356 De tranflat.dominij per empt.& vend.
nunciare beneficio,& priuilegio legU,lulianm,%.exvendito.jf.de ac~b. empt.&l. curabit.C. ro^.qua: con-cedunt vfuras fruciuum venditoribus, dum nonfoJuitur pretium , eö quod nuila ajquitas naturalispatiatur,quöd venditor careat fructibus rei vcndi-tae,& p.rctio illius , iuxta omnes Doctores numeroprajcedenti allegatos.
<j. '■'" Sequitur fecundo,non efle vfurarium, ncque il-licituta ülum contra<frum , in quo quis prsdiumalteri, aut vineam vendit, illam ftatim , illiufquedominium in emptorem transfcrcndo , ea lege, Scconditionc , vt pretium fit in manu emptoris, velalteriusextranei in dcpofito,quoad vfquc venditorrem aliam frugiferam acqualis redditus, ac bonita-V's inueniat,quam co pretio emat ,addita alia con-ditione, vt,dum non inuenitur , tencatur emptorreddcre venditori annuam penfionem iuxta valo-rem fructuum vineacvel pracdij, qua: illos in asfti-matione sequet. ita Molin. tom.z. de iuft. traft.i.dtß. } <J8. verf. ex dillü infero; vbi teftatur,fe vidif-ie aliquando contra&us in hac fpecie fa&os , &Leflius allegatus»«»j.io8. Ratio cft , quia poteftquis vendere rem fuam , eaconditione licita, vcnon fiat traditio , antequam inueniat rem aliamfrugiferam , qua: eo pretio comparetur : qui con-traftus eftlickus; eo autem facto , poteft adiicerealiam condicionem, qua: rem tradat emptori, &eius dominium in illum transferat, iufque perci-piendi fructus.vfquead, tempus.quo aliam rem in-ueniat tarn frugiferam, quam fua erat , addita aliaconditione,vt (ibi ab emptore detur penfio annua-lis, qua: tantum valeat , quantum frudtus rei,plus,minufve, vude , C\ coniundtim fiant huiufmodicontractus, nulla vfura , nullaque iniuftitia in eisapparebit.
7* Statuo ergo primo. Finito tempore dilationis,
fi emptor pretium venditori offerar, & venditor inmora fit tradendi rem, poteft emptor agere ad fru-ctus omnes, quos venditor pereepit, & quos em-KO* pereipere poteratex ea, fi eam in manu fuaiaberet,licet venditor,ob fuam negligenriam.nul-os pereepiftet, & in confeientia , ante vllam fen-tentiam , illos ei tenetur reftituere ; omnes enimilli in vtroque foro debentur emptori. ita Couar.lib.\. var. cap.$ eorollario 14. cum multis,quosal-legar ; Molin. tom.z. deiuß. traft.z. dijp. z6S. verf.quarta conclußo. Syluefter verb.mora,num.z.Rcbel-lus 2. part.de obligat, tußit. lib.9. tjaaß. ly.feft-i.num. %. iradifponunt noftrs ordinationcs Lufita-na: lib.\. tit.i 4. §.3 .& l.ßßerilü §. cum per vendi-tor ern ,jf de aft.empt.l.frufttu,& l poß perfeftam.C.deaft.empt.Kzuo cft , quia venditor ab eo punctoiniufte prjuauit emptorem pereeptione omniumillorum fruetuum ; renetur ergo in vtroque foroeos illi reftituere. nam per nequitiam, & eulpamlatam damnum illud emptori dcditjqui autem cul-pa fua damnum alceri intulir, tenetur illud ei re-ftituere : idem dicendum eft de damno intrinfeco,nam fi emptor fruetus illos erat conferuaturus vf-que ad tempijs , in quo maius pretium haberent,pro ratione pretij eius temporis , illos ei in vtro-que foro tenetur reftituere, iuxca authores alle-gatos.
An etiam tencatur venditor emptori ad omneintercile.veluti extrinfecum lucri ceirantis,& dam-jpi emergentis,quod illi contigit, ratione carentiacralium fru&uum'Dubium eft ; quia lcx,ßerilis,al-legata dift.§.ckm per vendtterem.negnudandim ef-üe ac"tionein in foro externo, emptori aduersijsvculitorem ad huiufmodi interefle , iuxta Barto-Jum J 8iidum,& Salicctum, quos additio glofläe fii-
per eam legem , citat; idque, caufa minuendarumlitium ,alioqui enim ex vno capite numerof« Utespullulaicnt,& prope nunquam finirentur ; cum ta-rnen omne ius perpetuitatüllarum , & multiplici-tati intendar obuiare. At Accurfiusin codem §.iufcholio ts£fiimandum,zd finem,affirmat,hodieeamactionem dari, idque probat ex l.vnic.C.de fent.cjutpro eo , quod inter profer. pro qua opinione faciretiam lex,fi traditio , C. de att. einpt. quidquid ta-rnen fit de foro iudiciali, 8c externo , in foro con-feientiae non eft negandum , reneri venditorem adluiiufmodi etiam interefle , quia culpa fua lata illoptiuauit emptorem , vt docet Rebellus 2. pari, deobligat tufl.lib.9 ijHjtß. 17. feil. num. 9. & pate-bit ftatim numeris fequemibus, praefertim numerodecinao.
Statuo feeundo. Si venditor rem tradat emptori, 8.vel illam ei on c erar,& emptor in mora eulpabili fit,tradendi ei pretium , vel partem illius.fi folam par-rem debebat, cogendus eft in foro externo , nonfolum adfolutionem pretij, vel partis pretij nonfoluti; fed etiam ad vfuras fi u<äuum , pro rationepretij non foluti, itavt , ü totum pretium ei nonfoluat , totos fruetus ei reftituat, fi dimidiam tan-tum , aut tertiam tantum partem foluat , dimi-diam quoque , vel tertiam partem frudtuum refti-tuat , & in eodem foro externo , non poteft agerevenditor contra emptorem , ad interefle lucri cef-fantis , & damni emergentis. ita fancitum eft inl.vltim.jf.de peric»lo,& commodo , & l. curabit, C. deatt ernpt. & l. ftßerilis , num. pra;ccdcnti allegata,ditl. $. cum per venditorem, docet Molin. tom.z. deiuß.traff.i.dijp. 3 6&.verf. Cmarruuiaf eodem eorolla-rio 14 Rebellus 2. part.de obligat, iufi. tib.9. q.ij.fetl.i, num.io. & idem Couarruuias Üb. z. varinr.cap.^.eorollario 14. Et ratio eft, quia fi cum vendi-tor rem tradidit,vel obtulit emptori, & emptor eipretium culpa fua non foluit, non concedunt iuravenditori ac"tionem ad interefle lucri cefläntis , 5cdamni emergentis, fed folum ad valorem intrinfe-cum,hoc eft, ad valorem fru&uum , pro rata pretijnon foluti pro a:ftimatione eius temporis , in quoillos erat venditurus, vt fuprä probauimus, multominiis hanc actionem concedunt,quando venditornon tradidit rem venditam.
Addit tarnen Couarruuias allegatus,pofle in hoe 9*cafu venditorem , pro arbitrio fuo, emptori dimit-terc rem ipfam, & omnes fruetus ex ea pereeptos,& agero cum illo ad interefle folum lucri cefläntis,8c damni emergentis , fi huiufmodi interefle fru-<5tus excedat. Sed haec doctrina Couarruuia: com-muniter reprobatur, vt docet Molina citatus, quiafolum illi concedunt iura, actionem ad vfuras fru-6tuum,non ad huiufmodi interefle.
In foro autem confeientia:, certum videtur, te- l0 «neri quoque emptorem venditori, ad omne inter-efle lucri cefläntis, & damni emergentis. nam eointerefle, culpa lata emptoris , priuatus fuit vendi-tor, & qui culpa fua lata alteri eft cauiä damni, il-lud ei tenetur in confeientia reftituere. ita Moli-na allegatus, Angelus verb. vfura 1. num.z. Inno-centius in cap. ßettt dignmn ,de homieidio. Gabriel
I» 4. diß.i f. qmfi.14. art.i. dttb.z. Syluefter
verb. culpa, nn/».6.& verb. reßitutio 1.
§. 1 z.& 17. Sotus lib.+.de iufi.
qnAß. 7 .art.z.&hb.^.
q.\. art.j.
***
C a r vt