tsnsmur, soll ouin Ollristiani omnss