Lib.VII. Cap.VII.

6 53

reddfbat annos; diuitiis tarnen Sc diligentia cre-ditoris magnos & vbetes corpit, propter melio-ramenta qux in eo fecit, reddere. Item data eftin pignus, & hypothecam creditori domus, quamdebitor locare non folebat, vel quia condudo-rem non reperiebae, vcl quia fua negligentia idnon curabat,& creditor quotannis eam locauic,Sc pretium ex Iocatione pereepit. Similiter equus,qui loco pignoris aeeeptus eft, negligentia, vcl in-enia debitoris indomitus erat, ac proinde inuti-li$, Ted arte, & induftriacreditoris rradabilis fa-dus cd, manfuefadus , & fiseno obediens , & lo-cari folet ä credicore , cum tarnen ä debitore nonfolcr«.2. Quauiuir igitur , an huiufmodi frudus te-neatur creditor computare in fortem , an cospoffit tuta confeientia pereipere , in fortem il-los non computando ? & hac de re partita eftopinio.

Prima docet, fi ager, auc praedium datum in*pignus, erat per fe fterile, & induftria , ac dili-gentia creditoris eultum fudum frudus reddit,non teneri creditorem in confeientia in for-tem frudus computare, prsfertim fi frudus nonfint magni , aut multi , teneri vcr6 fi fint ma-gni, vberes, & copiofi : fi autem prredidus ager,aut praedium non eft per fe fterile , fed folüm exnegligentia , Sc ineuria , aut paupertate debito-ris, tunc aflerit ha:c opinio teneri creditorem inconfeientia huiufmodi fiudus in fortem compu-tare: hanc opinionem docet Sotus Hb.6. de iuUi-tia , ejutifl.i. art. l. ad finem , Sc eam in hunc mo-dum probat.

Primo, c\au quando ager per feeft ftcrilis , fru-dus, quos inde colligit creditor, non tarn pro-dueuntur, aut enafeuntur ex agto , quam ex indu-ftria creditoris, vt diximus cap. 16. Üb. de emptione& vettdit. quemadmodum enim ille , qui pecu-niam in depolitum aeeipie, Ix eam lucro exponat,non tenetuc tale lucrum reftitucre , quia illudnon ex peeunia , fed ex hominis prouenit in-duftria.

Secundb , quia dominus pignoris nullos om-nino erat frudus ex re oppignerata pereepturus,vt fupponimus, erat enim illa res, quo ad illos fru-dus , illi omnino inutiHs futura ; ergo nullumdamnum aeeipit, fi illos fjbi creditor retineat, &aeeipiat.

Ttrtie, quia quando debitor in pignus credicorirein dedit, videtur ceffifle iure pereipiendi frudus,quos ipfe colligerenon confueuerat.3. Secunda opinio docet, huiufmodi frudus com-

putandos efte in fortem , quia funt frudus rei op-pignerata: , Sc non fimplicitcr induftrix ; polle ta-rnen credirorem fibi retinere tanrum , quantumeius induftria , & diligentia meretur , & xftima-tur ; ha?c opinio eft Vera Sc tenenda , Sc eam do-cet Natiarrus in fumma Latin» ,cap.iy. mm.2.16.vbi dicit, & bene, opinionem Soti tutam nonefte , & patet exprefse ex cap. cum contra,de pigno-ribui. Sc ex 1.1. & 1. C. de pignerat. ailione. Funda-menten Nauarri eft , quia alioquin dicendum ef-fet creditorem, qui folerti fua induftria ter tan-tos frudus colligerct,quam polTet debitor col-ligere, non teneri ad reftitutionem eorum , quodeft planum abfurdum ; deindc, quia fufficir, quodfint frudus pereepti ex re debitoris, vt eos cre-ditor nullo iufto titulo retinere poffit. Ncc re-fert quod eos frudus nullo modo debitor elTetcolledurus, quia falcem funt frudus rei, abfolu-

te loquendo, frudiferat, vt domino tei debean-tur , nam res quas frugiferaeft , & frudificat, do-mino fuo frudificat ; nee refert ctiam id quodait Sötus, debitorem, feilieet, nullum damnuminde pati, aut fuftinere, eo quod nullos frudusexiuo pignore elTet pereepturus, quia obligatiocomputandi frudus in fortem non prouenit exeo prineipio, quod debitor erat illos pereeptu-rus , fed prouenit ex eo quod fint frudus reialiena*, qua:, abfolutc loquendo , erat frugife-ra, & propter negligentiam domini non frudi-ficabat. Vnde funt debitori necelTariö reddendi,cuius erat res , quia eft dominus ipfius rei, Sc res,qua; frudificat, domino fuo frudificat. Ncc efteadem ctiam ratio de lucro acqujfito ex peeuniadepofita, quia peeunia, ex fe , & natura fua noneft frugifera , fed ftcrilis , & ideo totum lucrumex ea acquifitum ex induftria creditoris prouenit,& eft frudus induftriae, non frudus, nefc erTc-dus peeuniae, vt patet; quare hanc etiam opinio-nem Nauarri fuftinent Azottom. 3 .inftitutionttm mo-ralium Hb. 7. cap, 8. verf. Prirnb ejH&ritur. Molinatom.i. de iuslitia dijp.110. Garcia de expenßcap.^o.Saa verb. Pignut, num. 9. Lopez Hb. 1. de contr.cap. lo.fin.

Hinc colliges , quando creditor fua induftria, 4.& diligentia multo plures ac maiores frudus exre oppignerata pereipit , quam res ipfa fi elTetapud dominum, reddidiiTet, teneri creditorem de-dudis expenfis eos computare in fortem in foroconfcientiaK, Sc ad id cogendum elfe in foro ex-terno j & ratio eft , quia funt frudus pignoris, &rei aliens, frugifera-, oppigneratse , Sc rerquxfrudificat, domino fuo frudificat; poteft tarnenipfe creditor deducerc non folüm expenfas ,quasfecit in colligcndis , Sc feminandis frudibus, fedetiam tantum , qüantum arbittio prudentis in-duftria illius valec, & apud prudeutes «ftima-tur ; ita docent idem Nauarrus allegatus in fumm'aLatina, cap. 1 7. num.u 6. Sc Azor tom. 5. inflitutio-mim moralium Hb. 7. cap. 8. verf, hinc licet, Sc au-thores citati.

Sed praicipuum dubium in hac re eft, quod iam J.alibi rradauimus Hb. $.de empt. & vendit. cap. 16.vbi de pofleftbre bona:, & malx fidei egimus , ancreditor debcat in fortem computare , ac deducercnon folüm frudus pignoris , feu tei oppignerata:,quos ipfe pereepit, fed etiam, quos ipfa idem cre-ditor adhibita maiori diligentia potuiiTct pereipe-re, (lue debitor illos percepiifet, fiue non pereepif-fet, fi rem apud fe haberet. & hac etiam de re par-titam opinio em inuenio.

Prima negat in fortem clTe computandos 5 eamfequitur Hoftienfis in fumma tit.de pignorib. num.9.verf. fed mnejuid creditor. Anton, in cap. cum contra,depignor.St alij. Fundamentum illorum eft,^riw#,quia nufquam in iure canonico inuenitur , vt fru-dus , qui pereipiendi crant maiori diligentia , infortem computentur, fed folüm loquitur ius ca-nonicum de frudibus pereeptis , & de his aderitin fortem clTe computandos , vt videre eft in cap.cum contra , de pignorib. ibi, Nos igitur attendentestantum fuifle pereeptum , quod fort! poterat adaquari,Ö-'ejuod in taübtu pereeptio fiucluum in foluüme fer-tig accedat , cumfeemdhm canonicat fancliones fiuSlutre&itui, & in fortem debeant computari, Sc in cap.'.& cap. ejuoniam , & cap. cum ifutßut, de vfurü, fo-lüm iegimus frudus pereeptos computari debere;quare cum folum ius loquatur de frudibus per-eeptis , non eft cur id ampliemus ad frudus non

II i i P erce