s
16.
'7-
Lib.V. Cap. XL II.
499
Medina C. de reß. qutfi. j $. affirmans, quando do-lus dat caufam contractui matrimonij » # inualidumefle matrimonium in foro confcientiae, qua? opinioeft omnino falfa , & opinio Molina; eft ccrtiffimaapudomnes dematrimonio fcribentes: folus cnimerror perfonae contractum matrimonij diilbluit,vnde ü qiiis contrahat cum Maria ; Sc per vcrba«Je prsefenti ducat Bertam, putans Bertam efle Ma-riam,tale matrimonium cuet nullum.quia eft errorpcrfonx,& fubftantiaÜSjVt patet ex materia dc|ma-trimonio.
Quarta conclufio , quando error cft induetus äquodam tertio, ita vt vnus contrahens non fit dc-eeptus ab altero contrahente, fed a quadam tertiaperfc;na,infcioomninocontrahentc, in cuius fa-uorem illa tertia perfona errorem, Sc dolum indu-xit, Sc minime in tali dolo communicantc , tuncquidem efto error, Sc dolus det caufam contractui,nihilominus contractus cft validus, tarn in foro fo-li, quam poli: datur tarnen actio in foro foli ei,quideeeptus eftaduersüs tertium dccipien:cm,qui do-lum adhibuit de dolo & damno, eft communis iftaconclufio , habetque tres partes. Prima, pars eft,qu6d talis contractus fit validus in foro poli: hancdocet Molina tom i. de iufiitia, difp. 3t1. § vt quodfemio. Lcflius tom. 1. de mfittia, lib.i.cap. ij.dnb <j.num. 5 3. Couarruuias ad reg. poßeßor. i. part. §.£.: um.6. patet ex /. eleganter , farpe citata, & ex cap.« um diletlt, de empt. & vendit. Et ratio eft , primo,quiaconfenfusabfolutus, quo deeeptus voluitoe-lebraio emptionem , Sc venditionem , fufRcit, vtcontractus fit validus, quando error induetus eft aquodam tertio, vel ipfe ie fua propi ia opinionc de-eepit, nihil communicantc,nec feiente altero con-trahenfe in tali errore , quamuis error caufam de-derit contractui , nullus enim contrahentium ad-miiterct talem legem , & conditionem ,fi in prin-cipio contractus fibi proponcretur, niminmi , vtcontractus maneret irritus, fi in illo poftea inueni-returerror.inquo contrahentes non partieiparent,nee talis lex eflet iufta C\ fieiet , nee vtilis Rei-publicx , immo eflet feminarium multatum H-tium.
Hacc ratio probat etiam a fortiori feeundampar-tem huius conclufionis, nimirum, validum quoqueeile talem contractum in foro foli, & externo , vtbene docent prasfati auetorcs : quod autem deturactio in foro foli ei , qui deeeptus fuit aduersüsillum tertium deeipientem , qui dolum adhibuit,patet ex d. cap. cum dileÜi, de emption. & venditio-ve. Sc ex d. I. eleganter, inprincipio. ff. de dolo, Sc exl.ßdolo. C. derefcind.vendit. Sc docent prxfati au-ctores.
Scio tarnen mukös efle auetores , qui docent,huiufmodi contractum.cui error caufam dedit,noncommunicante altero contrahentc in illo,fedindu-etus fuita quodam tertio , vel ä propria opinionc,cfie in foro confcientiae nullum.inter quos eft Mc-dina C de refi. quafi.^. Sc Conradus in additionefumman; ad qutfiiontm 57. dtäo 3. & 4 . Funda-mentum illorum'eft , cjoia confenfus cft ipfa fi,b-ftantia , & eflentia totius contractus , ideo enimcontractus vtrimque obligat, quia fe contrahentesper immediatum confenfum voluerunt obligare.Eigo deficiente illo , deficit tota obligatio, & totafubftantia obli^ationis. In ifto autem contractu•deficit fubftantialis confenfus, quia fi alter contra-hentium , in cuius damnum induetus fuit dolus aquodam tertio, feiret, hie in tali contractu inter-uenire talem dolum ab eo tertio indudtur», nullomodo contraheret^ Deindc,quia rotacaufa,& ra-
tio contfahendi, Sc confentiendi in tali contractufuitille error inuincibilis, qui in eo caufauit inuo-luntarium confenfum ; fi enim feiret, nullo pactoconfentiret ; nam per aeeidens eft quod error fitinduetus a quodam tertio , vel ab altero contra-hente.
Sed ad hoc refpondendum eft , in quolibet con-tractu, duos reperiri confenfusjaltcrum abfolutum»Sc actualem , quo contrahentes voluerunt contra-here in hat fpecie, vt loquuntur iuris ciuilis,& ca-nonici pcriri,feu in hoc indiuiduo contractu huiusrci, huius animalis, huius agri, huius praedij,6c inhoc confenfu confiftit fubftantia, Sc cflentia con-tradus. Altctum immediatum, feu potiCts habitua-lem , quia fi feirent dolum induetum inibi efle abipfo tertio, vel ä propria opinionc , nullo pactocontractum celebrarent, nee in eo confentirent:ilte autem confenfus non exeludit illum primumabfolutum , & actualem , in quo confiftit tota fub-ftantia contiadtus , ac proinde falfum clfe diecre,defiecre confenfum ncccflarilim ad prazdictum con-tractum. Nee refert quod deheiat confenfus im-mediatus, & habitualis ; totus cnim valor, Sc touobligatio , eV efferitia contractus pendet ex primoillo confenfu, vt optimerefpondent Molina tom.z.de iufiitia, dijp.;si. §■« quod fenüo. Lcflius tom.X.de iufiitia. Itb.i. cap. 17. dub f. www.33. Couarru-uias ad reg pof[eß~»r. r.part. $.6 mtm.6. Sc IoannesIgncus in l. comrailm, ff. de regulis iuris, num.10^ .Inftantia ve"ro,qua? hie afferri poteft de eo,qui vulcemere margaritum , Sc emit vitrnm,parum referr^quia ibi deeft confenfus abfolutus actualis.fcu fub-itantialis,liquidem contrahentes nunquam volue-runt cclcbrarc contractum in hac fpecie , vel inillo indiuiduo , fed in alio , Sc ideo contradtus,cfinullus ex defectu confenfus, in quo confiftit fub-ftantia contractus •, noluerunt cnim partes contra-here in vitro, fed in margarito.
Ex hoc fundamento fequitur primo t'alem con-tractum non pofle yritari arbitrio dec<ypti, fed tc-ncri deeeptum in confeientia Uli ftar.c , quia velipfe fua opintone fe deeepit, Sc fic (Ibi imputetjvela quodam tertio deeeptus eft nihi'i communicantealtero contrahentc in errore, Sc deeeptione, immonihil feiente , Sc fic folum actionem habet aduer-süs iftum deeipientem de damno fibi dato, & ad-uersüs illum cum quo conrraxit in eo folüm cafit,in quo vltradimidietatem pretij iufti rigorofi de-eeptus eft : ita Lcflius tam.\. de iufi. lib.i. cap 17.dub i.num.ijt,. Molina tom.i. de utfi. diß>.$<ii.§.vtquod fenüo.
Quamuis Lcflius infra in verficulo ineipiente,verius tarnen , aftirmaie vidcatiu luinc contractumpofle irritari arbitrio deeepri , efto error indudhisfit atertio non communicantc in co alterocontra-hente ; itlius ratio cft, quia fi contrahens a tertiodeeeptus, initio feiret, ie ab illo tertio, vel a fuaopinionc deeipi, non contraheret ; Sc in iure pariafunt non apparere, Sc fuperuenire aliquid de nouo,iuxta legem -j-j.ff.de contrab. empt. vnde cum con-trahens a principio non contraheret , fi fibi errorappareret, ita poftea appareme , & fuperuenientccognitione illius , contradhis in foro confeienti«ex defectu confenfus videtur nullus , Sc per confe-quens poftea apparente errore non tenebitur illoftare.
Sed ifta lex intclligendacft de contractu, in quocontrahens in errore communicauit, vel de dona-tionibus, & promiflionibus mere gratuitis,& h'be-ralibus. Donationis enim huiufmodi factae,& ac«ceptatar propter talem errorem induetum ä quo-
T t 4 dam
iti
19»
xo,